Τζιμ Μόρισον

Ο Τζιμ Μόρισον (Jim Morrison, 1943–1971) ήταν Αμερικανός τραγουδιστής, στιχουργός και ποιητής, ο frontman των Doors. Γιος αξιωματικού του Ναυτικού, σπούδασε κινηματογράφο στο UCLA και ίδρυσε το συγκρότημα το 1965, μαζί με τον Ray Manzarek. Έγινε διάσημος με το «Light My Fire», συνελήφθη πάνω στη σκηνή και δικάστηκε στο Miami. Βρέθηκε νεκρός στο Παρίσι στις 3 Ιουλίου 1971, 27 ετών, και η αιτία του θανάτου του δεν διευκρινίστηκε ποτέ, επειδή δεν έγινε νεκροψία.

Γεννήθηκε στη Florida, σε οικογένεια Ναυτικού

Ο James Douglas Morrison γεννήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1943 στο Melbourne της Florida. Οι γονείς του ήταν η Clara Virginia Clarke και ο George Stephen Morrison, τότε ανθυποπλοίαρχος του Αμερικανικού Ναυτικού και αργότερα υποναύαρχος. Είχε μια μικρότερη αδελφή, την Anne Robin (γεν. 1947, Albuquerque), και έναν μικρότερο αδελφό, τον Andrew Lee (γεν. 1948, Los Altos).

Η οικογένεια μετακινούνταν όπου έστελναν τον πατέρα. Ο Jim έζησε στο San Diego, στο Fairfax της Virginia, στο Kingsville του Texas (1952), στο Albuquerque και στο Alameda της California, όπου έκανε το πρώτο έτος και το μισό δεύτερο του λυκείου (1957). Το 1959 η οικογένεια γύρισε στη Βόρεια Virginia και αποφοίτησε από το George Washington High School της Alexandria τον Ιούνιο του 1961. Η Washington Post έγραψε το 1980 ότι είχε βαθμό 88 και IQ 149.

Το ατύχημα στην έρημο: ο μύθος και η πραγματικότητα

Το 1947, όταν ήταν τριών με τεσσάρων, η οικογένεια πέρασε από ένα τροχαίο στην έρημο της βόρειας New Mexico. Ένα φορτηγό είχε αναποδογυρίσει. Ο Morrison έλεγε αργότερα ότι στην άσφαλτο κείτονταν τραυματισμένοι Ινδιάνοι, ότι ήταν «το πρώτο μου συναίσθημα θανάτου» και ότι τα πνεύματά τους «πήδηξαν» μέσα του. Η εικόνα ξαναβγαίνει στο «Peace Frog» και στα «Dawn’s Highway» και «Ghost Song» του «An American Prayer».

Η οικογένειά του δεν θυμόταν το περιστατικό όπως το έλεγε. Ο πατέρας είπε ότι πέρασαν από κάποιους Ινδιάνους και ότι το παιδί συγκινήθηκε. Η αδελφή του αμφέβαλλε αν είδαν νεκρό Ινδιάνο. Έρευνα έδειξε ότι το ατύχημα έγινε στις 17 Οκτωβρίου 1947 και ότι ο επιβάτης που σκοτώθηκε δεν ήταν Ινδιάνος, αλλά ένας εργάτης που γύριζε σπίτι του για να βγει στη σύνταξη. Το γεγονός μπορεί να μεγάλωσε στη μνήμη του, αλλά ο ίδιος το έκανε ιδρυτικό μύθο της δουλειάς του.

Ο πατέρας, το Tonkin και το «οι γονείς μου είναι νεκροί»

Τον Αύγουστο του 1964 ο ναύαρχος Morrison διοικούσε τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις στο επεισόδιο του Κόλπου του Τονκίν, που το 1965 χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για την κλιμάκωση του πολέμου στο Vietnam. Ο γιος του απομακρυνόταν ήδη από αυτόν τον κόσμο. Οι γονείς δεν χρησιμοποιούσαν σωματική τιμωρία. Επέβαλαν πειθαρχία με το «dressing down» του στρατού, δηλαδή φώναζαν στα παιδιά ώσπου να κλάψουν και να παραδεχτούν το σφάλμα τους.

Μετά το UCLA ο Jim έκοψε τις περισσότερες επαφές. Το 1967 είχε να τους δει πάνω από έναν χρόνο, και έλεγε ότι η οικογένειά του ήταν νεκρή ή ότι ήταν μοναχοπαίδι. Στον Jerry Hopkins είπε το 1969 ότι δεν ήθελε να τους μπλέξει στην καριέρα του, και η αδελφή του πίστευε ότι ήθελε να προστατεύσει τον πατέρα, που ανέβαινε στο Ναυτικό. Ο ναύαρχος είχε γράψει στον Jim, όπως παραδέχθηκε σε επιστολή του το 1970, ότι τον συμβούλευε να αφήσει το τραγούδι, γιατί θεωρούσε ότι δεν είχε ταλέντο. Όταν ο Andy έφερε σπίτι τον πρώτο δίσκο των Doors, ο πατέρας τον άκουσε και δεν είπε τίποτα.

Ο έφηβος που διάβαζε περισσότερο από όλους

Ο καθηγητής του στα αγγλικά στη Virginia θυμόταν ότι ο Jim διάβαζε περισσότερο από τους άλλους, αλλά ήταν όλα τόσο παράξενα, ώστε ζήτησε από συνάδελφο που πήγαινε στη Library of Congress να ελέγξει αν τα βιβλία υπάρχουν. Ήταν αγγλικά βιβλία του 16ου και 17ου αιώνα για τη δαιμονολογία. Ο Nietzsche τον απασχόλησε από την εφηβεία. Διάβαζε επίσης Rimbaud, Baudelaire, Céline, Camus, Kafka, Cocteau, Kerouac, Ginsberg, Burroughs, Ferlinghetti και τους Γάλλους υπαρξιστές.

Florida State, η σύλληψη του 1963 και το UCLA

Μετά το λύκειο πήγε στο Clearwater, στους παππούδες του από τον πατέρα, και γράφτηκε στο St. Petersburg Junior College. Το 1962 πέρασε στο Florida State University, στο Tallahassee, και εμφανίστηκε σε προωθητικό φιλμ του πανεπιστημίου. Στις 28 Σεπτεμβρίου 1963 τον συνέλαβαν για διατάραξη της κοινής ησυχίας και μικροκλοπή, μεθυσμένο σε αγώνα ποδοσφαίρου στο στάδιο Doak Campbell.

Το 1964 μεταγράφηκε στο τμήμα κινηματογράφου του UCLA, όπου παρακολούθησε το μάθημα του Jack Hirschman για τον Antonin Artaud. Ο θεατρικός συγγραφέας Artaud άσκησε μεγάλη επίδραση στη σκηνική του αντίληψη, όπως και το Living Theatre των Judith Malina και Julian Beck. Αποφοίτησε το 1965 με πτυχίο στη φωτογραφία και στον κινηματογράφο, αλλά δεν πήγε στην τελετή αποφοίτησης. Ο πανεπιστημιακός φάκελος με το δίπλωμα στάλθηκε με το ταχυδρομείο στη μητέρα του, στο Coronado.

Venice Beach, 1965: οι πρώτοι στίχοι

Το καλοκαίρι του 1965 ο Morrison έμενε στην ταράτσα ενός κτιρίου στο Venice, όπου ζούσε ο συμφοιτητής του Dennis Jakob. Έγραψε εκεί στίχους που έγιναν αργότερα τραγούδια, όπως το «Moonlight Drive» και το «Hello, I Love You». Ο Manzarek έλεγε ότι έζησε για μήνες με κονσέρβα φασόλια και LSD.

Ο Manzarek τον συνάντησε στην παραλία. Είχαν γνωριστεί λίγους μήνες πριν στο UCLA, ως φοιτητές κινηματογράφου. Ο Morrison του είπε ότι έγραφε τραγούδια, και ο Manzarek τον πίεσε να του τραγουδήσει κάτι. Εντυπωσιάστηκε με τους στίχους και του πρότεινε να φτιάξουν συγκρότημα. Λίγο αργότερα μπήκαν ο κιθαρίστας Robby Krieger και ο ντράμερ John Densmore.

Η γέννηση των Doors

Το όνομα το πήραν από το βιβλίο του Aldous Huxley «The Doors of Perception» (1954). Ο Huxley με τη σειρά του είχε δανειστεί τον τίτλο από τον William Blake, στο «The Marriage of Heaven and Hell»: «Αν καθαρίζονταν οι πύλες της αντίληψης, όλα θα φαίνονταν στον άνθρωπο όπως είναι, άπειρα».

Ο Morrison ήταν ο στιχουργός και η φωνή, αλλά δεν έγραφε πάντα τα τραγούδια μόνος. Ο Krieger έγραψε ή συνέγραψε μερικά από τα μεγαλύτερα, όπως τα «Light My Fire», «Love Me Two Times», «Love Her Madly» και «Touch Me». Ο Morrison έβρισκε τις μελωδίες των στίχων του, και οι άλλοι πρόσθεταν συγχορδίες και ρυθμό. Δεν έπαιζε όργανο στη σκηνή, εκτός από μαράκες και ντέφι, και πού και πού φυσαρμόνικα. Ο Manzarek έπαιζε με το αριστερό χέρι τις μπασογραμμές, γιατί το συγκρότημα δεν είχε μπασίστα.

Whisky a Go Go, Van Morrison και «The End»

Τον Μάιο του 1966 ο Morrison παρακολούθησε, σύμφωνα με πηγές, συναυλία των Velvet Underground. Τον Ιούνιο οι Doors άνοιξαν στο Whisky a Go Go την τελευταία εβδομάδα των Them του Van Morrison. Την τελευταία νύχτα οι δύο Morrison έπαιξαν μαζί «In the Midnight Hour» και «Gloria». Ο Van είπε αργότερα ότι ο Jim ήταν «ωμός» και ήξερε τι έκανε.

Το «The End» ξεκίνησε ως ένα ερωτικό αντίο στην Mary Werbelow, την πρώτη του αγάπη από το Clearwater. Στη διάρκεια των αυτοσχεδιασμών στο Whisky έγινε διάρκειας δώδεκα λεπτών και απέκτησε το οιδιπόδειο μεσαίο μέρος. Το κλαμπ τούς απέλυσε μετά από αυτό το τραγούδι, σύμφωνα με τις αφηγήσεις με τον Morrison υπό την επήρεια LSD. Τον Νοέμβριο του 1966 γύρισαν το πρώτο τους προωθητικό φιλμ, για το «Break On Through (To the Other Side)». Η Elektra Records τούς υπέγραψε, και ο δίσκος «The Doors» βγήκε τον Ιανουάριο του 1967.

«Light My Fire» και ο «Young Lion»

Το «Light My Fire» έμεινε τρεις εβδομάδες στο Νο 1 του Billboard Hot 100, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1967. Λίγους μήνες πριν, οι Doors έπαιζαν σε σχολείο στο Connecticut ή άνοιγαν για τους Simon and Garfunkel.

Στις 18 Σεπτεμβρίου 1967 ο φωτογράφος Joel Brodsky τράβηξε ασπρόμαυρες φωτογραφίες του ημίγυμνου Morrison, στη συνεδρία που ονομάστηκε «The Young Lion». Είναι από τις πιο γνωστές εικόνες του και βγαίνουν σε εξώφυλλα δίσκων και βιβλίων. Τα δερμάτινα παντελόνια του, που έγιναν στερεότυπο ρούχο των ροκ σταρ, τα συνέδεσαν άλλοι με τον Andy Warhol, με τον Gerard Malanga και με τον Marlon Brando στο «The Fugitive Kind». Οι Krieger και Manzarek λένε ότι τον ενέπνευσε ο Brando.

Ed Sullivan, Σεπτέμβριος 1967

Στο «Ed Sullivan Show» οι Doors τραγούδησαν «People Are Strange» και «Light My Fire». Οι λογοκριτές ζήτησαν να αλλάξει ο στίχος «Girl, we couldn’t get much higher» σε «much better», γιατί τον έβλεπαν ως αναφορά στα ναρκωτικά. Σύμφωνα με μία εκδοχή, ο Morrison συμφώνησε και τραγούδησε τον αρχικό στίχο επίτηδες. Σύμφωνα με άλλη, τον τραγούδησε από λάθος, από το άγχος της ζωντανής μετάδοσης.

Ο Sullivan αρνήθηκε να του σφίξει το χέρι και ένας παραγωγός ανακοίνωσε ότι δεν θα ξαναεμφανίζονταν, και οι έξι επόμενες συμμετοχές ακυρώθηκαν. Ο Morrison απάντησε, κατά την παράδοση, με τη φράση «Και λοιπόν; Μόλις εμφανιστήκαμε στο Sullivan».

Laurel Canyon, η Pamela και το «Love Street»

Η Pamela Courson ήταν η σύντροφος της ενήλικης ζωής του Morrison. Γεννήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 1946 στο Weed της California και ήταν μαζί του από το 1965. Η σχέση τους ήταν ανοιχτή και έντονη, με απιστίες και από τους δύο. Η Courson έβλεπε στον Morrison έναν «σπουδαίο ποιητή» και τον έσπρωχνε να γράφει. Ο Manzarek τη χαρακτήρισε «την άλλη μισή» του. Από το 1969 έως το 1971 είχε δικό της μπουτίκ, το Themis.

Πολλοί συγγραφείς θεωρούν ότι τα «Love Street», «Orange County Suite» και «Queen of the Highway» αναφέρονται σε εκείνη. Το «Love Street» το συνδέουν με το σπίτι τους στο Laurel Canyon. Ο Morrison αφιέρωσε τα βιβλία του «The Lords and the New Creatures» και «Wilderness» στην Pamela. Ο ίδιος έμενε συχνά και αλλού, ανάμεσα σε άλλα και στο Alta Cienega Motel του Los Angeles, όπως γράφουν βιογράφοι.

9 Δεκεμβρίου 1967: σύλληψη στο New Haven

Πριν από τη συναυλία στο New Haven του Connecticut, ένας αστυνομικός βρήκε τον Morrison με μια γυναίκα στα ντους των παρασκηνίων. Δεν τον αναγνώρισε και του είπε να φύγει. Ο Morrison απάντησε προκλητικά, και ο αστυνομικός τον ψέκασε με mace. Η συναυλία καθυστέρησε. Πάνω στη σκηνή ο Morrison διηγήθηκε το περιστατικό με υβρεολόγιο, και η αστυνομία τον συνέλαβε για χυδαιότητα και δημόσια αισχρολογία. Οι κατηγορίες αποσύρθηκαν αργότερα. Ήταν ο πρώτος ροκ καλλιτέχνης που συνελήφθη πάνω στη σκηνή.

1968: «Waiting for the Sun» και Hollywood Bowl

Το 1968 βγήκε το «Waiting for the Sun», που έφτασε στο Νο 1 του Billboard 200, το μοναδικό studio άλμπουμ των Doors που τα κατάφερε. Στις 5 Ιουλίου έπαιξαν στο Hollywood Bowl, και η συναυλία κυκλοφόρησε αργότερα σε βίντεο. Ο Morrison συναντήθηκε και με τον Mick Jagger, που τον ρώτησε πώς να δουλεύει μπροστά σε μεγάλο κοινό.

Στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου οι Doors έπαιξαν για πρώτη φορά στην Ευρώπη, με τέσσερις παραστάσεις στο Roundhouse του Λονδίνου, με τους Jefferson Airplane. Η Granada Television τις γύρισε για το ντοκιμαντέρ «The Doors Are Open». Την ίδια περίοδο ο Morrison άρχισε να εμφανίζεται μεθυσμένος στις ηχογραφήσεις και στις συναυλίες, ή να αργεί.

1969: γενειάδα και «The Soft Parade»

Στις αρχές του 1969 ο λεπτός Morrison είχε πάρει βάρος, είχε αφήσει γενειάδα και ντυνόταν πιο καθημερινά. Είχε εγκαταλείψει τα δερμάτινα παντελόνια και τις ζώνες με τα κουμπιά, για παντελόνια, τζιν και μπλουζάκια. Το «The Soft Parade», το τέταρτο άλμπουμ, ήταν το πρώτο όπου κάθε μέλος πήρε όνομαστικά τα δικαιώματα των τραγουδιών του, ενώ πριν υπέγραφαν όλα απλώς ως «The Doors».

1 Μαρτίου 1969: Miami

Στο Dinner Key Auditorium του Miami ο Morrison ήταν φανερά μεθυσμένος. Προσπάθησε να προκαλέσει ταραχή στο κοινό, φωνάζοντας ανάμεσα σε άλλα «Θέλετε να δείτε το πέος μου;». Τρεις μέρες αργότερα η αστυνομία του Dade County εξέδωσε έξι εντάλματα σύλληψης, για χυδαιότητα και άλλες κατηγορίες. Πολλές συναυλίες των Doors ακυρώθηκαν.

Τα υπόλοιπα μέλη του συγκροτήματος και ο διευθυντής περιοδειών Vince Treanor λένε ότι ο Morrison δεν εκτέθηκε. Άλλοι μάρτυρες υποστήριξαν το αντίθετο. Έτσι, ο ακριβής διατυπωμένος τρόπος είναι ο εξής: κατηγορήθηκε, δικάστηκε και καταδικάστηκε, αλλά το περιστατικό παραμένει αμφισβητούμενο.

Η δίκη και η χάρη του 2010

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1970, μετά από δεκαέξι μέρες δίκης, ένορκοι έξι ατόμων τον έκριναν ένοχο για χυδαιότητα (indecent exposure) και αισχρολογία (open profanity). Αθωώθηκε για τις βαρύτερες κατηγορίες, της πρόκλησης δημόσιου σκανδάλου και της δημόσιας μέθης. Στις 30 Οκτωβρίου άκουσε σιωπηλά την ποινή: έξι μήνες φυλάκιση και πρόστιμο 500 δολαρίων. Έμεινε ελεύθερος με εγγύηση 50.000 δολαρίων, ενώ η υπεράσπιση άσκησε έφεση. Ο δικαστής Murray Goodman του είπε ότι είναι «πρόσωπο με χάρισμα». Ο Morrison είπε αργότερα ότι αν δεν είχε απεριόριστα χρήματα για να συνεχίσει την υπόθεση, θα ήταν στη φυλακή τρία χρόνια.

Ο Morrison έφυγε για το Παρίσι και δεν έφτασε ποτέ στο εφετείο. Τον Δεκέμβριο του 2010 ο κυβερνήτης της Florida Charlie Crist και το συμβούλιο επιείκειας υπέγραψαν ομόφωνα πλήρη μεταθανάτια χάρη. Δεν έγινε νέα δίκη και δεν διαπιστώθηκε αθωότητα. Η χάρη δεν ανατρέπει την καταδίκη, αλλά την συγχωρεί.

«Morrison Hotel» και μια νέα στροφή στα blues

Μετά το «Soft Parade», το «Morrison Hotel» (Φεβρουάριος 1970) γύρισε στον πιο άμεσο, bluesy ήχο, με τα «Roadhouse Blues», «Peace Frog» και «Queen of the Highway». Είναι ο δίσκος που ο Morrison μπορούσε να τραγουδήσει χωρίς θεατρικότητα, με τη φωνή του όπως ήταν.

Ο Jim Morrison ήθελε να τον θυμούνται ως ποιητή

Ο Morrison έγραφε από την εφηβεία. Το 1969 τύπωσε με δικά του έξοδα δύο τόμους ποίησης, τα «The Lords / Notes on Vision» και «The New Creatures», που αργότερα ενώθηκαν σε έναν τόμο. Ήταν τα μόνα του κείμενα που εκδόθηκαν όσο ζούσε. Έγινε φίλος με τον ποιητή του Beat Michael McClure, που τον ενθάρρυνε. Δούλεψαν μαζί σε αδημιούργητα φιλμ, ανάμεσα σε άλλα μια εκδοχή του «The Beard» του McClure, όπου ο Morrison θα έπαιζε τον Billy the Kid.

Το 1969 ξεκίνησε, με χρήματά του, το φιλμ «HWY: An American Pastoral», όπου έπαιζε έναν οδοιπόρο που γίνεται δολοφόνος και κλέφτης αυτοκινήτων. Ηχογράφησε επαγγελματικά την ποίησή του δύο φορές, τον Μάρτιο του 1969 και στις 8 Δεκεμβρίου 1970, τα 27α γενέθλιά του. Μετά τον θάνατό του οι τρεις Doors έβαλαν μουσική κάτω από τις απαγγελίες, και το 1978 βγήκε το «An American Prayer», που έφτασε στο Νο 54. Το 1988 και το 1990 εκδόθηκαν τα «Wilderness» και «The American Night», με αδημοσίευτα κείμενα.

Το 1968 έγραψε στον καθηγητή Wallace Fowlie του Duke, ευχαριστώντας τον για τη νέα του μετάφραση του Rimbaud. «Δεν διαβάζω εύκολα γαλλικά», έγραφε, «το βιβλίο σας ταξιδεύει μαζί μου». Ο Fowlie έγραψε αργότερα το βιβλίο «Rimbaud and Jim Morrison». Οι υπόλοιποι Doors έγραψαν ότι πολλοί πήραν τα λόγια του Morrison για επανάσταση και χάος ως ανατρεπτικό μανιφέστο, ενώ παράφραζε απλώς τον Rimbaud και τους σουρεαλιστές.

Η Kennealy και ο «Jimbo»

Στις 24 Ιουνίου 1970, τη νύχτα του καλοκαιρινού ηλιοστασίου, ο Morrison και η δημοσιογράφος Patricia Kennealy έκαναν μια κελτική νεοπαγανιστική τελετή handfasting. Την έκαναν ιερέας και ιέρεια μιας ομάδας, και υπέγραψαν μια χειρόγραφη δήλωση. Δεν κατατέθηκαν ποτέ νομικά έγγραφα γάμου, και κανένας μάρτυρας δεν ονομάστηκε. Η Kennealy είπε αργότερα ότι ο Morrison «μάλλον όχι και πολύ σοβαρά» το έλαβε υπόψη. Ο ίδιος άφησε τα πάντα στην Pamela Courson.

Ο παραγωγός Paul Rothchild έλεγε ότι ο Morrison ήταν δύο διαφορετικοί άνθρωποι, ένας Jekyll και ένας Hyde. Νηφάλιος, ήταν ο πιο μορφωμένος, ισορροπημένος και φιλικός άνθρωπος. Όταν έπινε, στην αρχή ήταν εντάξει και ξαφνικά γινόταν μανιακός. Οι φίλοι του τον έλεγαν τον δεύτερο «Jimbo». Την εποχή του θανάτου του εκκρεμούσαν εναντίον του 37 αγωγές αναγνώρισης πατρότητας, αλλά καμία δεν στράφηκε κατά της περιουσίας του.

Οι τελευταίες συναυλίες, 1970

Στις 29 Αυγούστου 1970 οι Doors έπαιξαν στο φεστιβάλ του Isle of Wight, με κινήσεις περιορισμένες αλλά τη φωνή τους δυνατή. Ήταν η τελευταία τους συναυλία στην Ευρώπη με τον Morrison. Η τελευταία συνολικά έγινε στις 12 Δεκεμβρίου 1970 στο Warehouse της New Orleans, τέσσερις μέρες μετά τα 27α γενέθλιά του, και ήταν προβληματική: ο Morrison ξεχνούσε στίχους και φαινόταν εξαντλημένος. Μετά από εκείνο το βράδυ οι υπόλοιποι κατάλαβαν ότι η περιοδεία δεν μπορούσε να συνεχιστεί.

«L.A. Woman»

Οι Doors συγκεντρώθηκαν τον Οκτώβριο του 1970 για το «L.A. Woman», τον τελευταίο τους δίσκο με τον Morrison. Λίγο μετά την αρχή των ηχογραφήσεων, ο Paul Rothchild, που είχε παραγάγει όλους τους προηγούμενους, αποχώρησε, και ανέλαβε ο ηχολήπτης Bruce Botnick. Το άλμπουμ είναι πιο άμεσο και πιο blues. Περιέχει τα «L.A. Woman», «Love Her Madly», «The Changeling» και «Riders on the Storm». Στο «L.A. Woman» ο Morrison τραγουδά τη φράση «Mr. Mojo Risin’», αναγραμματισμό του «Jim Morrison».

Παρίσι, Μάρτιος 1971

Μετά τις ηχογραφήσεις ο Morrison ανακοίνωσε στους Doors ότι θέλει να πάει στο Παρίσι. Οι υπόλοιποι το βρήκαν καλή ιδέα. Τον Μάρτιο του 1971 πήρε άδεια απουσίας και ξαναβρέθηκε με την Pamela, σε διαμέρισμα που είχε νοικιάσει στη Rue Beautreillis 17–19, στο Marais, στην 4η περιφέρεια. Σε γράμματα προς φίλους περιέγραφε μακρινούς περιπάτους μόνος του. Ξύρισε τη γενειάδα του και έχασε μέρος του βάρους που είχε βάλει. Τηλεφώνησε στον Densmore για να ρωτήσει πώς πάει εμπορικά το «L.A. Woman», και ο Densmore ήταν το τελευταίο μέλος που του μίλησε.

Οι τελευταίες γνωστές φωτογραφίες του τραβήχτηκαν στις 28 Ιουνίου 1971, σε μια εκδρομή στο Saint-Leu-d’Esserent, με την Pamela και τον φίλο τους Alain Ronay, που τράβηξε τις φωτογραφίες.

3 Ιουλίου 1971: ο θάνατος

Σύμφωνα με όσα είπε η Courson, στις 2 Ιουλίου ο Morrison και εκείνη πήγαν σινεμά, στο «Pursued» με τον Robert Mitchum. Το βράδυ, όταν γύρισαν στο διαμέρισμα, δεν ένιωθε καλά και έβγαλε λίγο αίμα με τον εμετό. Μπήκε σε ζεστό μπάνιο. Το πρωί του Σαββάτου, 3 Ιουλίου, γύρω στις 6:00, η Courson τον βρήκε νεκρό στην μπανιέρα. Ήταν 27 ετών.

Η επίσημη αιτία ήταν καρδιακή ανεπάρκεια. Δεν έγινε νεκροψία, γιατί δεν ήταν υποχρεωτική από τον γαλλικό νόμο. Η Courson είπε ότι τα τελευταία λόγια του, καθώς έκανε μπάνιο, ήταν «Pam, νομίζω ότι πνίγομαι», αλλά σε άλλη αφήγησή της είπε «Pam, είσαι ακόμα εδώ;». Κατά τη μαρτυρία του Ronay, πέρασαν περίπου 72 ώρες ώσπου να υπογραφεί το πιστοποιητικό από έναν γιατρό, του οποίου την υπογραφή δεν μπορεί κανείς να διαβάσει. Ο διευθυντής των Doors, Bill Siddons, έφτασε από τις ΗΠΑ στις 6 Ιουλίου και βρήκε σφραγισμένο φέρετρο. Η σκηνοθέτις Agnès Varda παραδέχθηκε ότι αυτή φρόντισε να μην διαρρεύσει η είδηση.

Οι θεωρίες για τον θάνατό του

Χωρίς νεκροψία, οι εικασίες πολλαπλασιάστηκαν. Αρκετοί που λένε ότι ήταν αυτόπτες μάρτυρες, ανάμεσά τους η Marianne Faithfull, υποστηρίζουν ότι πέθανε από υπερβολική δόση ηρωίνης, που του έδωσε ο Jean de Breteuil, έμπορος ναρκωτικών και εραστής της Faithfull και της Courson. Ο Sam Bernett, ιδρυτής του νυχτερινού κέντρου Rock ‘n’ Roll Circus, είπε ότι τον βρήκε αναίσθητο στις τουαλέτες γύρω στις 2:00 π.μ., μετά από υποτιθέμενη υπερβολική δόση, και ότι δύο άντρες τον μετέφεραν έξω. Μια τρίτη εκδοχή λέει ότι δεν πέθανε ποτέ.

Καμία δεν επιβεβαιώνεται. Η Courson ήταν η μόνη που τον είδε νεκρό, μαζί με τον Ronay, και πέθανε και η ίδια το 1974, 27 ετών, από υπερβολική δόση ηρωίνης, όπως αναφέρουν οι πηγές. Ο Morrison, ήταν γνωστό, δεν ήθελε την ηρωίνη και τσακωνόταν με την Pamela για τη χρήση της.

Η κηδεία και ο τάφος του Τζιμ Μόρισον

Ο Morrison ενταφιάστηκε στις 7 Ιουλίου 1971 στο Père-Lachaise, όπου είναι θαμμένοι και ο Oscar Wilde και η Édith Piaf. Σύμφωνα με τις αναφορές, στην κηδεία ήταν πέντε άτομα. Η Agnès Varda είπε το 2019, στην τελευταία της συνέντευξη, ότι ήταν τέσσερα, και ότι ήταν μία από αυτά. Για να βρεθεί θέση, ο Ronay έκανε συμφωνία για μίσθωση 30 ετών. Ο τάφος δεν είχε επίσημη πινακίδα ως τότε που οι γαλλικές αρχές έβαλαν μια ασπίδα, που κλάπηκε το 1973. Στον κατάλογο του κοιμητηρίου το όνομά του ήταν γραμμένο λάθος, «Douglas James Morrison».

Το 1981 ο Κροάτης γλύπτης Mladen Mikulin τοποθέτησε, με έγκριση των υπευθύνων, ένα μαρμάρινο ανάγλυφο προτομής και νέα ταφόπλακα, για τη δέκατη επέτειο. Οι θαυμαστές το γέμιζαν γκράφιτι, και το 1988 κλάπηκε. Η γαλλική αστυνομία το βρήκε τον Μάιο του 2025, τυχαία, σε έρευνα για άσχετη υπόθεση. Το βρήκε η οικονομική υπηρεσία αντιμετώπισης διαφθοράς του Παρισιού, και ήταν ακόμα χωρίς μύτη και στόμα, όπως και πριν κλαπεί.

Το 1990 ο πατέρας του, μετά από συμβουλή του E. Nicholas Genovese, καθηγητή Κλασικών Σπουδών στο San Diego State University, έβαλε στον τάφο μια επίπεδη πέτρα με χάλκινη πλάκα. Έγραφε στα ελληνικά:

Η φράση μεταφράζεται συνήθως «πιστός στο δικό του πνεύμα» ή «σύμφωνα με τον δικό του δαίμονα». Ο αρχαίος «δαίμων» δεν είναι ο χριστιανικός δαίμονας, αλλά το εσωτερικό πνεύμα ή η μοίρα ενός ανθρώπου. Για άλλους τόπους ταφής δες τους τάφους διασήμων και τους τόπους μνήμης.

Η περιουσία και η Pamela

Η διαθήκη του Morrison όριζε την Pamela Courson μοναδική κληρονόμο. Εκείνη πέθανε στις 25 Απριλίου 1974, λίγο μετά την εκτέλεση της διαθήκης. Η οικογένειά της την έθαψε ως Pamela Susan Morrison, όνομα που δεν είχε νόμιμα. Οι γονείς της κατέθεσαν αίτηση για να κληρονομήσουν την περιουσία του Morrison. Το δικαστήριο της California έκρινε ότι είχαν κοινό δεσμό τύπου common-law marriage. Η περιουσία πέρασε μετά τον θάνατο των γονιών της, το 2005 και το 2008, στα αδέλφια του Morrison, την Anne και τον Andrew.

Η κληρονομιά του Τζιμ Μόρισον

Οι Doors εισήχθησαν στο Rock and Roll Hall of Fame το 1993. Οι Iggy Pop, Patti Smith, Siouxsie Sioux, Ian Curtis, Billy Idol, Eddie Vedder και πολλοί άλλοι έχουν πει ότι τους επηρέασε. Ο Iggy Pop είπε ότι μια συναυλία των Doors στο Ann Arbor ήταν «μεγάλη επίδραση» στην απόφασή του να γίνει performer. Ο μουσικογράφος Simon Reynolds σημείωσε ότι το βαρύ τοπίο της φωνής του ήταν πρότυπο για τη γοτθική rock.

Το 1991 ο Oliver Stone γύρισε την ταινία «The Doors», με τον Val Kilmer. Ο Kilmer έμαθε πάνω από είκοσι τραγούδια και οι Doors είπαν ότι μερικές φορές δεν ήξεραν αν ακούν εκείνον ή τον Morrison. Η απεικόνιση του Morrison όμως δέχτηκε κριτική από όσους τον ήξεραν. Ο Manzarek είπε ότι ήταν «ο Jimbo, ο μεθυσμένος», και ότι έλειπε ο ευαίσθητος ποιητής και ο αστείος φίλος που γνώριζε.

Ο θάνατός του έγινε δύο χρόνια ακριβώς μετά τον θάνατο του Brian Jones και εννέα μήνες μετά του Jimi Hendrix και της Janis Joplin. Όλοι πέθαναν στα 27, και από εκεί προέκυψε ο αστικός μύθος του «Club των 27». Δεν είναι ομάδα και δεν υπάρχει τίποτα μυστικιστικό στην ηλικία.

Μύθοι και πραγματικότητα

Ότι δημιούργησε μόνος τους Doors: ήταν τετραμελές συγκρότημα, και ο Krieger έγραψε ή συνέγραψε τα «Light My Fire», «Love Me Two Times», «Love Her Madly» και «Touch Me».

Ότι εκτέθηκε στο Miami: κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε, αλλά τα υπόλοιπα μέλη λένε ότι δεν συνέβη. Η χάρη του 2010 δεν είναι αθώωση.

Ότι πέθανε από ηρωίνη: δεν έγινε νεκροψία και δεν αποδείχθηκε ποτέ.

Ότι η Courson ήταν η νόμιμη σύζυγός του: δεν παντρεύτηκαν. Το δικαστήριο όμως αναγνώρισε common-law marriage.

Ότι η Kennealy ήταν η σύζυγός του: η τελετή του 1970 δεν είχε νομική ισχύ.

Ότι το Isle of Wight ήταν η τελευταία συναυλία: η τελευταία του με τους Doors ήταν στη New Orleans, στις 12 Δεκεμβρίου 1970.

Λιγότερο γνωστά στοιχεία για τον Τζιμ Μόρισον

• Ο πατέρας του διοικούσε τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις στο επεισόδιο του Κόλπου του Τονκίν το 1964.
• Το ατύχημα στην έρημο έγινε στις 17 Οκτωβρίου 1947, και ο επιβάτης που σκοτώθηκε δεν ήταν Ινδιάνος.
• Η Washington Post έγραψε ότι είχε IQ 149 στο λύκειο.
• Τον συνέλαβαν το 1963 στο Florida State, μεθυσμένο σε αγώνα.
• Δεν πήγε στην τελετή αποφοίτησης του UCLA, και το δίπλωμα στάλθηκε στη μητέρα του.
• Έζησε για μήνες στην ταράτσα ενός κτιρίου στο Venice Beach.
• Ο Manzarek έπαιζε το μπάσο των Doors με το αριστερό χέρι.
• Δεν έπαιζε όργανο, μόνο μαράκες, ντέφι και πού και πού φυσαρμόνικα.
• Ήταν ο πρώτος ροκ καλλιτέχνης που συνελήφθη πάνω στη σκηνή.
• Το «The End» ξεκίνησε ως αντίο στην πρώτη του αγάπη, την Mary Werbelow.
• Ηχογράφησε την ποίησή του στα 27α γενέθλιά του, 8 Δεκεμβρίου 1970.
• Οι δύο ποιητικοί τόμοι του 1969 ήταν τα μόνα κείμενά του που εκδόθηκαν όσο ζούσε.
• Την εποχή του θανάτου του εκκρεμούσαν 37 αγωγές αναγνώρισης πατρότητας.
• Ο τάφος του στο Père-Lachaise δεν είχε επίσημη πινακίδα ως το 1981.
• Η ελληνική επιγραφή τοποθετήθηκε το 1990 από τον πατέρα του.
• Το κλεμμένο μπούστο του Mikulin βρέθηκε το 2025, ύστερα από 37 χρόνια.

Στο αρχείο μας θα βρεις και άλλες προσωπικότητες στις βιογραφίες διασήμων.

Συχνές ερωτήσεις