Η Μπέτυ Βαλάση, ηθοποιός του θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, πέθανε σε ηλικία 89 ετών· η είδηση έγινε γνωστή την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1937 και έμεινε στη μνήμη του κοινού ως η Λωξάντρα της ΕΡΤ του 1980. Η πολιτική κηδεία της θα γίνει τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, στις 11:30, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Ενημέρωση 16/10/2026: ο ακριβής τόπος και η αιτία του θανάτου δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημα. Τα στοιχεία για την κηδεία προέρχονται από την ανακοίνωση του ΚΚΕ και τα δημοσιεύματα της 15ης Οκτωβρίου.

Μπέτυ Βαλάση: από τη Δέσπω της Θεσσαλονίκης στη Μπέτυ του θεάτρου

Το όνομα με το οποίο την ξέρουμε δεν ήταν το πρώτο της. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και τη βάφτισαν Δέσπω, αλλά η μητέρα της την έλεγε Μπέτυ, και το όνομα έμεινε για όλη της τη ζωή. Ως ημερομηνία γέννησης αναφέρεται η 10 Ιανουαρίου 1937 στο Athens Magazine, στη Finos Film και στο Mononews. Άλλα δημοσιεύματα γράφουν μόνο τη χρονιά.

Οι γονείς της ήταν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Σύμφωνα με το Mononews, ο μεγαλύτερος αδελφός του πατέρα της σκοτώθηκε στη Μικρασιατική Καταστροφή. Το 1937 η Καταστροφή του 1922 απείχε μόλις δεκαπέντε χρόνια και η προσφυγιά ήταν ζωντανή μνήμη σε κάθε σπίτι που είχε περάσει από εκεί. Δεκαετίες αργότερα, το «1922» του Νίκου Κούνδουρου θα είχε για την ίδια, σύμφωνα με τη Finos Film, και προσωπική βαρύτητα.

Παιδικά χρόνια ανάμεσα σε Αθήνα και Κατερίνη

Οι γονείς της χώρισαν όταν ήταν παιδί. Ο πατέρας της έμεινε στην Κατερίνη, όπου δούλευε στην παραγωγή καπνού, και η μητέρα της μετακόμισε στην Αθήνα. Η μικρή Μπέτυ ταξίδευε μόνη της με το τρένο από τη μία πόλη στην άλλη, για να βλέπει και τους δύο.

Μεγάλωσε κυρίως στην Αθήνα και τελείωσε το 5ο Γυμνάσιο Εξαρχείων. Εκεί, ως μαθήτρια ακόμη, ξεκίνησε και η φιλία της με τη Μελίνα Μερκούρη, όπως γράφει το Documento. Η ζωή ανάμεσα σε δύο σπίτια έγινε συνήθεια. Η επιθυμία να γίνει ηθοποιός, γράφουν οι βιογράφοι της, εμφανίστηκε νωρίς.

Οι δάσκαλοι και η πρώτη μεγάλη εμφάνιση το 1961

Στη θεατρική της μαθητεία αναφέρονται ο Αιμίλιος Χουρμούζιος, η Κατίνα Παξινού, ο Άγγελος Τερζάκης και ο Σωκράτης Καραντινός. Ένα δημοσίευμα του Metrosport τη συνδέει και με τη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης «Κάρολος Κουν», χωρίς να το επιβεβαιώνουν οι υπόλοιπες πηγές. Τα έτη της εκπαίδευσής της δεν δίνονται πουθενά, γι’ αυτό δεν τα γράφουμε.

Το 1961 εμφανίστηκε στο θέατρο Καλουτά ως Παλλάδα Αθηνά, στην «Οδύσσεια», τη σατιρική τριλογία του Μανώλη Σκουλούδη. Στην παράσταση, γράφουν τα δημοσιεύματα, συμμετείχαν ο Κάρολος Κουν και η Μαίρη Αρώνη. Η πορεία της στη σκηνή κράτησε δεκαετίες και πέρασε από το δράμα στην κωμωδία.

Ο κινηματογράφος: από το 1960 στον Αγγελόπουλο και τον Κούνδουρο

Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1960, με την ταινία «Ηδονή και πάθος» του Κυριάκου Μαυροπάνου. Το αρχείο του Ελληνικού Κινηματογράφου καταγράφει 15 τίτλους, ενώ τα δημοσιεύματα αναφέρουν τουλάχιστον 14 ελληνικές ταινίες ως το 2004. Η κινηματογραφική της δουλειά ήταν επιλεκτική, όπως σημειώνει το iefimerida.

Το 1973 έπαιξε τη Λουκία στον «Αστερισμό της Παρθένου» του Γιάννη Δαλιανίδη, τη μόνη της ταινία με τη Finos Film. Τον ίδιο χρόνο ήταν η Μαργαρώ στον «Προεστό του χωριού» του Βασίλη Ρίτσου. Η Finos Film τη θυμήθηκε ως «αξέχαστη Λωξάντρα» που θα ζει πάντα και στον «Αστερισμό».

Λίγα χρόνια αργότερα βρέθηκε σε δύο ταινίες σταθμούς. Στους «Κυνηγούς» (1977) δούλεψε με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, ως γυναίκα του ξενοδόχου, και στο «1922» (1978) με τον Νίκο Κούνδουρο. Το 1978 έπαιξε και τη Μάργκαρετ στην «Κραυγή γυναικών» του Ζυλ Ντασέν, στο πλευρό της Μελίνας Μερκούρη και της Έλεν Μπέρστιν.

Ακολούθησαν «Ο Θανάσης και το καταραμένο φίδι» του Ντίνου Κατσουρίδη (1981, κατά άλλη πηγή 1982), «Ρένα, τα ρέστα σου» του Αλέκου Σακελλάριου (1985) και η «Γλυκιά πατρίδα» του Μιχάλη Κακογιάννη (1986), όπου έπαιξε τη Σάρα. Το 2004 έπαιξε τη γιαγιά στην «Αγάπη στα 16» του Κώστα Χαραλαμπίδη και εμφανίστηκε στο «Χαιρέτα μας τον πλάτανο» του Δημήτρη Μακρή. Στους καταλόγους υπάρχει και η «Ανοιχτή επιστολή» του Γιώργου Σταμπουλόπουλου, με έτος 1967 ή 1968 ανάλογα με την πηγή.

Λωξάντρα: ο ρόλος που ζήτησε μόνη της

Η «Λωξάντρα» προβλήθηκε για πρώτη φορά στην ΕΡΤ στις 19 Ιανουαρίου 1980 και είχε 30 επεισόδια. Βασίστηκε στο μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου, που κυκλοφόρησε το 1963 και εμπνεύστηκε από τη ζωή της γιαγιάς της συγγραφέως. Το σενάριο έγραψε ο Χρήστος Δοξαράς, τη σκηνοθεσία είχε ο Γρηγόρης Γρηγορίου και τη μουσική η Ελένη Καραΐνδρου.

Η ιστορία ακολουθεί μια γυναίκα της Κωνσταντινούπολης από τον γάμο ως τα γηρατειά, λίγο πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και καταγράφει τα έθιμα και την καθημερινότητα της ελληνικής κοινότητας της Πόλης. Δίπλα στη Βαλάση έπαιξαν ο Γιάννης Αργύρης, η Ανθή Ανδρεοπούλου, ο Αλμπέρτο Εσκενάζυ, η Άννα Γεραλή, ο Πάνος Χατζηκουτσέλης, ο Γιώργος Κυρίτσης και ο Σοφοκλής Πέππας.

Ο ρόλος δεν της δόθηκε εύκολα. Η ίδια είχε πει ότι πρότεινε τον εαυτό της, ενώ η παραγωγός Ελβίρα Ράλλη είχε αρχικά αμφιβολίες αν ταίριαζε σε έναν λαϊκό χαρακτήρα, όπως γράφει το enikos. Ο σκηνοθέτης Γρηγόρης Γρηγορίου είπε αργότερα ότι έμοιαζε γεννημένη για τη Λωξάντρα.

Η σειρά έμεινε στην ιστορία της ΕΡΤ ως η τελευταία ασπρόμαυρη παραγωγή της. Σώζεται ολόκληρη στο Αρχείο της, και το πρώτο επεισόδιο έχει δημοσιευτεί σε νέα, αποκατεστημένη ψηφιοποίηση. Για πολλούς θεατές, από τότε, το πρόσωπο της Βαλάση ήταν το πρόσωπο της Λωξάντρας.

Στην τηλεόραση και στο θέατρο μετά τη Λωξάντρα

Μετά το 1980 δεν σταμάτησε να δουλεύει. Τα δημοσιεύματα και το Ελληνικό Κινηματογράφος αναφέρουν περίπου δύο δεκάδες τηλεοπτικές σειρές από το 1973 ως το 2010. Ανάμεσά τους:

• «Υποψίες» (1977–1978)
• «Χατζημανουήλ» (1984)
• «Στη σκιά του χρήματος» (1991)
• «Ερασιτέχνης άνθρωπος» (1999)
• «7 θανάσιμες πεθερές» (2005), όπου έπαιξε την πολωνή πεθερά

Το Αρχείο της ΕΡΤ διατηρεί τη συμμετοχή της στον «Γάμο της Αντιγόνης» της Κωνσταντίνας Βέργου, που μεταδόθηκε από το «Θέατρο της Δευτέρας» τον Μάρτιο του 1985.

Στη σκηνή, οι πηγές αναφέρουν μεταξύ άλλων την «Ντόνια Ροζίτα», τον «Οθέλλο», τη «Σημασία να είναι κανείς σοβαρός» και τον «Ήρωα με παντούφλες», χωρίς έτη. Με τον Νίκο Κούρκουλο έπαιξε στο «Τάνγκο» του Σλαβομίρ Μρόζεκ και με τον Τίτο Βανδή στο «Gin Game» του Ντόναλντ Κόμπερν. Αργότερα, μετά από πρόβλημα υγείας, επέστρεψε στη σκηνή με το έργο «Η θεία κι εγώ» του Μόρις Πάνιτς, στο θέατρο Βασιλάκου, με τον Χρήστο Χατζηπαναγιώτη.

Η φιλία με τη Μελίνα Μερκούρη και οι άνθρωποι του θεάτρου

Η σχέση της με τη Μελίνα Μερκούρη ήταν από τις μακρύτερες φιλίες της ζωής της. Ξεκίνησε στα σχολικά χρόνια, δυνάμωσε μετά τη δικτατορία και πέρασε και στη δουλειά: οι δύο γυναίκες συνεργάστηκαν στο θέατρο και στον κινηματογράφο.

Στον κύκλο της αναφέρονται ακόμη ο Θανάσης Βέγγος και ο Μάνος Κατράκης, καθώς και ο Χαρίλαος Φλωράκης, με τον οποίο τη συνέδεε φιλία από την πολιτική της διαδρομή. Ήταν μέλος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών και συμμετείχε στις δραστηριότητές του.

Ο Τίτος Βανδής και ο γάμος του 1984

Η Βαλάση παντρεύτηκε δύο φορές. Από τον πρώτο της γάμο απέκτησε έναν γιο, τον Νικόλα Χάρη Μινισσάλι, που σπούδασε σκηνοθεσία στο εξωτερικό· ο πρώτος σύζυγος δεν κατονομάζεται στις πηγές που ανοίξαμε. Ο δεύτερος ήταν ο ηθοποιός Τίτος Βανδής.

Η γνωριμία τους ξεκίνησε από μια πρακτική ανάγκη. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 η Βαλάση έψαχνε βοήθεια για τον γιο της, που ήθελε να σπουδάσει σκηνοθεσία στις ΗΠΑ, και μέσω κοινού γνωστού απευθύνθηκε στον Βανδή, που είχε μακρά εμπειρία στην Αμερική. Το 1982 τον γνώρισε και ερωτεύτηκε, και το 1984 παντρεύτηκαν.

Ο Βανδής (7/11/1917 – 23/2/2003) είχε φύγει το 1965 για τη Νέα Υόρκη και έμεινε εκεί περίπου 26 χρόνια, με παρουσία στο Μπρόντγουεϊ και σε αμερικανικές παραγωγές. Για εκείνον, ο γάμος με τη Βαλάση ήταν, κατά το αρχείο του Ελληνικού Κινηματογράφου, ο έκτος. Έμειναν μαζί ως τον θάνατό του. Τους ένωναν το θέατρο και οι κοινές πολιτικές απόψεις. Η Βαλάση σκηνοθέτησε μάλιστα τον Βανδή στον μονόλογο «Clarence Darrow» στο θέατρο Βίλκα της Θεσσαλονίκης.

Η πολιτική διαδρομή και το ΚΚΕ

Η Βαλάση ήταν για χρόνια κοντά στο ΚΚΕ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του κόμματος, ήταν υποψήφια βουλευτής και εκλεγμένη δημοτική σύμβουλος στην Αθήνα, και στήριξε το έργο του και σε δύσκολες περιόδους, όπως τα χρόνια της κρίσης. Οι πηγές που ανοίξαμε δεν δίνουν έτη ούτε συνδυασμό, γι’ αυτό δεν τα αναφέρουμε. Το 2003 έδωσε δήλωση στον «Ριζοσπάστη» για τα 85 χρόνια του κόμματος, και σε δημόσια τοποθέτηση το 2019 είχε πει ότι ψήφιζε ΚΚΕ σε όλη της τη ζωή.

Η πολιτική της ταυτότητα φαίνεται και στον τρόπο που την αποχαιρέτησαν. Το ΚΚΕ τη θυμήθηκε ως «ολόφωτη, τρυφερή, αχόρταγη για ζωή και αγωνίστρια». Η κηδεία που ορίστηκε είναι, κατά την ίδια ανακοίνωση, πολιτική.

Τα τελευταία χρόνια στο Σπίτι του Αγωνιστή

Μετά από σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο, που επηρέασε την ομιλία της, η Βαλάση ανέκαμψε με τη στήριξη των δικών της ανθρώπων. Το έτος του επεισοδίου δεν αναφέρεται. Το 2014, σε συζήτηση με τη Νάνσυ Ζαμπέτογλου, είχε πει ότι φοβόταν πως δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ενός θεατρικού ρόλου.

Τα τελευταία περίπου τέσσερα χρόνια και μισό έμενε στο Σπίτι του Αγωνιστή, στον Άγιο Δημήτριο. Ο γιος της είχε πει το 2022, σε τηλεοπτική συνέντευξη, ότι τη φρόντιζε ο ίδιος στο σπίτι επί περίπου ενάμιση χρόνο και ότι οι κοντινοί της άνθρωποι σταμάτησαν να ενδιαφέρονται όταν αρρώστησε. Σύμφωνα με το Documento, η διαμονή στο Σπίτι του Αγωνιστή έγινε με τη βοήθεια του ΚΚΕ και του Δημήτρη Κουτσούμπα. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι έπασχε από άνοια· δεν υπάρχει σχετική επίσημη ανακοίνωση.

Έλεγε «το σπίτι μου» το δωμάτιό της εκεί και κρατούσε φωτογραφία του Τίτου Βανδή πάνω από το κρεβάτι της. Η δημοσιογράφος Σεμίνα Διγενή, φίλη της, δημοσιοποίησε στις αρχές του 2025 στιγμές από τη συνάντησή τους. Μία από τις φράσεις που της αποδίδονται, από τη Finos Film, μένει σαν απάντηση σε όλα αυτά:

«Είναι μεγάλο δώρο η ζωή, όσο δύσκολα και αν είναι τα πράγματα.»Μπέτυ Βαλάση, όπως την παραθέτει η Finos Film

Η είδηση του θανάτου και οι αντιδράσεις

Ο θάνατός της έγινε γνωστός την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026, όταν τον ανακοίνωσε στο Instagram ο ηθοποιός και βουλευτής Σπύρος Μπιμπίλας, σύμφωνα με το Mononews. Ακολούθησε ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ. Ο τόπος και η αιτία του θανάτου δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Το ΚΚΕ την χαρακτήρισε μεγάλη μορφή του θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη μίλησε για την πορεία της στη σκηνή, στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο, ανέφερε τη Λωξάντρα και την πολιτική της δέσμευση.

Ο Μπιμπίλας την αποκάλεσε «θρυλική κυρά Λωξάντρα», ενώ η Finos Film έγραψε ότι θα ζει πάντα στον «Αστερισμό της Παρθένου». Την αφήνει πίσω της τον γιο της Νικόλα και τον εγγονό της Τίτο.

Η πολιτική κηδεία στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών

Η πολιτική κηδεία έχει οριστεί για τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026, στις 11:30, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Οι ανακοινώσεις δεν διευκρινίζουν ακόμη το σημείο ταφής. Θα ενημερώσουμε τη σελίδα όταν υπάρξουν επίσημα στοιχεία.

Λιγότερο γνωστά στοιχεία για τη Μπέτυ Βαλάση

• Το όνομά της ήταν Δέσπω. Η Μπέτυ ήταν το χαϊδευτικό που της έδωσε η μητέρα της και έγινε το όνομά της.
• Ζήτησε η ίδια τη Λωξάντρα. Η πρώτη εντύπωση της παραγωγού ήταν ότι δεν ταίριαζε στον ρόλο.
• Η ηλικία του Βανδή. ΤΑ ΝΕΑ και το Mononews γράφουν 86 ετών, αλλά από τις ημερομηνίες γέννησης (7/11/1917) και θανάτου (23/2/2003) προκύπτουν 85.
• Μία μόνο ταινία με τη Finos Film. Ο «Αστερισμός της Παρθένου» (1973), όπου έπαιξε τη Λουκία.
• Σκηνοθέτησε τον άντρα της. Ο Βανδής ερμήνευσε τον «Clarence Darrow» υπό τη δική της σκηνοθεσία, στη Θεσσαλονίκη.
• Η γιαγιά πίσω από τη Λωξάντρα. Το βιβλίο της Ιορδανίδου εμπνεύστηκε από τη ζωή της δικής της γιαγιάς.

Συχνές ερωτήσεις για τη Μπέτυ Βαλάση