Ο Frank Sinatra (12 Δεκεμβρίου 1915 – 14 Μαΐου 1998), ο τραγουδιστής και ηθοποιός που έμεινε στην ιστορία ως «Ol’ Blue Eyes» και «Chairman of the Board», πέθανε στις 14 Μαΐου 1998 στο νοσοκομείο Cedars-Sinai του Λος Άντζελες, σε ηλικία 82 ετών, από καρδιακή προσβολή. Η κηδεία του έγινε στις 20 Μαΐου 1998 στην εκκλησία Good Shepherd του Beverly Hills και ετάφη στο Desert Memorial Park στο Cathedral City της Καλιφόρνιας, δίπλα στους γονείς του.

Frank Sinatra: ένα παιδί με σημάδια από τη γέννηση

Ο Francis Albert Sinatra γεννήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 1915 σε ένα διαμέρισμα στη Monroe Street 415 στο Hoboken του Νιου Τζέρσεϊ. Ήταν το μοναδικό παιδί δύο Ιταλών μεταναστών: της Natalina «Dolly» Garaventa, από τη Γένοβα, και του Antonino Martino «Marty» Sinatra, από τη Lercara Friddi της Σικελίας. Ο πατέρας του ήταν αναλφάβητος, πυγμάχος σε κατηγορία bantamweight και αργότερα λοχαγός της πυροσβεστικής του Hoboken. Η μητέρα του έπαιξε τον κυρίαρχο ρόλο στην προσωπικότητά του (Wikipedia).

Η γέννηση ήταν δύσκολη. Ζύγιζε 13,5 λίβρες (περίπου 6,1 κιλά) και η εξαγωγή με λαβίδα άφησε ουλές στο αριστερό μάγουλο και στον λαιμό, καθώς και μόνιμη βλάβη στο αριστερό τύμπανο. Το AP έγραψε στο μοιρολόγι του ότι τον θεώρησαν για λίγο θνησιγενή. Η βάπτισή του καθυστέρησε ως τις 2 Απριλίου 1916. Στην εφηβεία, η κυστική ακμή τού άφησε νέα σημάδια.

Το σχολείο δεν ήταν για εκείνον. Από το 1931 πήγε στο λύκειο A.J. Demarest, αλλά αποβλήθηκε μετά από 47 ημέρες για «γενική αναστάτωση» και δεν αποφοίτησε ποτέ. Άφησε και τη σχολή Drake Business School έπειτα από 11 μήνες. Το 1935 μπήκε στους Hoboken Four, που κέρδισαν το πρώτο βραβείο στο ραδιοφωνικό Major Bowes Amateur Hour και πήραν από 12,5 δολάρια ο καθένας.

Από τον Harry James στον Tommy Dorsey

Τον Μάρτιο του 1939 ηχογράφησε το πρώτο του σόλο στούντιο, το «Our Love». Τον Ιούνιο του 1939 ο Harry James τον έβαλε με συμβόλαιο δύο ετών, με 75 δολάρια την εβδομάδα κατά τη Wikipedia και 65 κατά το AP. Η πρώτη του εμπορική δισκογραφική κυκλοφορία πούλησε το πολύ 8.000 αντίτυπα. Τον Νοέμβριο του 1939 πέρασε στην ορχήστρα του Tommy Dorsey, με 125 δολάρια την εβδομάδα, και ξεκίνησε με αυτήν στις 26 Ιανουαρίου 1940.

Ο Dorsey έγινε ο πατέρας που του έλειπε. Από εκεί έμαθε, κατά το AJHF, να ελέγχει την αναπνοή του, ώστε να κρατά τις φράσεις και να τις δραματοποιεί, και να χρησιμοποιεί το μικρόφωνο σαν δεύτερο όργανο. Το «I’ll Never Smile Again» έμεινε στην κορυφή για δώδεκα εβδομάδες από τα μέσα Ιουλίου 1940. Το συμβόλαιο όμως έδινε στον Dorsey το 43% των μελλοντικών εσόδων του. Η νομική διαμάχη έκλεισε τον Αύγουστο του 1942 και ο Sinatra έφυγε από την ορχήστρα στις 3 Σεπτεμβρίου 1942.

Sinatramania και ένας πόλεμος που δεν πολέμησε

Στις 30 Δεκεμβρίου 1942 άρχισαν οι εμφανίσεις του στο Paramount Theatre της Νέας Υόρκης και ξεκίνησε η «Sinatramania». Τον Οκτώβριο του 1944 περίπου 35.000 θαυμάστριες συγκεντρώθηκαν έξω από το Paramount, στο επεισόδιο που έμεινε ως Columbus Day Riot. Στις 1 Ιουνίου 1943 είχε υπογράψει σόλο συμβόλαιο με την Columbia Records, στη διάρκεια της απεργίας των μουσικών.

Στον πόλεμο δεν υπηρέτησε. Οι στρατιωτικές αρχές τον έκριναν «μη αποδεκτό υλικό από ψυχιατρική άποψη» (Wikipedia), ενώ το AP γράφει ότι τον χαρακτήρισαν 4-F εξαιτίας τρυπημένου τυμπάνου. Έκανε περιοδείες για το USO με τον Phil Silvers.

Οι γάμοι: Nancy, Ava, Mia, Barbara

Παντρεύτηκε τέσσερις φορές. Η Nancy Barbato, την οποία γνώρισε το καλοκαίρι του 1934 στο Long Branch του Νιου Τζέρσεϊ, έγινε γυναίκα του στις 4 Φεβρουαρίου 1939. Απέκτησαν τρία παιδιά: τη Nancy (1940), τον Frank Jr. (1944) και την Tina (1948). Χώρισαν το 1950–1951. Λίγες ημέρες μετά το διαζύγιο, στις 7 Νοεμβρίου 1951, ο Sinatra παντρεύτηκε την ηθοποιό Ava Gardner (The Hollywood Reporter).

Ο γάμος με την Gardner χαρακτηρίστηκε θυελλώδης. Το AP γράφει ότι τελείωσε το 1953, ενώ η Wikipedia δίνει διαζύγιο το 1957. Μάλλον το 1953 είναι ο χωρισμός και το 1957 το διαζύγιο, αλλά οι πηγές δεν το λένε ρητά. Το 1966 παντρεύτηκε τη Mia Farrow, που ήταν 19 όταν μπήκε στη ζωή του· χώρισαν το 1968. Το 1976 παντρεύτηκε τη Barbara Blakely Marx, πρώην γυναίκα του Zeppo Marx, και έμειναν μαζί ως τον θάνατό του.

Η φωνή που χάθηκε και η επιστροφή

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ο Sinatra ήταν σχεδόν τελειωμένος. Τον Απρίλιο του 1950 ακύρωσε πέντε ημέρες στο Copa λόγω αιμορραγίας του λάρυγγα· το AP γράφει ότι η αιμορραγία των φωνητικών χορδών τον σιώπησε για 40 ημέρες. Οι πωλήσεις έπεφταν, οι ατζέντηδες τον εγκατέλειπαν, και η Columbia και η MCA τον άφησαν το 1952. Στράφηκε στο Λας Βέγκας, με πρώτη εμφάνιση στο Desert Inn τον Σεπτέμβριο του 1951.

Η διέξοδος ήρθε με τον ρόλο του Angelo Maggio στο «From Here to Eternity» (1953), που του έδωσε το Όσκαρ Β΄ ανδρικού ρόλου. Στις 13 Μαρτίου 1953 υπέγραψε με την Capitol Records και από τις 30 Απριλίου άρχισε να δουλεύει με τον διευθυντή ορχήστρας Nelson Riddle. Ακολούθησαν οι κλασικοί δίσκοι της δεκαετίας: «In the Wee Small Hours» (1955), «Songs for Swingin’ Lovers!» (1956), «Come Fly with Me» (1958), «Only the Lonely» (1958).

Reprise και Rat Pack

Το 1960 ίδρυσε τη δική του δισκογραφική, τη Reprise Records. Το πρώτο της άλμπουμ, το «Ring-a-Ding-Ding!» (1961), έφτασε στο Νο 4. Αργότερα πούλησε την εταιρεία για περίπου 80 εκατομμύρια δολάρια. Ήταν επίσης ο αρχηγός του Rat Pack, με τους Dean Martin, Sammy Davis Jr., Peter Lawford και Joey Bishop, που γύρισαν μαζί το «Ocean’s Eleven» (1960). Το Biography.com μιλά για εικόνα ανθρώπου που πίνει πολύ και κυνηγά γυναίκες.

Το «Strangers in the Night» ήταν το 1966 το Record of the Year στα Grammy. Το «My Way» ηχογραφήθηκε σε μία μόνο λήψη λίγο μετά τα Χριστούγεννα του 1968. Στις 20 Οκτωβρίου 1972 εμφανίστηκε σε εκδήλωση νέων ψηφοφόρων του Nixon στο Σικάγο, αφού είχε περάσει από τους Δημοκρατικούς στους Ρεπουμπλικάνους· αργότερα στήριξε τον Reagan (Biography.com).

Ο Kennedy, η Mafia και οι σκιές

Ο Sinatra δούλεψε για την εκλογή του John F. Kennedy το 1960 και οργάνωσε το εναρκτήριο γκαλά. Η σχέση τους όμως ψυχράνθηκε, κατά το Biography.com, όταν ο Kennedy ακύρωσε μια επίσκεψη στο σπίτι του λόγω των δεσμών του τραγουδιστή με τον αρχηγό της μαφίας του Σικάγου, Sam Giancana. Το AP προσθέτει ότι ο Sinatra είχε συστήσει στον Kennedy το 1960 τη Judith Campbell Exner, η οποία είπε αργότερα ότι τη σύστησε και στον Giancana.

Το όνομά του είχε συνδεθεί με τη Mafia από ένα ταξίδι στην Κούβα που συνέπεσε με συγκέντρωση στελεχών του οργανωμένου εγκλήματος, όπου έκανε παρέα με τον Lucky Luciano (AP). Το 1960 είχε αγοράσει το Cal-Neva Lodge στη Λίμνη Ταόε. Το 1963, κατά το KUNR, οι αρχές της Νεβάδα έμαθαν ότι ο Giancana, που ήταν στον κατάλογο των αποκλεισμένων προσώπων, είχε μείνει εκεί. Ο Sinatra έπεσε σε λογομαχία με τον Ed Olsen, πρόεδρο του Gaming Control Board, και παρέδωσε τις άδειες για το Cal-Neva και το Sands, ενώ το φθινόπωρο ανακοίνωσε ότι θα αποσυρθεί από τα καζίνο.

Το FBI παρακολουθούσε τις σχέσεις του για περίπου 40 χρόνια. Όταν δημοσιεύθηκαν το 1998 περισσότερες από χίλιες σελίδες, το Tampa Bay Times έγραψε με τίτλο ότι «τα αρχεία του FBI για τον Sinatra αποδεικνύουν λίγα». Το 1987 η Kitty Kelley εξέδωσε ανεπίσημη βιογραφία που τον κατηγορούσε για σχέσεις με τη Μαφία· οι κατηγορίες δεν έβλαψαν τη δημοτικότητά του (Biography.com).

Η απαγωγή του γιου του

Στις 8 Δεκεμβρίου 1963, γύρω στις 9 το βράδυ, ο 19χρονος Frank Sinatra Jr. απήχθη από το Harrah’s Club Lodge στη Λίμνη Ταόε. Το FBI γράφει ότι τον πήραν από το καμαρίνι του από πλαϊνή πόρτα· το History.com μιλά για δωμάτιο ξενοδοχείου και το AP για μοτέλ. Οι απαγωγείς, ο Barry Keenan και ο Joe Amsler, 23 ετών και οι δύο, με τρίτο τον John Irwin, ζήτησαν 240.000 δολάρια. Τα λύτρα παραδόθηκαν ανάμεσα σε δύο σχολικά λεωφορεία στη Sepulveda τα ξημερώματα της 11ης Δεκεμβρίου. Ο γιος αφέθηκε ελεύθερος και βρέθηκε να περπατά στο Bel Air. Όλοι συνελήφθησαν ως τις 14 Δεκεμβρίου και καταδικάστηκαν· ο Keenan εξέτισε 4,5 χρόνια. Στη δίκη οι κατηγορούμενοι υποστήριξαν ότι ήταν «διαφημιστικό τέχνασμα», χωρίς κανένα στοιχείο (History.com).

Μια λεπτομέρεια που έμεινε: ο Sinatra φοβόταν από τότε ότι θα χρειαστεί να τηλεφωνήσει από δημόσιο τηλέφωνο χωρίς κέρματα, και κρατούσε πάντα δεκάρες, κατά το People’s Pharmacy και το Tasting Table. Δέκα δεκάρες έβαλε αργότερα η Tina στην τσέπη του μέσα στο φέρετρο (All That’s Interesting).

Αποχώρηση, επιστροφή και Duets

Τον Ιούνιο του 1971 ανακοίνωσε αποχώρηση, μετά από συναυλία αποχαιρετισμού στο Λος Άντζελες. Επέστρεψε το 1973 με το τηλεοπτικό «Ol’ Blue Eyes Is Back». Το 1975 έδωσε 140 παραστάσεις σε 105 ημέρες. Το 1993, στα 77, κυκλοφόρησε τα «Duets», και ακολούθησε το «Duets II» (1994), όπου τραγουδούσε με νεότερους καλλιτέχνες, αν και κάποιοι κριτικοί σχολίασαν ότι τα φωνητικά του είχαν ηχογραφηθεί πολύ πριν από των συνεργατών του (Biography.com).

Η τελευταία του συναυλία ήταν τον Φεβρουάριο του 1995 στο Palm Desert Marriott Ballroom, σε τουρνουά γκολφ που έφερε το όνομά του· τραγούδησε έξι τραγούδια και έκλεισε με το «The Best Is Yet to Come» (All That’s Interesting, με βάση το PBS).

Τιμές

Πήρε 13 βραβεία Grammy, το Kennedy Center Honors το 1983, το Προεδρικό Μετάλλιο Ελευθερίας από τον Ronald Reagan το 1985 και το Χρυσό Μετάλλιο του Κογκρέσου το 1997. Υπολογίζεται ότι πούλησε περίπου 150 εκατομμύρια δίσκους. Ο κριτικός Robert Christgau τον χαρακτήρισε «τον μεγαλύτερο τραγουδιστή του 20ού αιώνα» (Wikipedia).

Τα τελευταία χρόνια και ο θάνατος

Η υγεία του χειροτέρευε. Το PBS, όπως το μεταφέρει το All That’s Interesting, αναφέρει αναπνευστικά προβλήματα, υψηλή πίεση, πνευμονία, καρκίνο της ουροδόχου κύστης και άνοια. Οι πηγές δεν συμφωνούν για τον καρκίνο: τον Φεβρουάριο του 1998 τα παιδιά του, με πρωτοβουλία της Nancy, ανάρτησαν στην ιστοσελίδα της οικογένειας διάψευση δημοσιεύματος ότι έπασχε από καρκίνο (AP, CBS News).

Στις 9 Ιανουαρίου 1997 έπαθε καρδιακή προσβολή στο σπίτι του στο Beverly Hills. Ο γιατρός του την περιέγραψε ως «χωρίς επιπλοκές», και βγήκε από το νοσοκομείο στις 17 Ιανουαρίου. Μετά από εκείνη δεν εμφανίστηκε ξανά δημόσια. Το 1998 είχε ήδη νοσηλευτεί τουλάχιστον τρεις φορές: μια νύχτα τον Ιανουάριο, δύο ημέρες τον Φεβρουάριο και λίγες ώρες περίπου τρεις εβδομάδες πριν από τον θάνατό του (AP).

Ο Sinatra μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Cedars-Sinai και κηρύχθηκε νεκρός στις 10:50 το βράδυ της 14ης Μαΐου 1998. Παρούσα ήταν η Barbara, και κατά το AP ήρθε σύντομα και η υπόλοιπη οικογένεια. Το All That’s Interesting γράφει ότι δίπλα του ήταν μόνο η Barbara και ο μάνατζερ Tony Oppedisano, και ότι η Barbara τον παρότρυνε να παλέψει· εκείνος απάντησε, κατά τον Oppedisano, «I’m losing». Λίγες ημέρες πριν είχε ρωτήσει την Tina πόσο μακριά ήταν η νέα χιλιετία και, όταν άκουσε ότι ήταν 18 μήνες, είπε «Oh, I can do that».

Η διαφωνία για το ποιος ήταν εκεί έμεινε ανοιχτή. Οι πρώτες αναφορές έγραφαν ότι τα παιδιά του ήταν παρόντα, ενώ η Tina έγραψε αργότερα ότι εκείνη και η Nancy δεν ενημερώθηκαν για την τελευταία νοσηλεία και ότι νόμιζε πως αυτό έγινε επίτηδες. Οι γιατροί τηλεφώνησαν στην Tina στις 11:10 μ.μ. Η Nancy είπε για την Barbara ότι ήταν «σκληρή, απόλυτα σκληρή» (All That’s Interesting).

Το βράδυ της επόμενης ημέρας, κατά το Past Daily, οι φωτισμοί του Empire State Building έγιναν μπλε, η λεωφόρος Strip του Λας Βέγκας χαμήλωσε τα φώτα και τα καζίνο σταμάτησαν για ένα λεπτό. Η Billboard ανέφερε μεγάλη αύξηση πωλήσεων τον μήνα του θανάτου του.

Η κηδεία

Την Τρίτη 19 Μαΐου έγινε ιδιωτική αγρυπνία με τον καρδινάλιο Roger Mahony στην εκκλησία Good Shepherd, και την επομένη, στις 20 Μαΐου 1998, η κηδεία στην ίδια καθολική εκκλησία του Beverly Hills. Παρακολούθησαν περίπου 400 άνθρωποι, ενώ χιλιάδες θαυμαστές στέκονταν στον δρόμο. Τον επικήδειο εκφώνησαν, κατά τις πηγές, ο Frank Sinatra Jr., ο Kirk Douglas και ο Gregory Peck· το All That’s Interesting προσθέτει τον Robert Wagner. Ο Tony Bennett και ο Sidney Poitier ήταν τιμητική φρουρά (History.com). Στο τέλος ακούστηκε το «Put Your Dreams Away». Η οικογένεια ζήτησε δωρεές στους Catholic Charities ή στο Barbara Sinatra Children’s Center αντί για λουλούδια (Rolling Stone).

Ο τάφος και τα αντικείμενα στο φέρετρο

Ετάφη στο Desert Memorial Park, στο Cathedral City της Καλιφόρνιας (Da Vall Drive 31-705), στην ενότητα B-8. Το Tombstone Tourist δίνει θέση Space 151, ενώ το People’s Pharmacy Lot 151, Grave 2. Δίπλα του αναπαύονται οι γονείς του και ο στενός του φίλος Jilly Rizzo, και κοντά ο Jimmy Van Heusen. Η πλάκα γράφει «The Best Is Yet to Come» και «Beloved Husband & Father».

Ετάφη με μπλε κοστούμι. Μαζί του έμπηκαν, κατά το People’s Pharmacy, το All That’s Interesting και το Past Daily, ένα μπουκάλι Jack Daniel’s, πακέτο Camel, αναπτήρας Zippo, Tootsie Rolls, Life Savers και δέκα δεκάρες στην τσέπη. Το Tasting Table γράφει ότι την πληροφορία για το Jack Daniel’s τη στηρίζουν «πολλές βιογραφίες, δημοσιεύματα και μαρτυρίες της οικογένειας».

Το All That’s Interesting γράφει ότι το 2020 κάποιος βανδάλισε την πλάκα και έσπασε τη λέξη «Husband», και ότι αντικαταστάθηκε από άλλη με την επιγραφή «Sleep Warm, Poppa». Το βρήκα σε μία μόνο πηγή και δεν το επιβεβαίωσα αλλού.

Η κληρονομιά

Στο Hoboken υπάρχει πάρκο στην προκυμαία με το όνομά του, με θέα το Μανχάταν. Ο Bono των U2 είπε ότι «οι άνθρωποι του ροκ εν ρολ αγαπούν τον Frank», και ο Pete Hamill τον είχε χαρακτηρίσει το 1980 ήρωα της εργατικής τάξης της εποχής του (AJHF). Ο βιογράφος James Kaplan έγραψε δύο τόμους γι’ αυτόν (Biography.com): «Frank: The Voice» (2010) και «Sinatra: The Chairman» (2015).

Λιγότερο γνωστά στοιχεία για τον Frank Sinatra

• Εκδιώχθηκε από το σχολείο σε 47 ημέρες. Δεν αποφοίτησε ποτέ από το λύκειο.
• Το συμβόλαιο με τον Dorsey. Του έδινε το 43% των μελλοντικών εσόδων του, και η υπόθεση έκλεισε με συμβιβασμό το 1942.
• Δεκάρες για το τηλέφωνο. Η συνήθεια ξεκίνησε μετά την απαγωγή του γιου του (People’s Pharmacy).
• Η μητέρα του ήταν στην πολιτική. Η Dolly ήταν νοσοκόμα και δραστήρια στο τοπικό Δημοκρατικό Κόμμα (AP).
• «My Way» σε μία λήψη. Ηχογραφήθηκε λίγο μετά τα Χριστούγεννα του 1968.
• Το αρχείο του FBI. Περισσότερες από 1.000 σελίδες δημοσιεύθηκαν το 1998.
• Το τελευταίο τραγούδι. Έκλεισε την τελευταία συναυλία του με τον ίδιο τίτλο που έγραψε η πλάκα του.

Συχνές ερωτήσεις για τον Frank Sinatra