Τόπος μνήμης
Κοιμητήριο Περ Λασαίζ
Το μεγαλύτερο κοιμητήριο του Παρισιού, εκεί όπου αναπαύονται ο Μόρισον, ο Σοπέν, ο Ουάιλντ και η Πιαφ.
Το Κοιμητήριο Περ Λασαίζ (Cimetière du Père-Lachaise) είναι το μεγαλύτερο κοιμητήριο εντός των ορίων του Παρισιού και ένα από τα πιο επισκέψιμα του κόσμου, με πάνω από 3 εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο. Απλώνεται σε περίπου 44 εκτάρια (440 στρέμματα) στην 20ή περιφέρεια, πάνω σε έναν λόφο με πάνω από 5.000 δέντρα, και είναι ταυτόχρονα ο μεγαλύτερος χώρος πρασίνου της πόλης.
Δεν είναι όμως μόνο ένα πάρκο με τάφους. Οι παλιότερες ενότητες αποτελούν υπαίθριο μουσείο ταφικής τέχνης του 19ου αιώνα, με γοτθικούς τάφους και μαυσωλεία, και τα περισσότερα από αυτά είναι χαρακτηρισμένα ιστορικά μνημεία. Ο χώρος χωρίζεται σε 97 τμήματα (divisions), και οι χάρτες του δήμου δείχνουν πού βρίσκονται οι πιο γνωστοί τάφοι.
Ιστορία του Περ Λασαίζ
Το όνομα προέρχεται από τον πατέρα Φρανσουά ντε Λα Σαιζ, εξομολογητή του Λουδοβίκου ΙΔ΄, που είχε ζήσει στο κτήμα των Ιησουιτών όπου χτίστηκε το κοιμητήριο. Στην αρχή το έλεγαν απλώς «Κοιμητήριο της Ανατολής» (Cimetière de l’Est).
Η πρώτη ταφή έγινε στις 21 Μαΐου 1804. Την ίδια χρονιά ένας νόμος απαγόρευσε τις ταφές μέσα στα τείχη της πόλης, και τα νέα κοιμητήρια χτίστηκαν έξω από αυτά, με το Περ Λασαίζ στα ανατολικά. Ο αρχιτέκτονας Αλεξάντρ-Τεοντόρ Μπρονιάρ σχεδίασε τον χώρο σαν κήπο αγγλικού τύπου. Ξεκίνησε με περίπου 17 εκτάρια και επεκτάθηκε αρκετές φορές, ώσπου το 1850 έφτασε τη σημερινή του έκταση.
Στην αρχή οι Παριζιάνοι δεν ήθελαν να θάψουν τους δικούς τους τόσο μακριά από το κέντρο: το 1804 το κοιμητήριο είχε μόλις 13 τάφους. Η διοίκηση βρήκε μια λύση που θυμίζει διαφήμιση. Το 1817 μετέφερε με μεγάλη επισημότητα τα λείψανα του Μολιέρου και του Λα Φονταίν και, την ίδια χρονιά, αυτά των Αβελάρδου και Ελοΐζας. Η κίνηση πέτυχε: ως το 1830 οι τάφοι ξεπερνούσαν τους 33.000.
Οι δύο εραστές του 12ου αιώνα, πάντως, παραμένουν ιστορικό ερωτηματικό: το Αβαείο του Παράκλητου (Paraclete) υποστηρίζει ότι ο πραγματικός τάφος τους βρίσκεται εκεί, και το μνημείο του Περ Λασαίζ θα ήταν στην ουσία κενοτάφιο.
Ο Τοίχος των Ομοσπονδιακών
Στη βορειοανατολική γωνία του κοιμητηρίου βρίσκεται ο Τοίχος των Ομοσπονδιακών (Mur des Fédérés). Στα τέλη Μαΐου του 1871, στις τελευταίες μέρες της Παρισινής Κομμούνας, οι τελευταίοι μαχητές της οδηγήθηκαν στο κοιμητήριο, εκτελέστηκαν στον τοίχο και θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους. Σήμερα ο χώρος αποτελεί ένα από τα μνημειακά σύνολα του κοιμητηρίου.
Διάσημοι που αναπαύονται στο Περ Λασαίζ
Εδώ αναπαύονται συγγραφείς, μουσικοί, ζωγράφοι, ηθοποιοί, επιστήμονες και πολιτικοί από όλο τον κόσμο. Ο κατάλογος παρακάτω έχει πάνω από 130 ονόματα ανά τομέα, με χρονολογίες γέννησης και θανάτου, αλλά δεν είναι πλήρης: ο συνολικός αριθμός των γνωστών προσώπων που αναπαύονται εδώ φτάνει τις εκατοντάδες.
Τραγούδι και τζαζ
- Τζιμ Μόρισον (1943–1971)
- Εντίθ Πιαφ (1915–1963)
- Ανρί Σαλβαντόρ (1917–2008)
- Ζορζ Μουστακί (1934–2013)
- Μισέλ Λεγκράν (1932–2019)
- Ζιλμπέρ Μπεκό (1927–2001)
- Αλέν Μπασούνγκ (1947–2009)
- Ζακ Ιγκελέν (1940–2018)
- Μισέλ Ντελπές (1946–2016)
- Μάνο Σόλο (1963–2010)
- Αχμέτ Καγιά (1957–2000)
- Μπρουνό Κοκατρίξ (1910–1979)
- Μισέλ Πετρουτσιάνι (1962–1999)
- Στεφάν Γκραπελί (1908–1997)
Κλασική μουσική και όπερα
- Φρεντερίκ Σοπέν (1810–1849)
- Ζορζ Μπιζέ (1838–1875)
- Λουίτζι Κερουμπίνι (1760–1842)
- Ντανιέλ Ομπέρ (1782–1871)
- Φρανσίς Πουλένκ (1899–1963)
- Πωλ Ντυκά (1865–1935)
- Ζορζ Ενέσκου (1881–1955)
- Μαρία Κάλλας (1923–1977)Μόνο κενοτάφιο· η τέφρα της σκορπίστηκε στο Αιγαίο
Ποίηση και πεζογραφία
- Όσκαρ Ουάιλντ (1854–1900)
- Μαρσέλ Προυστ (1871–1922)
- Ονορέ ντε Μπαλζάκ (1799–1850)
- Ζαν ντε Λα Φονταίν (1621–1695)
- Κολέτ (1873–1954)
- Γερτρούδη Στάιν (1874–1946)
- Γκιγιόμ Απολινέρ (1880–1918)
- Πωλ Ελυάρ (1895–1952)
- Αλφρέ ντε Μυσσέ (1810–1857)
- Ζεράρ ντε Νερβάλ (1808–1855)
- Σαρλ Νοντιέ (1780–1844)
- Αλφόνς Ντωντέ (1840–1897)
- Ζυλ Βαλλές (1832–1885)
- Ανρί Μπαρμπίς (1873–1935)
- Ρίτσαρντ Ράιτ (1908–1960)
- Μιγκέλ Άνχελ Αστούριας (1899–1974)
- Σαντέκ Χεντάγιατ (1903–1951)
- Ζορζ Περέκ (1936–1982)
- Ζαν-Ντομινίκ Μποµπί (1952–1997)
- Ζαν ντε Μπρουνόφ (1899–1937)
Θέατρο, κωμωδία και χορός
- Μολιέρος (1622–1673)
- Μπωμαρσαί (1732–1799)
- Ευγένιος Σκριμπ (1791–1861)
- Ζορζ Κουρτελίν (1858–1929)
- Πιερ Ντεπρόζ (1939–1988)
- Φρανσουά-Ζοζέφ Ταλμά (1763–1826)
- Ρασέλ (1821–1858)
- Σάρα Μπερνάρ (1844–1923)
- Ζαν-Γκασπάρ Ντεμπυρό (1796–1846)
- Μαρσέλ Μαρσώ (1923–2007)
- Ισιδώρα Ντάνκαν (1877–1927)
- Λόι Φούλερ (1862–1928)
- Ζαν Αβρίλ (1868–1943)
- Υβέτ Γκιλμπέρ (1865–1944)
Κινηματογράφος
- Ζορζ Μελιές (1861–1938)
- Υβ Μοντάν (1921–1991)
- Σιμόν Σινιορέ (1921–1985)
- Μαξ Οφύλς (1902–1957)
- Ζαν-Πιερ Ωμόν (1911–2001)
- Πιερ Μπρασέρ (1905–1972)
- Γιλμάζ Γκιουνέι (1937–1984)
- Ανί Ζιραρντό (1931–2011)
- Κλοντ Σαμπρόλ (1930–2010)
- Άννα Καρίνα (1940–2019)
- Κλοντ Ζαντ (1948–2020)
- Σαντάλ Ακερμάν (1950–2015)
- Μαρί Τρεντινιάν (1962–2003)
- Ολίβια ντε Χάβιλαντ (1916–2020)
- Μισέλ Μπλαν (1952–2024)
- Γκασπάρ Ουλιέλ (1984–2022)
Εικαστικά
- Αμεντέο Μοντιλιάνι (1884–1920)
- Ζαν Εμπυτέρν (1898–1920)
- Τεοντόρ Ζερικώ (1791–1824)
- Ευγένιος Ντελακρουά (1798–1863)
- Ζαν-Ωγκίστ-Ντομινίκ Ενγκρ (1780–1867)
- Ονορέ Ντομιέ (1808–1879)
- Καμίλ Κορό (1796–1875)
- Γκυστάβ Ντορέ (1832–1883)
- Ναντάρ (1820–1910)
- Καμίλ Πισαρό (1830–1903)
- Ζορζ Σερά (1859–1891)
- Πολ Σινιάκ (1863–1935)
- Γκυστάβ Καγιεμπότ (1848–1894)
- Ροζά Μπονέρ (1822–1899)
- Μαρί Λορανσέν (1883–1956)
- Ρενέ Λαλίκ (1860–1945)
- Μαξ Ερνστ (1891–1976)
- Κάρελ Άπελ (1921–2006)
- Αρμάν (1928–2005)
Επιστήμη και εφευρέσεις
- Ζαν-Φρανσουά Σαμπολιόν (1790–1832)
- Ζορζ Κυβιέ (1769–1832)
- Ζοζέφ Φουριέ (1768–1830)
- Σοφί Ζερμέν (1776–1831)
- Σιμεόν-Ντενί Πουασόν (1781–1840)
- Ζοζέφ-Λουί Γκαίι-Λυσάκ (1778–1850)
- Φρανσουά Αραγκό (1786–1853)
- Ωγκυστέν-Ζαν Φρενέλ (1788–1827)
- Σαρλ Μεσιέ (1730–1817)
- Κλοντ Μπερνάρ (1813–1878)
- Σάμιουελ Χάνεμαν (1755–1843)
- Αντουάν Παρμαντιέ (1737–1813)
- Ζενόμπ Γκραμ (1826–1901)
- Κλοντ Σαπ (1763–1805)
- Εντουάρ Μπρανλί (1844–1940)
- Φερδινάνδος ντε Λεσέπς (1805–1894)
Φιλοσοφία και ιστορία των ιδεών
- Ωγκίστ Κοντ (1798–1857)
- Κλοντ-Ανρί ντε Σαιν-Σιμόν (1760–1825)
- Μπενζαμέν Κονστάν (1767–1830)
- Ζυλ Μισελέ (1798–1874)
- Αλλάν Καρντέκ (1804–1869)
- Μωρίς Μερλό-Ποντί (1908–1961)
- Πιερ Μπουρντιέ (1930–2002)
- Φελίξ Γκουατάρι (1930–1992)
- Ζαν-Φρανσουά Λυοτάρ (1924–1998)
Ιστορία και πολιτική
- Εμανουέλ-Ζοζέφ Σιεγιές (1748–1836)
- Ζοζέφ-Ιγνάς Γκιγιοτέν (1738–1814)
- Μισέλ Νέι (1769–1815)
- Αντρέ Μασσενά (1758–1817)
- Λουί-Νικολά Νταβού (1770–1823)
- Αδόλφος Τιερ (1797–1877)
- Ωγκίστ Μπλανκί (1805–1881)
- Λουί Μπλαν (1811–1882)
- Ζορζ-Ευγένιος Οσμάν (1809–1891)
- Βικτόρ Νουάρ (1848–1870)
- Ζαν-Μπατίστ Κλεμάν (1836–1903)
- Φελίξ Φορ (1841–1899)
- Εντουάρ Νταλαντιέ (1884–1970)
- Μωρίς Τορέζ (1900–1964)
Άλλες ξεχωριστές μορφές
- Αβελάρδος και Ελοΐζα (12ος αιώνας)
- Φίλιπ Άστλεϊ (1742–1814)
- Ζαν Ανθέλμ Μπριγιά-Σαβαρέν (1755–1826)
- Σοφί Μπλανσάρ (1778–1819)
- Αλμπέρ Σαμπιόν (1878–1927)
- Πιερ Λεβέγκ (1905–1955)
- Λοράν Φινιόν (1960–2010)
Ιστορίες πίσω από γνωστούς τάφους
Όσκαρ Ουάιλντ. Πέθανε το 1900 και θάφτηκε πρώτα στο νεκροταφείο του Μπανιέ (Bagneux). Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στο Περ Λασαίζ το 1909. Στο μνημείο έχει τοποθετηθεί και η τέφρα του φίλου του Ρόμπι Ρος. Για χρόνια οι θαυμαστές το σημάδευαν με φιλιά από κραγιόν. Το μνημείο υπέστη φθορές, χρειάστηκε να συντηρηθεί και να προστατευτεί με γυάλινο διαχωριστικό, και τα φιλιά δεν επιτρέπονται πια.
Τζιμ Μόρισον. Ο τάφος του είναι ίσως ο πιο δημοφιλής του κοιμητηρίου. Αντίθετα με ό,τι λέγεται, οι γονείς του έκαναν αιώνια τη μίσθωση του οικοπέδου, ενώ λόγω των γκράφιτι και της κίνησης ο χώρος φρουρείται τακτικά.
Μαρία Κάλλας. Η τέφρα της τοποθετήθηκε αρχικά εδώ. Αφού κλάπηκε και βρέθηκε, σκορπίστηκε τελικά στο Αιγαίο, και στο Περ Λασαίζ έμεινε μόνο η άδεια τεφροδόχος.
Φρεντερίκ Σοπέν. Ο ίδιος αναπαύεται εδώ, αλλά η καρδιά του φυλάσσεται σε κολόνα της εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στη Βαρσοβία.
Όσοι δεν αναπαύονται πια εδώ
Πολλοί οδηγοί αναφέρουν ονόματα που δεν ισχύουν πια. Τα λείψανα του Τζοακίνο Ροσσίνι μεταφέρθηκαν το 1887 στη Φλωρεντία και του Βιντσέντζο Μπελίνι αργότερα στην Ιταλία. Ο Ζαν Μουλέν, ήρωας της Γαλλικής Αντίστασης, μεταφέρθηκε στο Πάνθεον το 1964. Ο Περουβιανός αεροπόρος Χόρχε Τσάβες έμεινε εδώ ως το 1957, οπότε η σορός του πήγε στη Λίμα. Ο ζωγράφος Ζακ-Λουί Νταβίντ έχει στο Περ Λασαίζ μόνο την καρδιά του.
Πρακτικές πληροφορίες για το Περ Λασαίζ
Η είσοδος είναι ελεύθερη. Από 16 Μαρτίου έως 5 Νοεμβρίου το κοιμητήριο ανοίγει στις 8:00 τις καθημερινές, στις 8:30 το Σάββατο και στις 9:00 την Κυριακή και τις αργίες, και κλείνει στις 18:00. Από 6 Νοεμβρίου έως 15 Μαρτίου κλείνει στις 17:30. Οι επισκέπτες δεν γίνονται δεκτοί το τελευταίο τέταρτο πριν από το κλείσιμο.
Η κεντρική είσοδος είναι στο 16 rue du Repos, απέναντι από τον σταθμό του μετρό Père Lachaise (γραμμές 2 και 3). Κοντά βρίσκονται και οι σταθμοί Philippe Auguste (γραμμή 2) και Gambetta (γραμμές 3 και 3bis). Το ωράριο μπορεί να αλλάξει, οπότε αξίζει να το ελέγξετε στην επίσημη σελίδα της πόλης του Παρισιού.
Συχνές ερωτήσεις
Πού βρίσκεται το Περ Λασαίζ και πώς φτάνω;
Το κοιμητήριο βρίσκεται στην 20ή περιφέρεια του Παρισιού, στο 16 rue du Repos. Οι πλησιέστεροι σταθμοί του μετρό είναι οι Père Lachaise (γραμμές 2 και 3), Philippe Auguste (γραμμή 2) και Gambetta (γραμμές 3 και 3bis).
Πόσο κοστίζει η είσοδος και ποιο είναι το ωράριο;
Η είσοδος είναι δωρεάν. Από 16 Μαρτίου έως 5 Νοεμβρίου ανοίγει στις 8:00 τις καθημερινές, στις 8:30 το Σάββατο και στις 9:00 την Κυριακή και τις αργίες, και κλείνει στις 18:00. Τον χειμώνα κλείνει στις 17:30.
Είναι θαμμένη στο Περ Λασαίζ η Μαρία Κάλλας;
Όχι πια. Η τέφρα της τοποθετήθηκε αρχικά εδώ, αλλά αφού κλάπηκε και βρέθηκε, σκορπίστηκε στο Αιγαίο. Στο Περ Λασαίζ έχει μείνει μόνο η άδεια τεφροδόχος.
Πόσοι άνθρωποι είναι θαμμένοι στο Περ Λασαίζ;
Ο ακριβής αριθμός δεν είναι γνωστός. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από περίπου 300.000 έως 1 εκατομμύριο ταφές, σε περίπου 70.000 τάφους.
Βρήκες λάθος ή παράλειψη; Πρότεινε διόρθωση.