Ο Alan Turing (Άλαν Τούρινγκ, 1912–1954) έδωσε στα μαθηματικά το θεωρητικό μοντέλο του υπολογιστή, βοήθησε να διαβαστούν τα μηνύματα του γερμανικού ναυτικού στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και έθεσε από νωρίς, με επιστημονικούς όρους, το ερώτημα αν μπορεί μια μηχανή να σκέφτεται. Το 1952 καταδικάστηκε στη Βρετανία για τη σχέση του με άλλον άνδρα και υποχρεώθηκε σε ορμονική θεραπεία. Δύο χρόνια αργότερα τον βρήκαν νεκρό στο σπίτι του, στα 41 του, από δηλητηρίαση με κυάνιο.^{[1], [2]}

Γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 23 Ιουνίου 1912 και πέθανε στο Wilmslow της Τσεσάιρ, κατά πάσα πιθανότητα στις 7 Ιουνίου 1954· τον βρήκαν το πρωί της επομένης. Η Βρετανία του ζήτησε επίσημα συγγνώμη το 2009, η βασίλισσα υπέγραψε βασιλική χάρη το 2013 και ο λεγόμενος «Νόμος Τούρινγκ» του 2017 έδωσε μεταθανάτια χάρη σε χιλιάδες άνδρες με ανάλογες καταδίκες. Η ζωή του χωρίζεται σε δύο μέρη που σπάνια διαβάζονται μαζί. Στο ένα βρίσκεται το έργο πάνω στο οποίο στηρίζεται κάθε σημερινός υπολογιστής. Στο άλλο, η δίκη ενός ανθρώπου που το κράτος είχε χρησιμοποιήσει στον πόλεμο και αργότερα τιμώρησε για την προσωπική του ζωή.^{[1], [3]}

Maida Vale, 1912: ένα παιδί που μεγάλωσε μακριά από τους γονείς του

Ο Άλαν Μάθισον Τούρινγκ (Alan Mathison Turing) γεννήθηκε στις 23 Ιουνίου 1912 σε μια ιδιωτική κλινική της Maida Vale, στο Λονδίνο, με το όνομα Warrington Lodge. Ο πατέρας του, Julius Mathison Turing, υπηρετούσε στην Ινδική Δημόσια Υπηρεσία, στην Προεδρία του Μαντράς. Η μητέρα του, Ethel Sara, το γένος Stoney, ήταν κόρη ενός μηχανικού των σιδηροδρόμων, του Edward Waller Stoney, και είχε περάσει μεγάλο μέρος της ζωής της στην Ινδία. Ο μεγαλύτερος αδελφός του λεγόταν John.^{[4], [5]}

Ο βιογράφος του, Andrew Hodges, σημειώνει ότι ο Άλαν συνελήφθη το 1911 στο σημερινό Chhatrapur της πολιτείας Odisha, στην Ινδία, και ότι οι δύο αδελφοί δεν είδαν πολύ τους γονείς τους. Όσο εκείνοι ζούσαν στην Ινδία, τα παιδιά έμεναν στο St Leonards-on-Sea, κοντά στο Hastings, στο σπίτι ενός αποστράτου συνταγματάρχη και της οικογένειάς του, των Ward.^{[4], [5]}

Το 1922, στα δέκα του, τον έστειλαν στο οικοτροφείο Hazelhurst, στο Sussex. Από πολύ μικρός έκανε δικά του πειράματα χημείας. Ένα σκίτσο της εποχής τον δείχνει να κοιτάζει τις μαργαρίτες να μεγαλώνουν, την ώρα που θα έπρεπε να παίζει χόκεϊ. Τον συνάρπασε επίσης ένα εκλαϊκευτικό βιβλίο, το «Natural Wonders Every Child Should Know», που εξηγούσε την εμβρυολογία με επιστημονικό τρόπο.^[5] Η προσοχή που έδινε στον τρόπο που φυτρώνουν και παίρνουν σχήμα τα έμβια όντα δεν τον άφησε ποτέ. Τριάντα χρόνια αργότερα θα έγραφε την πιο γνωστή του εργασία στη βιολογία.^[6]

Sherborne: ο μαθητής που ανέβηκε με ποδήλατο ως το σχολείο

Το 1926 η Βρετανία βρισκόταν σε γενική απεργία, όταν ο δεκατριάχρονος Τούρινγκ ξεκίνησε στο Sherborne School, στην κομητεία Dorset. Για να είναι εκεί την πρώτη μέρα της χρονιάς, έκανε μόνος του με ποδήλατο περίπου 60 μίλια (97 χιλιόμετρα) από το Southampton, με μία διανυκτέρευση σε πανδοχείο.^{[1], [5]}

Το σχολείο δεν τον αντάμειψε. Η έκθεση για τα αγγλικά τον χαρακτήριζε με τα λόγια «η χειρότερη εργασία που έχω δει ποτέ». Για τα μαθηματικά και τις θετικές επιστήμες έγραφαν ότι η δουλειά του είναι «βρόμικη». Ήταν τελευταίος στα αγγλικά, προτελευταίος στα λατινικά, και λίγο έλειψε να μην τον αφήσουν να δώσει το School Certificate. Ο διευθυντής έγραψε ότι ήταν «το είδος του παιδιού που αναπόφευκτα θα δημιουργεί πρόβλημα σε κάθε σχολείο ή κοινότητα», και σε άλλο σημείο προειδοποίησε τους γονείς ότι, αν ο Άλαν σκόπευε να γίνει αποκλειστικά ειδικός στις θετικές επιστήμες, «χάνει τον χρόνο του σε ένα public school».^{[1], [5]}

Την ίδια ώρα έκανε μόνος του μαθηματικά πολύ πιο προχωρημένα από την ύλη. Το 1927 έλυνε δύσκολα προβλήματα χωρίς να έχει μάθει στοιχειώδη απειροστικό λογισμό. Γύρω στα Χριστούγεννα του 1927 του χάρισε ο παππούς του ένα εκλαϊκευτικό βιβλίο του Αϊνστάιν για τη σχετικότητα και ο Άλαν συνέταξε ένα τετράδιο που έδειχνε ότι το είχε καταλάβει πλήρως. Στα δεκαέξι του φέρεται μάλιστα να κατάλαβε μόνος του ότι ο Αϊνστάιν αμφισβητεί τους νόμους κίνησης του Νεύτωνα, κάτι που το κείμενο δεν έλεγε ρητά.^{[1], [5]}

Christopher Morcom: ο πρώτος μεγάλος δεσμός και η απώλεια του 1930

Στο Sherborne γνώρισε τον Christopher Collan Morcom (1911–1930), έναν συμμαθητή με ενδιαφέροντα στην αστρονομία και τη μουσική, που οι βιογράφοι περιγράφουν ως τον πρώτο μεγάλο συναισθηματικό δεσμό της ζωής του Τούρινγκ. Λίγους μήνες νωρίτερα οι δύο φίλοι είχαν επισκεφθεί το Trinity College του Cambridge για τις εξετάσεις υποτροφίας. Ο Morcom πέτυχε θέση, ο Τούρινγκ όχι.^[1]

Τον Φεβρουάριο του 1930, λίγο πριν από την αποφοίτηση, ο Morcom πέθανε από επιπλοκές της φυματίωσης των βοοειδών. Ο Τούρινγκ δέχτηκε τα βραβεία που δόθηκαν στο όνομά του και διάλεξε βιβλία στη μνήμη του. Έγραφε για χρόνια στη μητέρα του, τη Frances Morcom, συχνά την ημέρα των γενεθλίων του νεκρού φίλου. Ορισμένοι βιογράφοι συνδέουν την απώλεια με τον αθεϊσμό που υιοθέτησε αργότερα, αν και πρόκειται για εικασία.^[1]

King’s College: ένα θεώρημα που είχε ήδη αποδειχθεί

Το 1930 ο Τούρινγκ έδωσε εξετάσεις για υποτροφία στα μαθηματικά στο King’s College του Cambridge. Το κολέγιο θεωρούνταν φίλα προσκείμενο στους αποφοίτους του Eton, αλλά οι εξεταστές έψαχναν «μια σπίθα πρωτοτυπίας» και έβαζαν ασυνήθιστα θέματα. Κέρδισε ένα exhibition, μια υποτροφία μικρότερης αξίας, 80 λιρών τον χρόνο. Εγγράφηκε το 1931 και αποφοίτησε το 1934 με άριστα.^{[1], [4]}

Η διπλωματική του εργασία, με τίτλο «On the Gaussian error function», απέδειξε μια μορφή του κεντρικού οριακού θεωρήματος των πιθανοτήτων. Ο Τούρινγκ δεν ήξερε ότι την ίδια εκδοχή είχε ήδη αποδείξει ο Jarl Waldemar Lindeberg το 1922. Οι εξεταστές εκτίμησαν παρ’ όλα αυτά τις πρωτότυπες μεθόδους του, και ο Abram Besicovitch σημείωσε ότι, αν είχε δημοσιεύσει πριν από τον Lindeberg, θα ήταν σημαντικό γεγονός για τη μαθηματική βιβλιογραφία εκείνης της χρονιάς. Το 1935, στα 22 του, εξελέγη fellow του King’s College.^{[1], [4]} Το 1962 θα έφτανε στο ίδιο πανεπιστήμιο ο νεαρός Στίβεν Χόκινγκ, που τη ζωή του περιγράφουμε στη βιογραφία του Στίβεν Χόκινγκ.

1936: το άρθρο «On Computable Numbers» και η μηχανή Τούρινγκ

Το 1928 ο Γερμανός μαθηματικός Ντάβιντ Χίλμπερτ (David Hilbert) είχε διατυπώσει το λεγόμενο Entscheidungsproblem, δηλαδή «πρόβλημα της απόφασης»: υπάρχει μια μηχανική διαδικασία που να κρίνει, για κάθε μαθηματικό ισχυρισμό, αν μπορεί να αποδειχθεί; Το 1931 ο Κουρτ Γκέντελ (Kurt Gödel) είχε δείξει ότι σε κάθε επαρκώς ισχυρό τυπικό σύστημα υπάρχουν αληθείς προτάσεις που δεν αποδεικνύονται μέσα σε αυτό. Ο Τούρινγκ έμαθε για το αποτέλεσμα του Γκέντελ το 1935, από τις διαλέξεις του Max Newman.^{[1], [7]}

Για να απαντήσει στο πρόβλημα του Χίλμπερτ έπρεπε πρώτα να ορίσει τι σημαίνει «μηχανική διαδικασία». Σκέφτηκε μια φανταστική μηχανή: μια ταινία απεριόριστου μήκους, χωρισμένη σε τετράγωνα, και μια κεφαλή που διαβάζει ένα σύμβολο τη φορά, γράφει ή σβήνει, κινείται ένα τετράγωνο αριστερά ή δεξιά και αλλάζει «κατάσταση» σύμφωνα με έναν πίνακα κανόνων. Στην εποχή του η λέξη «computer» σήμαινε συνήθως τον άνθρωπο που έκανε υπολογισμούς με χαρτί και μολύβι, και η μηχανή του μιμείται ακριβώς αυτό που κάνει ένας τέτοιος άνθρωπος.^{[7], [8]}

Το άρθρο έδειξε δύο πράγματα. Πρώτον, ότι μία «παγκόσμια» μηχανή μπορεί να μιμηθεί οποιαδήποτε άλλη, αρκεί να της δοθεί η περιγραφή της πάνω στην ταινία. Αυτή είναι η θεωρητική βάση της ιδέας του προγράμματος που αποθηκεύεται στη μνήμη, εκείνης που κάνει έναν υπολογιστή γενικού σκοπού και όχι μηχανή ενός μόνο έργου. Δεύτερον, ότι κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να αποφασίσει, για κάθε μηχανή και κάθε δεδομένο, αν η μηχανή θα σταματήσει ποτέ. Το «πρόβλημα του τερματισμού» έδειχνε ότι δεν υπάρχει καθολική απάντηση στο ερώτημα του Χίλμπερτ.^{[1], [7]}

Τον Απρίλιο του 1936 ο Τούρινγκ έστειλε προσχέδιο στον Newman. Την ίδια περίοδο ο Άλονζο Τσερτς (Alonzo Church) στο Princeton δημοσίευε ισοδύναμο συμπέρασμα με άλλη μέθοδο, τον «λογισμό λάμδα». Ο Τούρινγκ ολοκλήρωσε το κείμενο των 36 σελίδων στις 28 Μαΐου 1936 και δημοσιεύτηκε στα Proceedings of the London Mathematical Society σε δύο μέρη, στις 30 Νοεμβρίου και στις 23 Δεκεμβρίου 1936.^{[1], [8]} Ήδη από τη βιβλιοκρισία του Τσερτς το 1937, η κατασκευή αυτή άρχισε να ονομάζεται «μηχανή Τούρινγκ».^[7]

Princeton, 1936–1938: το διδακτορικό και ο πολλαπλασιαστής

Από τον Σεπτέμβριο του 1936 έως τον Ιούλιο του 1938 ο Τούρινγκ βρέθηκε στο Πανεπιστήμιο του Princeton, με υποτροφία Procter, και είχε επιβλέποντα τον Τσερτς. Στην ίδια πόλη, στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών, δούλευε τότε και ο Αϊνστάιν, που ο θάνατός του το 1955 περιγράφεται στο άρθρο μας για τον θάνατο του Αϊνστάιν.

Εκτός από τα μαθηματικά, ο Τούρινγκ μελετούσε κρυπτολογία και έφτιαξε με τα χέρια του τρία από τα τέσσερα στάδια ενός ηλεκτρομηχανικού δυαδικού πολλαπλασιαστή.^[1]

Το διδακτορικό του, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1938 με τίτλο «Systems of Logic Based on Ordinals», εισήγαγε την έννοια του «μαντείου» (oracle): μια μηχανή Τούρινγκ που μπορεί να καταφεύγει σε μια εξωτερική πηγή απαντήσεων για προβλήματα που αυτή δεν μπορεί να λύσει. Ο Τζον φον Νόιμαν (John von Neumann) ήθελε να τον προσλάβει ως βοηθό μετά το διδακτορικό, αλλά ο Τούρινγκ προτίμησε να γυρίσει στη Βρετανία.^{[1], [7]} Γύρω στο 1939 συζητούσε με τον Λούντβιχ Βιτγκενστάιν για τα θεμέλια των μαθηματικών· οι συζητήσεις έχουν δημοσιευτεί από την Cora Diamond το 1976.^[7]

Από τον Σεπτέμβριο του 1938, όταν είχε ήδη επιστρέψει στη Βρετανία, συνεργαζόταν με μερική απασχόληση με την Κυβερνητική Σχολή Κωδίκων και Κρυπτογραφίας (Government Code and Cypher School, GC&CS), την υπηρεσία που προηγήθηκε του GCHQ.^{[1], [9]}

Enigma: μια μηχανή με 159 εκατομμύρια τρισεκατομμύρια ρυθμίσεις

Στις 23 Φεβρουαρίου 1918 ο Γερμανός μηχανικός Άρθουρ Σερμπίους (Arthur Scherbius) κατέθεσε αίτηση ευρεσιτεχνίας για μια μηχανή κρυπτογράφησης με περιστρεφόμενους δίσκους, τους ρότορες. Την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπολογίζεται ότι είχαν κατασκευαστεί περίπου 40.000 μηχανές Enigma, και οι ένοπλες δυνάμεις της Γερμανίας τις χρησιμοποιούσαν για κάθε είδους μηνύματα.^[10]

Η λειτουργία ήταν απλή στην περιγραφή και ανελέητη στην πράξη. Όταν ο χειριστής πατούσε ένα γράμμα, ηλεκτρικό ρεύμα περνούσε από τους ρότορες, από έναν πίνακα με βύσματα και από έναν ανακλαστήρα, και άναβε ένα άλλο γράμμα. Μετά από κάθε πάτημα οι ρότορες γύριζαν, οπότε το επόμενο γράμμα κρυπτογραφούνταν με διαφορετική αντιστοιχία. Στη συνηθισμένη στρατιωτική εκδοχή με τρεις ρότορες και δέκα καλώδια στον πίνακα, οι δυνατές αρχικές ρυθμίσεις ήταν 158.962.555.217.826.360.000, δηλαδή περίπου 159 εκατομμύρια τρισεκατομμύρια. Ο ανακλαστήρας είχε όμως ένα σοβαρό σχεδιαστικό ελάττωμα: κανένα γράμμα δεν μπορούσε ποτέ να κρυπτογραφηθεί ως τον εαυτό του. Αυτός ο περιορισμός έγινε αργότερα το κύριο εργαλείο των κρυπταναλυτών.^[10] Το γερμανικό ναυτικό χρησιμοποιούσε μάλιστα εκδοχή με τέσσερις ρότορες, τον M4, με έναν λεπτό τέταρτο ρότορα που δεν περιστρεφόταν.^[10]

Οι Πολωνοί που άνοιξαν τον δρόμο

Το πρώτο μεγάλο ρήγμα δεν έγινε στη Βρετανία. Στα τέλη του 1932 ο Πολωνός μαθηματικός Μάριαν Ρεγιέφσκι (Marian Rejewski), του Γραφείου Κρυπτογραφίας στη Βαρσοβία, ανασυνέθεσε την εσωτερική καλωδίωση των ρότορων και του ανακλαστήρα, αξιοποιώντας και γαλλικά έγγραφα πληροφοριών που έφτασαν στα χέρια του γύρω στις 9 ή 10 Δεκεμβρίου 1932.^[11] Μαζί με τους συναδέλφους του Γέρζι Ρόζιτσκι (Jerzy Różycki) και Χένρικ Ζυγκάλσκι (Henryk Zygalski) ανέπτυξαν μεθόδους ανάγνωσης και μια ηλεκτρική συσκευή, την «bomba», που αποτελούνταν από έξι συνδεδεμένες Enigma και έβρισκε το ημερήσιο κλειδί σε περίπου δύο ώρες. Έξι τέτοιες συσκευές ήταν έτοιμες τον Νοέμβριο του 1938. Την 1η Ιανουαρίου 1939 μια αλλαγή στον πίνακα βυσμάτων μείωσε σημαντικά τη χρησιμότητά τους.^[11]

Τον Ιούλιο του 1939, στο Pyry, νότια της Βαρσοβίας, οι Πολωνοί αποκάλυψαν τις μεθόδους τους σε εκπροσώπους της Γαλλίας και της Βρετανίας, ανάμεσά τους ο Alastair Denniston και ο Dillwyn Knox.^[11] Η πολωνική μέθοδος στηριζόταν σε μια διαδικασία «δεικτών» που οι Γερμανοί ήταν πιθανό να αλλάξουν, και την άλλαξαν τον Μάιο του 1940.^[1] Ο Τούρινγκ συναντήθηκε τον Ιανουάριο του 1940 με τους Πολωνούς στο PC Bruno, κοντά στο Παρίσι, και η βρετανική Bombe πήρε το όνομά της από την πολωνική «bomba».^{[9], [11]} Η συμβολή των Πολωνών, που συχνά περνά σε δεύτερη μοίρα στις αφηγήσεις για το Bletchley Park, ήταν το σημείο εκκίνησης των Βρετανών.

4 Σεπτεμβρίου 1939: η άφιξη στο Bletchley Park

Την επομένη της κήρυξης του πολέμου, στις 4 Σεπτεμβρίου 1939, ο Τούρινγκ παρουσιάστηκε στο Bletchley Park, ένα κτήμα στο Buckinghamshire όπου είχε μετακινηθεί η GC&CS.^{[1], [12]} Έμενε στο πανδοχείο Crown Inn, στο Shenley Brook End, ένα χωριό δυτικά του Bletchley, από τις 4 Σεπτεμβρίου 1939 έως το καλοκαίρι του 1944. Τον πρώτο χειμώνα δούλευε με τον Knox σε ένα εξοχικό στην αυλή των στάβλων.^[12]

Η δουλειά γινόταν σε ξύλινες παράγκες, τα «huts», με αριθμούς. Στο Hut 6 ασχολούνταν με τα μηνύματα του στρατού και της αεροπορίας, στο Hut 8 με το ναυτικό Enigma, ενώ στο Hut 1 εγκαταστάθηκε η πρώτη Bombe τον Μάρτιο του 1940.^[12]

Η Bombe: μια μηχανή που ψάχνει αντιφάσεις

Στα τέλη του 1939 ο Τούρινγκ και ο Γκόρντον Γουέλτσμαν (Gordon Welchman) σχεδίασαν τη βρετανική Bombe. Η ιδέα ξεκινούσε από μια εικασία: αν υπέθετες ότι ένα συγκεκριμένο κομμάτι κειμένου, ένα «crib» περίπου 20 γραμμάτων, περιέχεται στο μήνυμα, η μηχανή μπορούσε να δοκιμάσει ρυθμίσεις και να απορρίψει όποια οδηγούσε σε αντίφαση, όπως ένα γράμμα να κρυπτογραφείται ως ο εαυτός του.^{[12], [13]} Για τον πίνακα βυσμάτων ο Τούρινγκ αξιοποίησε μια αρχή της λογικής, ότι μια ψευδής πρόταση συνεπάγεται οποιαδήποτε πρόταση: μια λάθος υπόθεση, αν την προχωρήσεις αρκετά, καταλήγει να παράγει τα πάντα, άρα και μια ευδιάκριτη αντίφαση.^[12]

Ο Γουέλτσμαν πρότεινε βελτίωση που έγινε μέρος του τελικού σχεδίου, τον «διαγώνιο πίνακα» (diagonal board). Εκμεταλλευόταν το γεγονός ότι τα βύσματα λειτουργούν αμοιβαία: αν το G συνδέεται με το R, τότε και το R με το G. Έτσι ο πίνακας βυσμάτων έβγαινε από τους υπολογισμούς της μηχανής, οι δυνατές περιπτώσεις περιορίζονταν σε περίπου 1.054.560 και αρκούσαν πολύ πιο σύντομα crib, με λιγότερους ή καθόλου βρόχους.^[13]

Τις Bombe κατασκεύαζε η εταιρεία British Tabulating Machine στο Letchworth, στο Hertfordshire. Η πρώτη, με το όνομα «Victory», λειτούργησε στο Bletchley τον Μάρτιο του 1940, με αρχικά προβλήματα: χρειαζόταν τουλάχιστον τρεις βρόχους στο «μενού» και έβρισκε πάρα πολλές ψευδείς λύσεις. Η δεύτερη, «Agnus Dei», ήρθε τον Αύγουστο του 1940, και το όνομα αποδίδεται στον Τούρινγκ. Μέχρι το τέλος του πολέμου λειτουργούσαν πάνω από 200 Bombe.^{[1], [12], [13]}

Hut 8: το ναυτικό Enigma και ο Banburismus

Το ναυτικό Enigma ήταν πολύ πιο δύσκολο από τα άλλα. Χρησιμοποιούσε οκτώ ρότορες αντί για πέντε και ένα πιο σύνθετο σύστημα δεικτών.^[12] Τον Δεκέμβριο του 1939 ο Τούρινγκ έλυσε το ουσιώδες τμήμα του συστήματος δεικτών του ναυτικού. Επέλεξε το πρόβλημα επειδή, όπως έχει καταγραφεί, κανείς άλλος δεν δούλευε πάνω του. Τη νύχτα εκείνη επινόησε και τον Banburismus, μια διαδοχική στατιστική μέθοδο που μείωνε τον αριθμό των δοκιμών που έπρεπε να κάνουν οι Bombe.^[1]

Η μέθοδος στηριζόταν στις πιθανότητες. Όταν δύο μηνύματα έχουν κρυπτογραφηθεί με παραπλήσια ρύθμιση, ορισμένα γράμματα συμπίπτουν πιο συχνά απ’ ό,τι θα έλεγε η τύχη, και η συχνότητα αυτή δείχνει ποιοι ρότορες και ποιες θέσεις είναι πιθανές. Το όνομα προέρχεται από τα φύλλα που τυπώνονταν στο Banbury. Στο Hut 8 δούλευαν περίπου 130 γυναίκες σε διοικητικές θέσεις, και μέρος της δουλειάς τους ήταν να τρυπούν αυτά τα φύλλα.^[14] Για να μετρά πόσο ισχυρή είναι μια ένδειξη, ο Τούρινγκ ορίζει μια μονάδα «ban», και το ένα δέκατό της, το «deciban». Τον Μάιο του 1941 ήρθε στην ομάδα ο Τζακ Γκουντ (Jack Good), που τον βοήθησε στη στατιστική δουλειά. Δύο από τις εργασίες του Τούρινγκ για το θέμα, απόρρητες για δεκαετίες, δόθηκαν στη δημοσιότητα από το GCHQ τον Απρίλιο του 2012.^{[1], [12]}

Οι μέθοδοι ήθελαν και ευκαιρίες. Στις 4 Μαρτίου 1941, στην επιδρομή στα νησιά Lofoten της Νορβηγίας, το λεγόμενο Operation Claymore, οι Βρετανοί περισυνέλεξαν από το γερμανικό οπλισμένο αλιευτικό «Krebs» ρότορες και βιβλία κωδίκων.^[15] Στις 9 Μαΐου 1941 το HMS Bulldog κατέλαβε από το U-110 μια μηχανή Enigma και το βιβλίο Kurzsignale. Η υπόθεση, με το κωδικό όνομα Operation Primrose, έμεινε κρυφή επί επτά μήνες, και ο Τσόρτσιλ ενημέρωσε τον Ρούζβελτ μόλις τον Ιανουάριο του 1942.^[16]

Την 1η Φεβρουαρίου 1942 τα μηνύματα των υποβρυχίων πέρασαν σε σύστημα τεσσάρων ρότορων και έμειναν πρακτικά αδιάβαστα μέχρι τον Δεκέμβριο του 1942.^[12] Το ρήγμα ήρθε στις 30 Οκτωβρίου 1942, όταν το αντιτορπιλικό HMS Petard βύθισε το U-559. Ο υποπλοίαρχος Άντονι Φάσον (Anthony Fasson), ο ναύτης Κόλιν Γκρέιζιερ (Colin Grazier) και ο 16χρονος Τόμι Μπράουν (Tommy Brown), βοηθός στην καντίνα του NAAFI που είχε πει ψέματα για την ηλικία του για να καταταγεί, μπήκαν στο υποβρύχιο που βούλιαζε και ανέσυραν τα φύλλα ρυθμίσεων του Enigma. Οι Φάσον και Γκρέιζιερ πνίγηκαν και τιμήθηκαν μεταθανάτια με τον Σταυρό του Γεωργίου. Ο Μπράουν πήρε το Μετάλλιο του Γεωργίου και σκοτώθηκε δύο χρόνια αργότερα, προσπαθώντας να σώσει την αδελφή του από πυρκαγιά σε σπίτι. Το Bletchley δεν μπορούσε να διαβάσει τα μηνύματα των U-boat επί περίπου δέκα μήνες. Το υλικό από το U-559 ξανάνοιξε την πόρτα και έμεινε ανοιχτή μέχρι το τέλος του πολέμου.^[17]

Ο Τούρινγκ ηγήθηκε του Hut 8 στην αρχή. Τον Νοέμβριο του 1942 τη θέση ανέλαβε ο Χιου Αλεξάντερ (Hugh Alexander), που ήταν μέχρι τότε αναπληρωτής του, και τον Σεπτέμβριο του 1944 ο Patrick Mahon.^[14] Ο Αλεξάντερ έγραψε αργότερα ότι ο μεγαλύτερος παράγοντας της επιτυχίας του Hut 8 ήταν η δουλειά του Τούρινγκ.^[1]

Το γράμμα προς τον Τσόρτσιλ

Στα τέλη του 1941 οι Τούρινγκ, Γουέλτσμαν, Αλεξάντερ και Stuart Milner-Barry είχαν απελπιστεί από την έλλειψη προσωπικού και μηχανημάτων. Στις 28 Οκτωβρίου έγραψαν απευθείας στον πρωθυπουργό Ουίνστον Τσόρτσιλ, με τον Τούρινγκ να υπογράφει πρώτος. Ο Τσόρτσιλ έστειλε στον στρατηγό Ismay σημείωμα με τη φράση «ACTION THIS DAY», και στις 18 Νοεμβρίου ο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών ανέφερε ότι λαμβάνονταν όλα τα δυνατά μέτρα. Ο Hodges έγραψε ότι το γράμμα είχε «ηλεκτρικό αποτέλεσμα».^[1]

Ο άνθρωπος πίσω από τον μύθο: ποδήλατο, κούπα και ασημένιες ράβδοι

Οι ιστορίες για τον Τούρινγκ στο Bletchley έχουν συχνά το ύφος ανεκδότου, αλλά προέρχονται από συναδέλφους. Ο Τζακ Γκουντ θυμόταν ότι ο Τούρινγκ μετρούσε τις περιστροφές των πεταλιών, ώστε να σταματά και να ρυθμίζει με το χέρι την αλυσίδα πριν εκείνη ξεφύγει, αντί να δώσει το ποδήλατο για επισκευή. Τον Ιούνιο, στην εποχή της γύρης, φορούσε μάσκα αερίων την ώρα που ποδηλατούσε, επειδή έπασχε από αλλεργία. Την κούπα του την είχε δέσει με αλυσίδα στους σωλήνες του καλοριφέρ, για να μην του την κλέψουν.^[1]

Η πιο γνωστή ιστορία είναι η ιστορία του θησαυρού. Φοβούμενος γερμανική εισβολή, ο Τούρινγκ αγόρασε δύο ράβδους αργύρου συνολικού βάρους 3.200 ουγγιών, περίπου 90 κιλά, αξίας τότε 250 λιρών, και τις έθαψε κοντά στο Shenley, το 1940. Σημείωσε τη θέση τους με κώδικα, αλλά οι σημειώσεις ήταν ασαφείς και η περιοχή άλλαξε στο μεταξύ. Τις έψαξε το 1944, το 1946 και το 1952 και δεν τις βρήκε ποτέ.^{[1], [12]}

Στον πόλεμο ντυνόταν άτυπα, χωρίς γραβάτα ή κοστούμι, και δεν υπάρχει γνωστή φωτογραφία του από τα χρόνια εκείνα.^[12]

Joan Clarke και ο αρραβώνας του 1941

Η Τζόαν Κλαρκ (Joan Clarke), μαθηματικός, μπήκε στο Hut 8 τον Ιούνιο του 1940. Στις αρχές του 1941 ο Τούρινγκ της έκανε πρόταση γάμου. Ο αρραβώνας διαλύθηκε τον Αύγουστο του 1941, αφού της είπε ότι είναι ομοφυλόφιλος. Εκείνη, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, το δέχτηκε ψύχραιμα. Η Κλαρκ παντρεύτηκε το 1952, τη χρονιά της δίκης του, και μετά τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια είχαν ελάχιστη επαφή.^{[1], [12], [18]}

Οι ΗΠΑ, το Delilah και το «Turingery»

Τον Νοέμβριο του 1942 ο Τούρινγκ ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έμεινε μέχρι τον Μάρτιο του 1943. Δούλεψε με αναλυτές του αμερικανικού ναυτικού στην Ουάσιγκτον πάνω στο ναυτικό Enigma και στην κατασκευή Bombe, και επισκέφθηκε το εργαστήριο υπολογιστικών μηχανών στο Dayton του Οχάιο. Δεν εντυπωσιάστηκε από το αμερικανικό πρόγραμμα, που προέβλεπε 336 μηχανές, μία για κάθε διάταξη των ρότορων. Βοήθησε επίσης στα Bell Labs σε συσκευές ασφαλούς ομιλίας.^[1]

Στο Hanslope Park, μαζί με τον μηχανικό Donald Bayley, σχεδίασε και έφτιαξε μια φορητή συσκευή κρυπτογράφησης φωνής με το όνομα Delilah. Την παρουσίασε κρυπτογραφώντας και αποκρυπτογραφώντας ηχογράφηση λόγου του Τσόρτσιλ. Ολοκληρώθηκε αργά για να χρησιμοποιηθεί στον πόλεμο και δεν υιοθετήθηκε.^[1] Τον Ιούλιο του 1942 είχε επινοήσει και τη μέθοδο «Turingery», για να σπάσει τους τροχούς του γερμανικού κρυπτογράφου Lorenz SZ 40/42, γνωστού στο Bletchley ως «Tunny».^[1]

Το μυστικό που κράτησε δεκαετίες

Το 1946 ο βασιλιάς Γεώργιος ΣΤ΄ τον ονόμασε αξιωματικό του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (OBE) για τις υπηρεσίες του στον πόλεμο.^{[1], [4]} Η δουλειά του έμεινε μυστική για πολλά χρόνια, επειδή οι υποχρεώσεις του νόμου περί κρατικών μυστικών (Official Secrets Act) συνεχίστηκαν και μετά τον πόλεμο.^[1] Οι εκτιμήσεις για το πόσο συντόμευσε το σπάσιμο του Enigma τον πόλεμο διαφέρουν και δεν μπορούν να αποδειχθούν με ακρίβεια. Αυτό που τεκμηριώνεται είναι ότι το Hut 8 έδωσε στους Συμμάχους πρόσβαση σε μηνύματα του ναυτικού που αλλιώς θα έμεναν κλειστά, σε μια φάση όπου οι νηοπομπές στον Ατλαντικό χρειάζονταν πληροφορίες για να αποφύγουν τα U-boat.^{[15], [17]}

NPL, 1945–1947: το ACE και η πρώτη σχεδίαση υπολογιστή με αποθηκευμένο πρόγραμμα

Το 1945 ο Τούρινγκ προσλήφθηκε στο National Physical Laboratory (NPL), στο Teddington. Έμενε στο Hampton, στο Ivy House, στην οδό High Street 78, ένα κατάλυμα που ο Hodges περιγράφει ως «αρκετά ανώτερο». Στις 2 Δεκεμβρίου 2001 τοποθετήθηκε εκεί αναμνηστική πλάκα.^{[18], [19]}

Το 1946 παρουσίασε το σχέδιο του ACE (Automatic Computing Engine), μιας από τις πρώτες πλήρεις σχεδιάσεων υπολογιστή με αποθηκευμένο πρόγραμμα. Ο John R. Womersley, ο προϊστάμενος του μαθηματικού τμήματος του NPL, σημείωσε ότι η γνωστή έκθεση EDVAC του φον Νόιμαν, που είχε προηγηθεί, «περιέχει αρκετές ιδέες που είναι του ίδιου του Dr. Turing».^{[1], [19]} Ο νόμος περί κρατικών μυστικών εμπόδιζε τον Τούρινγκ να εξηγήσει την ανάλυσή του, κάτι που καθυστέρησε το έργο και τον απογοήτευσε.^[1]

Στα τέλη του 1947 πήρε άδεια για να δουλέψει στο Cambridge. Το 1948 έφυγε από το NPL, λίγο μετά τη συγγραφή της έκθεσης «Intelligent Machinery».^{[1], [19]} Το Pilot ACE έτρεξε το πρώτο του πρόγραμμα στις 10 Μαΐου 1950.^[1] Το ίδιο το μηχάνημα απεικονίζεται σήμερα στην πίσω όψη του χαρτονομίσματος των 50 λιρών.^[20]

Ο δρομέας: 2 ώρες, 46 λεπτά και 3 δευτερόλεπτα στον μαραθώνιο

Στα χρόνια του NPL ο Τούρινγκ άρχισε να τρέχει σοβαρά. Στο Cambridge, ως fellow, έτρεχε ήδη τακτικά, σε διαδρομή περίπου 50 χιλιομέτρων μέχρι το Ely και πίσω. Στο Bletchley έτρεχε ελάχιστα. Ο γραμματέας του Walton Athletic Club, J. F. «Peter» Harding, τον πρωτοείδε σε νυχτερινή διαδρομή, όταν ο Τούρινγκ προσπέρασε γρήγορα την ομάδα τους, και τον κάλεσαν να γραφτεί. Έγινε σύντομα ο καλύτερος δρομέας του συλλόγου και μέλος της διοικητικής του επιτροπής. Ο Harding τον θυμόταν ως αφηρημένο καθηγητή, με ρούχα ατημέλητα αλλά καλοραμμένα, μια γραβάτα για ζώνη και μαλλιά που στέκονταν όρθια πίσω.^[21]

Του είχε πει κάποτε: «Έχω τόσο αγχωτική δουλειά που ο μόνος τρόπος να την βγάλω από το μυαλό μου είναι να τρέξω δυνατά».^{[21], [22]}

Το 1947 ήρθαν τα αποτελέσματα. Στις 12 Ιουλίου τερμάτισε τέταρτος σε μαραθώνιο στο Rugby, με χρόνο 3:01:23. Στα τέλη Αυγούστου, στο πρωτάθλημα AAA στο Loughborough, που ήταν και προκριματικός αγώνας για τους Ολυμπιακούς του 1948, τερμάτισε πέμπτος με 2:46:03.^{[21], [23]} Ήταν περίπου 11 λεπτά πίσω από τον νικητή του Ολυμπιακού μαραθωνίου του 1948. Σε αγώνα ανώμαλου δρόμου το 1948 τερμάτισε μπροστά από τον Τομ Ρίτσαρντς (Tom Richards), που λίγο αργότερα κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς.^[18] Στον αγώνα της 19ης Ιουνίου 1948, που χρησιμοποιήθηκε για την επιλογή της ολυμπιακής ομάδας, δεν συμμετείχε λόγω τραυματισμού.^[23]

Ο τελευταίος αγώνας του για τον σύλλογο ήταν τον Απρίλιο του 1950, στη σκυταλοδρομία Λονδίνο–Brighton της ομάδας του Walton. Στην ίδια ομάδα έτρεχε ο Κρις Τσάταγουεϊ (Chris Chataway), που αργότερα βοήθησε τον Ρότζερ Μπάνιστερ (Roger Bannister) να σπάσει το φράγμα των τεσσάρων λεπτών στο μίλι. Ένας τραυματισμός στο πόδι έβαλε τέλος στον πρωταθλητισμό του.^{[21], [23]}

Manchester, 1948: Reader, ο υπολογιστής Mark 1 και η «κόρνα»

Ο Max Newman, επικεφαλής του μαθηματικού τμήματος του Πανεπιστημίου του Manchester από το 1945, πρότεινε το 1946 στον Τούρινγκ θέση Reader και αναπληρωτή διευθυντή του Εργαστηρίου Υπολογιστικών Μηχανών. Ο Τούρινγκ ανέλαβε το 1948, και το 1949 έγινε επίσημα αναπληρωτής διευθυντής. Την ίδια χρονιά του 1948 αγόρασε το σπίτι «Hollymeade» στο Wilmslow, στην οδό Adlington Road 43, οκτώ μίλια από το σπίτι των Newman στο Bowdon.^{[1], [9], [24]}

Στο εργαστήριο δούλεψε στο λογισμικό του Manchester Mark 1, εξέλιξης του μικρού πειραματικού υπολογιστή που στο Manchester αποκαλούσαν «Baby», και έγραψε την πρώτη εκδοχή του εγχειριδίου προγραμματιστή.^{[1], [25]} Η εμπορική του εκδοχή, ο Ferranti Mark 1, τέθηκε σε λειτουργία τον Φεβρουάριο του 1951 και έδωσε στον Τούρινγκ προσωπική πρόσβαση σε υπολογιστή. Έγραφε κώδικα μηχανής σε αριθμητική με βάση το 32, και η μνήμη καθοδικής λυχνίας λειτουργούσε και ως οθόνη, κάτι που τον ευχαριστούσε να παρακολουθεί. Η Ferranti τον είχε σύμβουλο και του πλήρωνε αμοιβή μέχρι τον θάνατό του.^{[1], [26]}

Η μηχανή είχε και μια εντολή «Hoot», που έκανε το μεγάφωνο να βγάζει έναν σύντομο ήχο· οι προγραμματιστές τη χρησιμοποιούσαν για να σηματοδοτούν το τέλος ενός προγράμματος. Το 1951 ο Τούρινγκ κάλεσε τον φίλο του Κρίστοφερ Στρέιτσι (Christopher Strachey) να γράψει πρόγραμμα ντάμας για το μηχάνημα. Ο Στρέιτσι αξιοποίησε το Hoot ώστε να παίζει το «God Save the King» και αργότερα έγραψε πρόγραμμα που έπαιζε οποιαδήποτε μελωδία. Το φθινόπωρο του 1951 το BBC, σε επίσκεψη για την εκπομπή «Children’s Hour», ηχογράφησε το Mark 1 να παίζει το «God Save the King», ένα ημιτελές «Baa Baa Black Sheep» και ένα κομμένο «In the Mood». Η ηχογράφηση θεωρείται από τις πρώτες ψηφιακής μουσικής.^[25]

«Μπορούν οι μηχανές να σκέφτονται;»: το άρθρο του 1950

Ο Τούρινγκ είχε ήδη γράψει το 1948, για το NPL, την έκθεση «Intelligent Machinery», που σήμερα θεωρείται από τις πρώτες εργασίες για την τεχνητή νοημοσύνη.^[27] Το 1946–47 υποστήριζε ότι μια μηχανή μπορεί να δείξει νοημοσύνη αν επιτρέπεται να κάνει λάθη μερικές φορές, όπως οι μαθηματικοί. Το 1948 πρότεινε ότι η «πρωτοβουλία» θα μπορούσε να προκύψει από συστήματα με δομή που θυμίζει νευρωνικά δίκτυα και από γενετική αναζήτηση, όλα υπολογίσιμα κατά τον ίδιο.^[7]

Τον Οκτώβριο του 1950 δημοσίευσε στο περιοδικό Mind το άρθρο «Computing Machinery and Intelligence». Ξεκινά με την πρόταση «Προτείνω να εξετάσουμε το ερώτημα: μπορούν οι μηχανές να σκέφτονται;» και στη συνέχεια το αντικαθιστά με ένα παιχνίδι, το «παιχνίδι της μίμησης». Το παίζουν τρεις: ένας άνδρας (Α), μια γυναίκα (Β) και ένας ανακριτής (Γ), που μπορεί να είναι οποιουδήποτε φύλου. Ο ανακριτής, από άλλο δωμάτιο, προσπαθεί μόνο με ερωτήσεις να βρει ποιος είναι ποιος. Το ερώτημα που θέτει ο Τούρινγκ είναι τι θα συμβεί αν τη θέση του Α πάρει μια μηχανή.^[28]

Στη συνέχεια του άρθρου απαντά μία προς μία σε αντιρρήσεις, από τη θεολογική και τη μαθηματική, που βασίζεται στο θεώρημα του Γκέντελ, ως την αντίρρηση της Λαίδης Λάβλεϊς (Ada Lovelace). Προτείνει επίσης, αντί να προσπαθήσουμε να μιμηθούμε τον ενήλικο εγκέφαλο, να φτιάξουμε ένα πρόγραμμα που μιμείται το μυαλό ενός παιδιού και να το εκπαιδεύσουμε, ένα «παιδί-μηχανή» (child machine). Κάνει μάλιστα αναλογία με την κληρονομικότητα: η δομή του παιδιού-μηχανής αντιστοιχεί στο γενετικό υλικό και οι αλλαγές της στις μεταλλάξεις. Σημειώνει ωστόσο ότι «δεν μπορούμε να περιμένουμε να βρούμε ένα καλό παιδί-μηχανή με την πρώτη προσπάθεια».^[28]

Παράλληλα έγραφε προγράμματα για το σκάκι. Το 1948 άρχισε μαζί με τον Ντέιβιντ Τσάμπερνοουν (D. G. Champernowne) ένα πρόγραμμα που ολοκληρώθηκε το 1950 και πήρε το όνομα Turochamp. Το 1952 προσπάθησε να το τρέξει στο Ferranti Mark 1, αλλά ο υπολογιστής δεν είχε αρκετή ισχύ, οπότε εκτέλεσε ο ίδιος τις εντολές με το χέρι, σε περίπου μισή ώρα ανά κίνηση. Το πρόγραμμα έχασε από τον Άλικ Γκλένι (Alick Glennie) και φέρεται να κέρδισε την Isabel Champernowne. Ο Γκάρι Κασπάροφ είπε αργότερα ότι «έπαιζε αναγνωρίσιμο σκάκι».^[1] Στις 4 Σεπτεμβρίου 1949 ο Τούρινγκ παρευρέθηκε στην πρώτη συνάντηση του Ratio Club, μιας άτυπης λέσχης Βρετανών ερευνητών της κυβερνητικής και των νευροεπιστημών, και στις 21 Απριλίου 1950 έδωσε εκεί εισαγωγική ομιλία.^[1]

Μορφογένεση: πώς οι ρίγες και οι κηλίδες προκύπτουν από τη χημεία

Το 1951, στα 39 του, ο Τούρινγκ στράφηκε στη θεωρητική βιολογία. Το ερώτημα ήταν ποιος μηχανισμός αναγκάζει ένα αρχικά ομοιογενές μείγμα χημικών ουσιών να δημιουργήσει ασύμμετρα σχήματα: ρίγες, κηλίδες, σπείρες. Πρότεινε ότι ουσίες που αντιδρούν και διαχέονται με διαφορετική ταχύτητα μπορούν να σχηματίσουν σταθερά μοτίβα, που περιγράφονται από μη γραμμικές διαφορικές εξισώσεις με μερικές παραγώγους. Επειδή οι εξισώσεις αυτές λύνονται μόνο αριθμητικά, χρειαζόταν υπολογιστή, και χρησιμοποίησε το Ferranti Mark 1 του Manchester.^{[1], [26]}

Η εργασία «The Chemical Basis of Morphogenesis» δημοσιεύτηκε στις 14 Αυγούστου 1952 στο Philosophical Transactions of the Royal Society B.^[6] Στα αρχεία της Βασιλικής Εταιρείας σώζονται οι εκθέσεις των κριτών. Ο Charles Galton Darwin, που είχε διευθύνει το NPL την εποχή που ο Τούρινγκ εργαζόταν εκεί, την εισηγήθηκε για δημοσίευση με τις δικές του τροποποιήσεις, ενώ ο J. B. S. Haldane έγραψε τη δική του έκθεση.^[29]

Τα επόμενα χρόνια η ιδέα βρήκε εφαρμογές στη βιολογία. Ο μαθηματικός James Murray τη χρησιμοποίησε για τα σχέδια στο τρίχωμα των γάτων, και μελέτη του 2012 (Sheth και συνεργάτες) συνέδεσε τον σχηματισμό των δαχτύλων με μηχανισμό τύπου Τούρινγκ, στον οποίο συμμετέχουν τα γονίδια Hox. Ο Boris Belousov είχε πάρει παρόμοια πειραματικά αποτελέσματα, αλλά δεν είχε καταφέρει να τα δημοσιεύσει.^[1]

Όταν πέθανε, ο Τούρινγκ ασχολούνταν με τη φυλλοταξία (phyllotaxis): αν οι σπείρες στους σπόρους του ηλιοτρόπιου ακολουθούν αριθμούς Fibonacci. Στις κεφαλές των ηλιοτροπίων, οι αριθμοί των σπειρών είναι συνήθως διαδοχικοί αριθμοί Fibonacci και ο λόγος τους πλησιάζει τη χρυσή τομή. Το 2012, στο Έτος Τούρινγκ, το Πανεπιστήμιο του Manchester και το Μουσείο Επιστήμης και Βιομηχανίας ζήτησαν από το κοινό να καλλιεργήσει ηλιοτρόπια και να μετρήσει τις σπείρες των κεφαλών τους, για να ελεγχθεί η θεωρία του.^[30] Το ενδιαφέρον του για τα γεωμετρικά σχέδια των λουλουδιών ερχόταν από τα παιδικά του χρόνια.^{[5], [30]}

Στο Wilmslow: ένας έφηβος δρομέας και ένα φύλλο ροδόδεντρου

Το 1951 ο Τούρινγκ εξελέγη μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου (Royal Society), για τη λύση θεωρητικών προβλημάτων και τη δουλειά του στον σχεδιασμό υπολογιστών στο Εργαστήριο του Manchester.^[31]

Την ίδια περίοδο έτρεχε στους δρόμους της Τσεσάιρ με έναν 17χρονο μαθητή του Manchester Grammar School, τον Άλαν Γκάρνερ (Alan Garner), που αργότερα έγινε γνωστός συγγραφέας. Σύμφωνα με τον Hodges, έτρεξαν μαζί περίπου χίλια μίλια. Ο Γκάρνερ θυμάται ότι ο Τούρινγκ «χτυπούσε» τον δρόμο, έτρεχε «μέσα» σε αυτόν και όχι πάνω του, και ότι χρησιμοποιούσε το τρέξιμο για να σκέφτεται.^{[32], [33]} Ο Τούρινγκ τον είχε ρωτήσει κάποτε αν είναι δυνατή μια ευφυής μηχανή, και ο έφηβος είχε απαντήσει όχι. Στα τέλη του 1951 ανέφερε στη συζήτηση την ταινία «Χιονάτη», που ο Γκάρνερ είχε δει στα πέντε του.^{[33], [34]}

Ο Τούρινγκ δεν μίλησε ποτέ για όσα περνούσε την περίοδο της δίκης. Στα τέλη του 1952 η αστυνομία προειδοποίησε τον Γκάρνερ να μην συναναστρέφεται τον Τούρινγκ. Τον είδε για τελευταία φορά το 1953, ως συνεπιβάτη σε λεωφορείο από το Wilmslow προς το Manchester, και ο ίδιος με την κοπέλα του προσποιήθηκαν ότι δεν τον πρόσεξαν. Ο Γκάρνερ κράτησε σιωπή για εξήντα χρόνια.^{[33], [34]}

Ο γιος του Max Newman έγραψε αργότερα για τις επισκέψεις του Τούρινγκ στο σπίτι τους, στο Bowdon. Ερχόταν κυρίως τα Σαββατοκύριακα, με ένα ποδήλατο που είχε μικρό βενζινοκινητήρα. Στις αρχές φθινοπώρου του 1950 έτρεξε από το Wilmslow ως το Bowdon με τα αθλητικά του και, για να μην ξυπνήσει κανέναν, κάλεσε την οικογένεια για δείπνο χαράζοντας την πρόσκληση με ένα κλαδάκι σε ένα φύλλο ροδόδεντρου από τον κήπο τους. Σε μια παρτίδα τυφλού σκακιού με τον γιο των Newman βγήκε για λίγα λεπτά από το δωμάτιο και, όταν γύρισε, ανακοίνωσε την κίνηση που κέρδιζε, φαινομενικά διστακτικός να τον στενοχωρήσει με μια καθαρή νίκη. Έπαιξε και ένα σπιτικό Monopoly με τα παιδιά της οικογένειας, με μια επιπλέον διαγώνια σειρά ιδιοκτησιών, και έχασε. Η μητέρα του συγγραφέα τον περιέγραφε σε επιστολή «εντελώς αθώο ως προς τα κόλπα των δημοσιογράφων» και ως άνθρωπο που τραύλιζε όταν ήταν αγχωμένος ή μπερδεμένος.^[24]

Αυτά τα χρόνια επινόησε και το «σκάκι γύρω από το σπίτι» (round-the-house chess), ένα άθλημα που συνδυάζει σκάκι και τρέξιμο: ανάμεσα στις κινήσεις ο κάθε παίκτης πρέπει να τρέξει γύρω από το σπίτι.^[1]

Η δίωξη του 1952: ο νόμος του 1885, η δίκη και η «θεραπεία»

Στα τέλη του 1951 ο Τούρινγκ γνώρισε στην Oxford Road του Manchester έναν άνδρα 19 ετών, τον Arnold Murray, που ήταν τότε άνεργος. Ο Murray είπε αργότερα στον Hodges ότι είχαν συναντηθεί τον Νοέμβριο και ότι κοιμήθηκε μερικές φορές στο σπίτι του Wilmslow πριν από τη σύλληψη. Άλλες πηγές τοποθετούν τη γνωριμία τον Δεκέμβριο και την αρχή της σχέσης τον Ιανουάριο του 1952.^{[1], [35], [36]}

Στις 23 Ιανουαρίου 1952 το σπίτι του Τούρινγκ δέχτηκε διάρρηξη. Ο ίδιος ειδοποίησε την αστυνομία και, όταν οι αστυνομικοί άρχισαν να τον ρωτούν, δεν αρνήθηκε τη σχέση με τον Murray.^[1] Τον Φεβρουάριο έδωσε κατάθεση στο Wilmslow, όπου παραδέχτηκε την πράξη που τον έφερνε αντιμέτωπο με τον νόμο.^[35]

Ο νόμος ήταν ο Criminal Law Amendment Act του 1885, και συγκεκριμένα το άρθρο 11, γνωστό ως τροπολογία Labouchère. Ποινικοποιούσε τη «χονδροειδή ασέμνη πράξη» (gross indecency) ανάμεσα σε άνδρες, χωρίς ποτέ να την ορίσει, και προέβλεπε φυλάκιση έως δύο έτη, με ή χωρίς καταναγκαστικά έργα.^[37] Με το ίδιο άρθρο είχε καταδικαστεί το 1895 ο Oscar Wilde. Και οι δύο άνδρες, ο Τούρινγκ και ο Murray, κατηγορήθηκαν με βάση αυτό.^[1]

Η προανάκριση έγινε στις 27 Φεβρουαρίου στο Knutsford και η δίκη στις 31 Μαρτίου 1952. Ο Τούρινγκ ομολόγησε την ενοχή του.^{[1], [36]} Η υπεράσπιση παρουσίασε τον Τούρινγκ ως «εθνικό κεφάλαιο» (national asset). Ο Hugh Alexander, που είχε αναλάβει την αρχηγία του Hut 8 στον πόλεμο και τότε ήταν επικεφαλής της κρυπτανάλυσης στο GCHQ, πήρε επίσημη έγκριση να καταθέσει ως μάρτυρας χαρακτήρα και το είπε ο ίδιος στο δικαστήριο.^{[9], [34]} Τον Murray υπερασπίστηκε ο Emlyn Hooson, αργότερα βουλευτής και λόρδος.^[38] Τα πρωτότυπα δικαστικά έγγραφα φυλάσσονται στα Αρχεία της Τσεσάιρ και εκτέθηκαν το 2016 στο Δημαρχείο του Chester, με τις κατηγορίες, τις απαντήσεις των κατηγορουμένων και τις ποινές.^[39]

Ο δικαστής του έδωσε επιλογή ανάμεσα στη φυλακή και στην αναστολή με επιτήρηση (probation). Ο Τούρινγκ διάλεξε την επιτήρηση για ένα έτος, με όρο να υποβληθεί σε ιατρική θεραπεία στο Manchester Royal Infirmary.^{[9], [35]} Η θεραπεία ήταν ορμονική, με συνθετικό οιστρογόνο, και στόχευε να μειώσει τη σεξουαλική του διάθεση. Οι πηγές διαφωνούν για τον τρόπο χορήγησης: η Wikipedia αναφέρει ενέσεις, ενώ άλλες πηγές μιλούν για χάπια τους πρώτους εννέα μήνες και για εμφύτευμα τους τελευταίους τρεις. Γι’ αυτό το άρθρο δεν καθορίζει τη μέθοδο.^{[1], [35]} Η Wikipedia αναφέρει ως παρενέργειες την ανικανότητα και την ανάπτυξη μαστικού ιστού.^[1] Τον Απρίλιο του 1952 ο ίδιος έγραφε σε φίλο του από το Cambridge ότι τον έχουν «δεσμεύσει» (bound over) για έναν χρόνο και ότι είναι υποχρεωμένος να κάνει τη θεραπεία.^[35]

Η καταδίκη είχε συνέπειες που ο Τούρινγκ ένιωσε σταδιακά. Έχασε την άδεια πρόσβασης σε απόρρητες πληροφορίες και δεν μπορούσε πια να συμβουλεύει το GCHQ. Κράτησε τη θέση του στο πανεπιστήμιο.^[1] Μετά το 1952 του απαγορεύτηκε η είσοδος στις ΗΠΑ.^[1] Το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς ταξίδεψε στη Νορβηγία, όπου γνώρισε τον Kjell Carlson, που αργότερα απελάθηκε. Η Newsweek σημειώνει ότι τα ανδρικά χορευτικά, για τα οποία είχε ακούσει εκεί, ήταν πιθανότατα έργο μιας νεαρής σκανδιναβικής οργάνωσης ομοφυλόφιλων.^{[1], [34]}

Ξεκίνησε γιουνγκιανή ανάλυση, με βάση τις ιδέες του Carl Jung, με τον Franz Greenbaum, που έγινε και φίλος της οικογένειας. Η Newsweek παρατηρεί ότι το κρατικό μυστικό δεν του επέτρεπε να εξηγήσει στον αναλυτή του πόσο σοβαρή ήταν η θέση του.^{[1], [34]} Έγραψε επίσης ένα διήγημα εμπνευσμένο από το πώς ο Murray ξεπέρασε ταξικά εμπόδια.^[34] Το 1953 έστειλε από την Κέρκυρα, όπου έκανε διακοπές, μια καρτ-ποστάλ στον Greenbaum: «Ελπίζω να περνάτε όλοι τόσο καλά όσο εγώ εδώ στην Κέρκυρα» και πρόσθετε ότι έκανε τόση ζέστη, ώστε «φοράς μαγιό όλη μέρα». Η κάρτα δημοπρατήθηκε αργότερα.^[41]

Μια επιστολή του Hugh Alexander προς τη μητέρα του Τούρινγκ, μετά τον θάνατό του, είχε στη μία σελίδα ένα απόσπασμα που η Sara Turing είχε κρύψει πριν τη δωρίσει στο King’s College. Το 2020 απεικονιστική ανάλυση, με παρότρυνση του Dermot Turing, ανέκτησε το κείμενο. Σύμφωνα με τα όσα έχουν δημοσιευτεί, ο Alexander έγραφε ότι ο Τούρινγκ δεν πίστευε πως είχε κάνει κάτι κακό, ότι θα προτιμούσε τη φυλακή από το να το παραδεχτεί και ότι δεν θα έλεγε ψέμα για να γλιτώσει.^[35]

Alan Turing, τα τελευταία χρόνια: φως, κβαντική φυσική και μια χαρτομάντισσα

Η επιτήρηση έληξε το 1953. Ο Τούρινγκ συνέχισε τη δουλειά του στο Manchester και στράφηκε σε ερωτήματα που ενώνουν τη φυσική με τον υπολογισμό. Ο Hodges σημειώνει ότι το 1953–54 ασχολήθηκε με τη διαδικασία της «αναγωγής» της κυματοσυνάρτησης στην κβαντομηχανική, δηλαδή με το αν μπορεί η κβαντική θεωρία να γίνει υπολογίσιμη.^[33] Οι τελευταίες καρτ-ποστάλ του περιείχαν υπαινιγμούς για τη γεωμετρία των ακτίνων του φωτός, σε ιδέες που ο Roger Penrose θα συνέδεε αργότερα με τη δική του θεώρηση της υπολογισιμότητας.^[38]

Τον Μάιο του 1954 επισκέφθηκε το Blackpool, όπου κάποια χαρτομάντισσα φέρεται να τον στενοχώρησε πολύ. Το διηγείται η Barbara Greenbaum, η οποία τον είδε ταραγμένο όταν γύρισε.^[1]

Ο θάνατος και οι δύο εξηγήσεις

Η οικονόμος του, η κυρία Clayton, τον βρήκε νεκρό στο κρεβάτι του στο σπίτι της Adlington Road το πρωί της 8ης Ιουνίου 1954. Στο γράμμα που έστειλε εκείνη την ημέρα στη μητέρα του έγραφε ότι «τον είδα στο κρεβάτι, πρέπει να πέθανε μέσα στη νύχτα».^{[1], [34]} Η νεκροψία κατέληξε σε δηλητηρίαση από κυάνιο και τοποθέτησε τον θάνατο την προηγούμενη ημέρα, στις 7 Ιουνίου, σε ηλικία 41 ετών. Δίπλα στο κρεβάτι υπήρχε ένα μισοφαγωμένο μήλο, που δεν εξετάστηκε ποτέ για κυάνιο.^{[1], [2]}

Η ανάκριση (inquest) που έγινε λίγες ημέρες αργότερα κατέληξε σε πόρισμα αυτοκτονίας. Ο αδελφός του, ο John, αναγνώρισε τη σορό και αποδέχθηκε το πόρισμα. Η μητέρα του δεν το δέχτηκε ποτέ. Τον Τούρινγκ αποτέφρωσαν στο κρεματόριο του Woking στις 12 Ιουνίου 1954 και η στάχτη του σκορπίστηκε στους κήπους του κρεματορίου.^{[1], [2]}

Για τα αίτια υπάρχουν ερμηνείες και όχι αποδεδειγμένα γεγονότα.

Η πρώτη εξήγηση είναι ότι αυτοκτόνησε. Ο Hodges και ο David Leavitt έχουν παρατηρήσει ότι ο τρόπος μοιάζει με τη σκηνή του μήλου στη «Χιονάτη», ταινία που ο ίδιος είχε αναφέρει το 1951 σε συζήτηση με τον Γκάρνερ.^{[1], [33]} Ο Dermot Turing, ανιψιός του, δεν πιστεύει ότι η καταδίκη και η θεραπεία προκάλεσαν τον θάνατο.^[1]

Η δεύτερη εξήγηση είναι ότι ήταν ατύχημα. Η μητέρα του πίστευε ότι ο γιος της είχε καταπιεί κατά λάθος κάποιο χημικό, επειδή φύλαγε απρόσεκτα τις ουσίες του εργαστηρίου του.^[2] Ο φιλόσοφος Jack Copeland προτείνει ότι ο Τούρινγκ εισέπνευσε ατμούς κυανίου από την ηλεκτρολυτική επιχρύσωση που έκανε σε ένα δωμάτιο του σπιτιού, και σημειώνει ότι η νεκροψία ταιριάζει περισσότερο με εισπνοή παρά με κατάποση.^[2] Ο John W. Dawson Jr. παρατηρεί ότι ο Τούρινγκ δεν είχε φροντίσει να τακτοποιήσει τις υποθέσεις του, κάτι που δεν συμβαδίζει με προσχεδιασμένη αυτοκτονία.^[1] Ο Hodges, από την πλευρά του, έχει υποθέσει ότι ο Τούρινγκ μπορεί να οργάνωσε μόνος του το πείραμα με το κυάνιο ώστε να αφήσει στη μητέρα του μια «εύλογη άρνηση», δηλαδή να μπορεί εκείνη να πιστεύει στο ατύχημα.^{[1], [2]}

Επειδή το μήλο δεν εξετάστηκε ποτέ, δεν υπάρχει άμεση απόδειξη για το πώς μπήκε το κυάνιο στον οργανισμό του. Το GCHQ, στη σελίδα του για τον Τούρινγκ, μιλά για αυτοκτονία,^[9] ενώ άλλοι μελετητές, όπως ο Copeland, διαφωνούν. Η συζήτηση συνεχίζεται.

Συγγνώμη, χάρη και μνήμη

Η ενότητα ισχύει έως τον Οκτώβριο του 2026.

Το 1967 ο νόμος για τα σεξουαλικά εγκλήματα (Sexual Offences Act) αποποινικοποίησε στην Αγγλία και στην Ουαλία τις συναινετικές πράξεις μεταξύ ανδρών άνω των 21, σε ιδιωτικό χώρο, χωρίς να καλύπτει το Ναυτικό Εμπορίου και τις ένοπλες δυνάμεις· η Σκωτία ακολούθησε το 1981 και η Βόρεια Ιρλανδία το 1982.^[42] Η επίσημη συγγνώμη για την υπόθεση του Τούρινγκ ήρθε μόλις το 2009.

Τον Αύγουστο του 2009 ο John Graham-Cumming ξεκίνησε διαδικτυακή αναφορά που ζητούσε συγγνώμη και συγκέντρωσε πάνω από 30.000 υπογραφές. Στις 10 Σεπτεμβρίου 2009 ο πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν (Gordon Brown) ζήτησε δημόσια συγγνώμη και χαρακτήρισε τη μεταχείριση του Τούρινγκ «φρικτή»: «λυπούμαστε, άξιζες πολύ καλύτερα».^[1]

Τον Δεκέμβριο του 2011 νέα αναφορά ζήτησε χάρη και πήρε πάνω από 37.000 υπογραφές. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, ο λόρδος McNally, την απέρριψε, λέγοντας ότι ο Τούρινγκ «είχε καταδικαστεί δικαίως» με βάση τον νόμο της εποχής. Στις 26 Ιουλίου 2012 ο λόρδος Sharkey κατέθεσε νομοσχέδιο στη Βουλή των Λόρδων, που πέρασε από την τρίτη ανάγνωση τον Οκτώβριο του 2013. Στις 29 Νοεμβρίου ο βουλευτής Christopher Chope αντιτάχθηκε στη δεύτερη ανάγνωση στη Βουλή των Κοινοτήτων, καθυστερώντας το.^[1]

Στις 24 Δεκεμβρίου 2013 η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ υπέγραψε βασιλική χάρη με άμεση ισχύ. Ήταν μόλις η τέταρτη βασιλική χάρη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.^[1] Στις 31 Ιανουαρίου 2017 ο «Νόμος Τούρινγκ» (Turing’s Law), που ενσωματώθηκε στον νόμο για την αστυνόμευση και το έγκλημα, έδωσε χάρη σε νεκρούς άνδρες με καταδίκες για πράξεις που πια δεν είναι έγκλημα, και στους ζώντες μέσω της διαδικασίας «διαγραφής» (disregard) του Υπουργείου Εσωτερικών. Η διαδικασία ελέγχει ότι η πράξη ήταν συναινετική, ότι ο σύντροφος ήταν τουλάχιστον 16 ετών και ότι σήμερα δεν είναι έγκλημα.^[3]

Τα μνημεία

Το πρώτο είναι το άγαλμα στους κήπους Sackville του Manchester, έργο του Glyn Hughes. Αποκαλύφθηκε στις 23 Ιουνίου 2001, ημέρα των γενεθλίων του Τούρινγκ, και τον δείχνει καθιστό σε παγκάκι να κρατά ένα μήλο. Την ιδέα είχε ο δικηγόρος Richard Humphry από το Stockport, που ίδρυσε το ταμείο του μνημείου· ο Derek Jacobi έγινε προστάτης του. Το άγαλμα χυτεύτηκε στην Κίνα, γιατί ένα βρετανικό χυτήριο θα κόστιζε περίπου 50.000 λίρες και είχαν συγκεντρωθεί περίπου 15.000. Ο Hughes έθαψε κάτω από το άγαλμα τον παλιό του υπολογιστή Amstrad. Στο παγκάκι είναι χαραγμένη μια κρυπτογραφημένη φράση, «IEKYF ROMSI ADXUO KVKZC GUBJ», την οποία ο γλύπτης χαρακτηρίζει ως ρητό κωδικοποιημένο με τον τρόπο του Enigma.^[43]

Στο Bletchley Park υπάρχει άγαλμα από σχιστόλιθο, έργο του Stephen Kettle, του 2007. Το υλικό προέρχεται από το λατομείο Llechwedd κοντά στο Blaenau Ffestiniog της Ουαλίας και το παρήγγειλε ο Αμερικανός επιχειρηματίας Sidney Frank. Το κατέχει το Bletchley Park Trust.^[44]

Στις 23 Ιουνίου 2021, ημέρα των γενεθλίων του, κυκλοφόρησε το νέο πλαστικό χαρτονόμισμα των 50 λιρών με το πρόσωπό του. Η Τράπεζα της Αγγλίας είχε αποφασίσει το 2018 να τιμήσει έναν επιστήμονα και δέχτηκε 227.299 προτάσεις για 989 επιλέξιμα πρόσωπα· ο Τούρινγκ ανακοινώθηκε τον Ιούλιο του 2019. Στο χαρτονόμισμα εμφανίζονται μια φωτογραφία του από το 1951, ένας πίνακας και τύποι από την εργασία του 1936, το Pilot ACE και σχέδια της Bombe. Υπάρχει και μια φράση από συνέντευξή του στους Times το 1949: «Αυτό είναι μόνο μια πρόγευση όσων έρχονται και μόνο η σκιά όσων θα έρθουν». Η υπογραφή του προέρχεται από το βιβλίο επισκεπτών του σπιτιού των Newman το 1947, ενώ σε μια χάρτινη ταινία με διατρήσεις γράφεται σε δυαδικό κώδικα η ημερομηνία γέννησής του, 23 Ιουνίου 1912.^[20]

Το Βραβείο Turing (A.M. Turing Award) της Association for Computing Machinery, που θεσπίστηκε το 1966, φέρει το όνομά του. Από τον Νοέμβριο του 2014 συνοδεύεται από 1.000.000 δολάρια, με χρηματοδότηση της Google.^[45]

Η ταινία και ο μύθος της Apple

Η ταινία «Το παιχνίδι της μίμησης» (The Imitation Game, 2014) του Morten Tyldum, με τον Benedict Cumberbatch στον ρόλο του Τούρινγκ και την Keira Knightley ως Joan Clarke, έγινε το ανεξάρτητο φιλμ με τα μεγαλύτερα έσοδα της χρονιάς: περίπου 233,5 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως με προϋπολογισμό 14 εκατομμυρίων. Προτάθηκε για οκτώ Όσκαρ και κέρδισε ένα, για το διασκευασμένο σενάριο.^[46] Ιστορικοί και συνεργάτες του Τούρινγκ ωστόσο την επέκριναν για ανακρίβειες. Ο ιστορικός του GCHQ Tony Comer είπε ότι έχει σωστά μόνο δύο πράγματα: ότι έγινε Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και ότι ο Τούρινγκ λεγόταν Άλαν, ενώ ο Hodges σημείωσε ότι η σχέση με την Clarke παρουσιάζεται μεγαλύτερη από όση ήταν.^[46]

Ένας διαδεδομένος μύθος λέει ότι το λογότυπο της Apple, ένα μήλο με δαγκωματιά, τιμά τον Τούρινγκ. Ο σχεδιαστής του, Rob Janoff, δήλωσε το 2009 ότι «δεν είχε καμία σχέση» και ότι η ιστορία είναι «ένας υπέροχος αστικός μύθος»· η δαγκωματιά υπάρχει για να φαίνεται η κλίμακα και να μη μοιάζει το σχήμα με κεράσι. Όταν ο Stephen Fry ρώτησε τον Steve Jobs αν είναι αλήθεια, εκείνος απάντησε: «Μακάρι να ήταν».^[47]

Ο Alan Turing και η τεχνητή νοημοσύνη σήμερα

Στο άρθρο του 1950 ο Τούρινγκ δεν ζητούσε να αποδειχθεί ότι οι μηχανές «σκέφτονται». Αντικατέστησε το ερώτημα με ένα παιχνίδι συζήτησης. Σήμερα, που μιλάμε καθημερινά με εργαλεία όπως τα ChatGPT, Gemini, Claude κ.λπ., το ερώτημα επιστρέφει με νέους όρους.

Το 2025 οι Cameron R. Jones και Benjamin K. Bergen δημοσίευσαν ως προδημοσίευση (preprint) μια μελέτη όπου συμμετέχοντες είχαν ταυτόχρονες πεντάλεπτες συζητήσεις με έναν άνθρωπο και με ένα σύστημα και έπρεπε να πουν ποιος είναι ο άνθρωπος. Το GPT-4.5, όταν ζητήθηκε να υιοθετήσει ανθρώπινη περσόνα, κρίθηκε άνθρωπος στο 73% των περιπτώσεων, ενώ το ELIZA στο 23% και το GPT-4o στο 21%. Το LLaMa-3.1 έφτασε το 56%.^[48] Οι συγγραφείς μιλούν για το πρώτο εμπειρικό στοιχείο ότι ένα τεχνητό σύστημα περνά το τριμερές τεστ Τούρινγκ. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συστήματα αυτά «σκέφτονται», και οι ίδιοι οι συγγραφείς σημειώνουν ότι το αποτέλεσμα αφορά τη συζήτηση για τη νοημοσύνη των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και δεν την κλείνει.

Η απάντηση του Τούρινγκ στις αντιρρήσεις, και η πρότασή του για «παιδί-μηχανή» που μαθαίνει αντί να προγραμματίζεται εξαρχής, θυμίζουν σήμερα τον τρόπο με τον οποίο εκπαιδεύονται τα σύγχρονα συστήματα. Η δική του διατύπωση ήταν ωστόσο πιο φειδωλή από τις σημερινές συζητήσεις: το κριτήριο είναι μόνο να μην ξεχωρίζει η μηχανή από άνθρωπο σε γραπτή συζήτηση, χωρίς αξίωση για συνείδηση ή κατανόηση.^{[7], [28]}

Λιγότερο γνωστά στοιχεία

• Το θεώρημα που είχε ήδη αποδειχθεί. Η διπλωματική του στο Cambridge απέδειξε μια μορφή του κεντρικού οριακού θεωρήματος, χωρίς εκείνος να ξέρει ότι ο Lindeberg το είχε κάνει το 1922. Η επιτροπή τον εξέλεξε fellow παρ’ όλα αυτά.^[1]
• Το ποδήλατο των 97 χιλιομέτρων. Στην πρώτη μέρα στο Sherborne, το 1926, πήγε με ποδήλατο από το Southampton, με μία διανυκτέρευση.^[1]
• Η κούπα στο καλοριφέρ. Αλυσόδενε την κούπα του στους σωλήνες για να μην του την κλέβουν.^[1]
• Οι ασημένιες ράβδοι. Φοβούμενος γερμανική εισβολή, αγόρασε δύο ράβδους ασήμι, συνολικού βάρους περίπου 90 κιλών και αξίας τότε 250 λιρών, και τις έθαψε κοντά στο Bletchley. Δεν μπόρεσε να τις βρει ξανά.^[1]
• Το Delilah. Με τον Donald Bayley σχεδίασε στο Hanslope Park το Delilah, μια φορητή συσκευή κρυπτογράφησης φωνής. Την έδειξε κρυπτογραφώντας και αποκρυπτογραφώντας ηχογράφηση ομιλίας του Τσόρτσιλ, αλλά ολοκληρώθηκε πολύ αργά για να χρησιμοποιηθεί στον πόλεμο.^[1]
• Η συνάντηση με τον Zuse. Τα απομνημονεύματα του Heinz Billing περιγράφουν μια συνάντηση του Τούρινγκ με τον Konrad Zuse στο Göttingen το 1947.^[1]
• Το πρώτο πρόγραμμα του Pilot ACE. Έτρεξε στις 10 Μαΐου 1950, τέσσερα χρόνια μετά την παρουσίαση του σχεδίου.^[1]
• Το σκάκι με το χέρι. Το 1952 εκτέλεσε ο ίδιος με το χέρι, σε μισή ώρα ανά κίνηση, το πρόγραμμα Turochamp, επειδή ο υπολογιστής δεν είχε αρκετή ισχύ.^[1]
• Ο πολλαπλασιαστής του Princeton. Στη διάρκεια των σπουδών του στο Princeton έφτιαξε τρία από τα τέσσερα στάδια ενός ηλεκτρομηχανικού δυαδικού πολλαπλασιαστή.^[1]

Βασικά έργα του Alan Turing

Οι ημερομηνίες για πρώιμες εκδόσεις διαφέρουν ανάλογα με το αν μετριέται η παρουσίαση, η υποβολή ή η έκδοση.^{[1], [7]}

Σύντομο χρονολόγιο

• 1912: Γέννηση στο Maida Vale του Λονδίνου, 23 Ιουνίου.
• 1926: Εισαγωγή στο Sherborne School.
• 1930: Θάνατος του Christopher Morcom· υποτροφία στο King’s College.
• 1935: Εκλογή ως fellow του King’s College.
• 1936: Δημοσίευση του «On Computable Numbers»· μετάβαση στο Princeton.
• 1938: Διδακτορικό από το Princeton.
• 1939: Στο Bletchley Park από τις 4 Σεπτεμβρίου.
• 1940: Εγκατάσταση της πρώτης Bombe, 18 Μαρτίου.
• 1941: Επιστολή στον Τσόρτσιλ, 28 Οκτωβρίου.
• 1942–43: Επίσκεψη στις ΗΠΑ.
• 1945–47: Στο NPL· σχεδίαση του ACE.
• 1946: OBE.
• 1948: Reader στο Πανεπιστήμιο του Manchester.
• 1950: Το άρθρο «Computing Machinery and Intelligence».
• 1951: Εκλογή στη Royal Society.
• 1952: Δίκη στις 31 Μαρτίου· δημοσίευση για τη μορφογένεση.
• 1954: Θάνατος, κατά πάσα πιθανότητα 7 Ιουνίου· αποτέφρωση 12 Ιουνίου.
• 2009: Συγγνώμη της βρετανικής κυβέρνησης, 10 Σεπτεμβρίου.
• 2013: Βασιλική χάρη, 24 Δεκεμβρίου.
• 2017: «Νόμος Τούρινγκ», 31 Ιανουαρίου.
• 2021: Το νέο χαρτονόμισμα των 50 λιρών, 23 Ιουνίου.

Συχνές ερωτήσεις για τον Alan Turing

Πηγές και τεκμηρίωση

1. Wikipedia — Alan Turing
2. historyofinformation.com — Ο θάνατος του Άλαν Τούρινγκ
3. GOV.UK — Thousands officially pardoned under Turing’s Law
4. Turing Digital Archive, King’s College Cambridge — About Alan Turing
5. Andrew Hodges, Alan Turing Scrapbook — Παιδικά και νεανικά χρόνια
6. A. M. Turing, «The Chemical Basis of Morphogenesis», Philosophical Transactions of the Royal Society B, 1952
7. Stanford Encyclopedia of Philosophy — Alan Turing
8. A. M. Turing, «On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem» (1936)
9. GCHQ — Alan Turing
10. Wikipedia — Enigma machine
11. Wikipedia — Marian Rejewski
12. Andrew Hodges, Alan Turing Scrapbook — Ο πόλεμος
13. bombe.org.uk — Η είσοδος του Turing και του Welchman
14. Wikipedia — Hut 8
15. Wikipedia — Operation Claymore
16. Wikipedia — German submarine U-110 (1940)
17. Wikipedia — German submarine U-559
18. Andrew Hodges, ενημερώσεις της βιογραφίας «Alan Turing: The Enigma» — μέρος 6
19. National Physical Laboratory — Alan Turing
20. Bank of England — Το νέο χαρτονόμισμα των 50 λιρών
21. MacTutor, Πανεπιστήμιο του St Andrews — Ο Τούρινγκ ως δρομέας
22. Elmbridge Hundred — Alan Turing
23. Track Stats — Alan Turing
24. Communications of the ACM — Alan Turing Remembered
25. Πανεπιστήμιο του Manchester — Η πρώτη ψηφιακή μουσική
26. Andrew Hodges, Alan Turing Scrapbook — Ανάπτυξη, μορφή και κρίση, 1951–1952
27. Encyclopaedia Britannica — Alan Turing
28. A. M. Turing, «Computing Machinery and Intelligence», Mind, 1950 (κείμενο στον ιστότοπο του Princeton)
29. Royal Society, Making Science — Έκθεση κριτή του C. G. Darwin για τη μορφογένεση
30. Communications of the ACM — Turing’s Sunflowers
31. Google Arts & Culture — Η εκλογή του Τούρινγκ στη Royal Society
32. Trail Runner — Running to save the world
33. Andrew Hodges, ενημερώσεις της βιογραφίας «Alan Turing: The Enigma» — μέρος 7
34. Newsweek — The private anguish of Alan Turing
35. Manturing — I need a hero
36. Wikipedia — Sessions House, Knutsford
37. Wikipedia — Labouchere Amendment
38. Andrew Hodges, ενημερώσεις της βιογραφίας «Alan Turing: The Enigma» — μέρος 8
39. PinkNews — Τα δικαστικά έγγραφα της καταδίκης του Τούρινγκ εκτίθενται (2016)
40. Queer Beyond London — Alan Turing in context: sexual offences in Cheshire in the 1950s
41. Paul Fraser Collectibles — Η καρτ-ποστάλ του Τούρινγκ από την Κέρκυρα
42. Wikipedia — Sexual Offences Act 1967
43. Wikipedia — Alan Turing Memorial
44. Wikipedia — Statue of Alan Turing, Bletchley Park
45. ACM — A.M. Turing Award
46. Wikipedia — The Imitation Game
47. Mental Floss — Did Alan Turing inspire the Apple logo?
48. C. R. Jones και B. K. Bergen, «Large Language Models Pass the Turing Test» (arXiv, 2025)