Τόπος μνήμης
Νεκροταφείο Μονπαρνάς
Το Νεκροταφείο Μονπαρνάς (Cimetière du Montparnasse) είναι το δεύτερο μεγαλύτερο νεκροταφείο του Παρισιού, μετά το Περ Λασαίζ. Βρίσκεται στη νότια πλευρά της πόλης, στην 14η περιφέρεια, και καλύπτει περίπου 19 εκτάρια, με πάνω από 35.000 τάφους. Αν το Περ Λασαίζ είναι το νεκροταφείο των διασήμων όλου του κόσμου, το Μονπαρνάς είναι το νεκροταφείο της Αριστερής Όχθης: των φιλοσόφων, των συγγραφέων και των καλλιτεχνών που έζησαν και δούλεψαν στη γειτονιά, από τον Μπωντλαίρ ως τον Σαρτρ.
Εδώ αναπαύονται ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ και η Σιμόν ντε Μποβουάρ, ο Σάμιουελ Μπέκετ, η Μαργκερίτ Ντυράς, ο Σερζ Γκενσμπούρ και ο Κορνήλιος Καστοριάδης. Ανάμεσα στους τάφους στέκεται ακόμη ένας παλιός ανεμόμυλος, το Moulin de la Charité, που σώζεται από τα αγροκτήματα πάνω στα οποία χτίστηκε το νεκροταφείο.
Ιστορία του νεκροταφείου Μονπαρνάς
Το νεκροταφείο άνοιξε στις 25 Ιουλίου 1824 με το όνομα «Νεκροταφείο του Νότου» (Cimetière du Sud). Δημιουργήθηκε έξω από τα τότε όρια του Παρισιού, όπως και τα νεκροταφεία του Περ Λασαίζ, της Μονμάρτρης και του Πασί, για να αντικαταστήσει τα παλιά νεκροταφεία μέσα στην πόλη. Στη θέση του υπήρχαν τρία αγροκτήματα που ανήκαν στο νοσοκομείο Hôtel-Dieu και σε ένα κτήμα των Αδελφών του Ελέους, και εξυπηρετούσε τους κατοίκους της Αριστερής Όχθης.
Το όνομα της περιοχής έχει δική του ιστορία. Τον 16ο αιώνα στη διασταύρωση των σημερινών δρόμων Vavin και Raspail πετούσαν μπάζα και πέτρες από γειτονικά λατομεία. Ο τεχνητός λόφος που σχηματίστηκε ονομάστηκε Μονπαρνάς, δηλαδή «όρος Παρνασσός», με ειρωνική αναφορά στο βουνό των Μουσών, και οι φοιτητές της εποχής ανέβαιναν εκεί για να χορέψουν στο ύπαιθρο.
Από το άνοιγμά του ως σήμερα έχουν ταφεί εδώ πάνω από 300.000 άνθρωποι, μαζί με τις πολλαπλές ταφές και τις μεταφορές στο οστεοφυλάκιο. Ο χώρος χωρίζεται στα δύο από τη rue Émile-Richard: δυτικά βρίσκεται το μεγάλο νεκροταφείο, με τα τμήματα (divisions) 1 έως 21, και ανατολικά το μικρό, με τα τμήματα 22 έως 30. Στο νεκροταφείο υπάρχουν και μνημεία για τους αστυνομικούς και τους πυροσβέστες που σκοτώθηκαν εν ώρα καθήκοντος, καθώς και ένα μνημείο στον ομαδικό τάφο όπου θάφτηκαν ανώνυμα πολλοί Κομμουνάροι το 1871.
Διάσημοι που αναπαύονται στο Μονπαρνάς
Ο κατάλογος παρακάτω έχει πάνω από 120 ονόματα ανά τομέα, με χρονολογίες γέννησης και θανάτου. Δεν είναι πλήρης: οι διάσημοι που αναπαύονται εδώ είναι εκατοντάδες.
Φιλοσοφία και κοινωνικές επιστήμες
- Ζαν-Πωλ Σαρτρ (1905–1980)
- Σιμόν ντε Μποβουάρ (1908–1986)
- Ρεμόν Αρόν (1905–1983)
- Εμίλ Σιοράν (1911–1995)
- Ζαν Μποντριγιάρ (1929–2007)
- Κορνήλιος Καστοριάδης (1922–1997)
- Νίκος Πουλαντζάς (1936–1979)
- Εμίλ Ντυρκέμ (1858–1917)
- Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν (1809–1865)
- Εντγκάρ Κινέ (1803–1875)
- Εμίλ Λιτρέ (1801–1881)
- Αντουάν Κουρνό (1801–1877)
- Πιερ Λαρούς (1817–1875)
Λογοτεχνία και ποίηση
- Σαρλ Μπωντλαίρ (1821–1867)
- Γκι ντε Μοπασάν (1850–1893)
- Σάμιουελ Μπέκετ (1906–1989)
- Ευγένιος Ιονέσκο (1909–1994)
- Μαργκερίτ Ντυράς (1914–1996)
- Σούζαν Σόνταγκ (1933–2004)
- Χούλιο Κορτάσαρ (1914–1984)
- Κάρλος Φουέντες (1928–2012)
- Ροβέρ Ντεσνός (1900–1945)
- Τριστάν Τζαρά (1896–1963)
- Σεσάρ Βαγιέχο (1892–1938)
- Ζοζέφ Κεσέλ (1898–1979)
- Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (1848–1907)
- Ζυλ Μπαρμπέ ντ’Ορεβιγί (1808–1889)
- Θεοντόρ ντε Μπανβίλ (1823–1891)
- Πιερ Λουίς (1870–1925)
- Μορίς Λεμπλάν (1864–1941)
- Αλουαζιούς Μπερτράν (1807–1841)
- Σαρλ Ογκιστέν Σαιντ-Μπεβ (1804–1869)
- Βερκόρ (1902–1991)
- Αδαμάντιος Κοραής (1748–1833)Μόνο κενοτάφιο· τα οστά του μεταφέρθηκαν αργότερα στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών
Εικαστικά και φωτογραφία
- Κονσταντίν Μπρανκούζι (1876–1957)
- Μαν Ρέι (1890–1976)
- Μπρασάι (1899–1984)
- Χαΐμ Σουτίν (1893–1943)
- Ζυλ Πασκίν (1885–1930)
- Ώσσιπ Ζάντκιν (1890–1967)
- Φρεντερίκ Μπαρτολντί (1834–1904)
- Αντουάν Μπουρντέλ (1861–1929)
- Ζυλ Νταλού (1838–1902)
- Φρανσουά Ρυντ (1784–1855)
- Ζαν-Αντουάν Ουντόν (1741–1828)
- Ουίλιαμ-Αντόλφ Μπουγκερώ (1825–1905)
- Ανρί Φαντέν-Λατούρ (1836–1904)
- Ευγένιος Καριέρ (1849–1906)
- Ζαν Μπερό (1849–1935)
- Σεζάρ (1921–1988)
- Ζαν Ζιρό (Μέμπιους) (1938–2012)
- Πολ Μπελμοντό (γλύπτης) (1898–1982)
Μουσική και τραγούδι
- Σερζ Γκενσμπούρ (1928–1991)
- Τζέιν Μπίρκιν (1946–2023)
- Σερζ Ρεζιάνι (1922–2004)
- Ζαν Σαμπλόν (1906–1994)
- Μιρέιγ (1906–1996)
- Καμίγ Σαιν-Σανς (1835–1921)
- Σεζάρ Φρανκ (1822–1890)
- Βενσάν ντ’Αντί (1851–1931)
- Εμμανουέλ Σαμπριέ (1841–1894)
- Ζορζ Οριγκ (1899–1983)
- Ανρί Ντυτιγιέ (1916–2013)
- Λουί Βιέρν (1870–1937)
- Κλάρα Χάσκιλ (1895–1960)
- Ζαν-Πιερ Ραμπάλ (1922–2000)
- Αριστίντ Καβαγιέ-Κολ (1811–1899)
- Ρολάν Ντιένς (1955–2016)
Κινηματογράφος και θέατρο
- Ζακ Ντεμί (1931–1990)
- Ανιές Βαρντά (1928–2019)
- Ερίκ Ρομέρ (1920–2010)
- Μωρίς Πιαλά (1925–2003)
- Κλοντ Σοτέ (1924–2000)
- Ζακ Μπεκέρ (1906–1960)
- Ανρί Λανγκλουά (1914–1977)
- Κρις Μαρκέρ (1921–2012)
- Ζαν Σέμπεργκ (1938–1979)
- Ντελφίν Σεϊρίγκ (1932–1990)
- Μισέλ Μοργκάν (1920–2016)
- Ζαν-Πωλ Μπελμοντό (1933–2021)
- Φιλίπ Νουαρέ (1930–2006)
- Ζαν Πουαρέ (1926–1992)
- Μπρουνό Κρεμέρ (1929–2010)
- Μιρέιγ Νταρκ (1938–2017)
- Ζαν Καρμέ (1920–1994)
- Φιλίπ Λεοτάρ (1940–2001)
- Μαρία Μοντέζ (1912–1951)
Επιστήμη, τεχνολογία και αρχιτεκτονική
- Ανρί Πουανκαρέ (1854–1912)
- Εβαρίστ Γκαλουά (1811–1832)
- Ουρμπέν Λε Βεριέ (1811–1877)
- Γκασπάρ-Γκυστάβ Κοριόλις (1792–1843)
- Πολ Μπροκά (1824–1880)
- Αλφόνς Λαβεράν (1845–1922)
- Στάνισλαβ Ουλάμ (1909–1984)
- Νικολά-Ζακ Κοντέ (1755–1805)
- Σαρλ Ζοζέφ Μινάρ (1781–1870)
- Μαθιέ Ορφιλά (1787–1853)
- Ζυλ Ντυμόν ντ’Ουρβίλ (1790–1842)
- Ζακ Λισφράνκ (1790–1847)
- Σαρλ Γκαρνιέ (1825–1898)
- Αντρέ Σιτροέν (1878–1935)
- Αριστίντ Μπουσικό (1810–1877)
- Ωγκίστ Περέ (1874–1954)
Πολιτική και ιστορία
- Ζακ Σιράκ (1932–2019)
- Αλφρέντ Ντρέιφους (1859–1935)
- Πωλ Ντεσανέλ (1855–1922)
- Μωρίς Κουβ ντε Μυρβίλ (1907–1999)
- Ρεμόν Μπαρ (1924–2007)
- Πωλ Ρενό (1878–1966)
- Ρενέ Μαγιέρ (1895–1972)
- Σαπούρ Μπακτιάρ (1914–1991)
- Πορφίριο Ντίας (1830–1915)
- Σιμόν Πετλιούρα (1879–1926)
- Αντολφ Κρεμιέ (1796–1880)
Άλλες ξεχωριστές μορφές
- Ζορζ Βολίνσκι (1934–2015)
- Ζαν-Μαρκ Ρεζέρ (1941–1983)
- Ρολάν Τοπόρ (1938–1997)
- Αλεξάντερ Αλιεχίν (1892–1946)
- Μαρίζ Μπαστιέ (1898–1952)
- Αντολφ Πεγκού (1889–1915)
Ιστορίες πίσω από γνωστούς τάφους
Σαρτρ και Μποβουάρ. Ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ πέθανε το 1980 και, σύμφωνα με οδηγούς του νεκροταφείου, πάνω από 50.000 άνθρωποι γέμισαν τους δρόμους για την κηδεία του. Η Σιμόν ντε Μποβουάρ τάφηκε δίπλα του το 1986, στον ίδιο τάφο, που οι θαυμαστές τους γεμίζουν με λουλούδια, κραγιόν, εισιτήρια του μετρό και σημειώματα.
Σερζ Γκενσμπούρ. Ο τάφος του, στο τμήμα 1, είναι από τους πιο επισκέψιμους. Οι επισκέπτες αφήνουν εισιτήρια του μετρό, αναφορά στο τραγούδι του «Le Poinçonneur des Lilas», αλλά και λουλούδια, μικρά αντικείμενα και μερικές φορές λάχανα, από τον δίσκο του «L’Homme à tête de chou».
Σαρλ Μπωντλαίρ. Ο ποιητής των «Ανθέων του κακού» αναπαύεται στο τμήμα 6, αλλά το νεκροταφείο έχει και ένα κενοτάφιο προς τιμήν του, ανάμεσα στα τμήματα 26 και 27.
Μαργκερίτ Ντυράς. Ο τάφος της αναγνωρίζεται από μια γλάστρα με πιατάκι γεμάτη μολύβια και στυλό, που αφήνουν οι αναγνώστες της.
Το «Φιλί» του Μπρανκούζι. Στον τάφο της Tania Rachevskaia (1887–1910), μιας νεαρής Ρωσίδας φοιτήτριας ιατρικής, βρίσκεται το γλυπτό «Το Φιλί» του Κονσταντίν Μπρανκούζι. Ο ίδιος ο Μπρανκούζι αναπαύεται στο ίδιο νεκροταφείο.
Ο γάτος του Ρικάρντο. Η καλλιτέχνις Νίκι ντε Σαιν Φαλ σχεδίασε τον τάφο του βοηθού και φίλου της Ricardo Menon (1952–1989), μια πολύχρωμη γλυπτική φιγούρα γάτου που ξεχωρίζει ανάμεσα στα γκρίζα μνήματα.
Έλληνες στο Μονπαρνάς
Το Μονπαρνάς έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον για τους Έλληνες. Ο φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης (1922–1997) ήθελε να ταφεί εδώ και αναπαύεται στο νεκροταφείο, όπως και ο κοινωνιολόγος Νίκος Πουλαντζάς (1936–1979).
Ο Αδαμάντιος Κοραής, ο μεγάλος εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, πέθανε στο Παρίσι το 1833 και τάφηκε στο Μονπαρνάς. Αργότερα τα οστά του μεταφέρθηκαν στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, αλλά το μνημείο του με την προτομή και την επιγραφή που έγραψε ο ίδιος παραμένει στο Παρίσι ως κενοτάφιο.
Όσοι δεν αναπαύονται πια εδώ
Τα λείψανα του Αδαμάντιου Κοραή μεταφέρθηκαν στην Αθήνα, και ο νομπελίστας νομικός Ρενέ Κασέν μεταφέρθηκε αργότερα στο Πάνθεον. Αν ψάχνεις συγκεκριμένο όνομα, έλεγξε πρώτα ότι ο τάφος βρίσκεται ακόμη στο νεκροταφείο.
Πρακτικές πληροφορίες για το Μονπαρνάς
Η είσοδος είναι ελεύθερη. Από 16 Μαρτίου έως 5 Νοεμβρίου το νεκροταφείο ανοίγει στις 8:00 τις καθημερινές, στις 8:30 το Σάββατο και στις 9:00 την Κυριακή και τις αργίες, και κλείνει στις 18:00. Από 6 Νοεμβρίου έως 15 Μαρτίου κλείνει στις 17:30. Οι επισκέπτες δεν γίνονται δεκτοί το τελευταίο τέταρτο πριν από το κλείσιμο.
Η κεντρική είσοδος βρίσκεται στο 3 boulevard Edgar-Quinet, στην 14η περιφέρεια, και οδηγεί στο μεγάλο νεκροταφείο. Οι πλησιέστεροι σταθμοί του μετρό είναι οι Edgar Quinet (γραμμή 6), Raspail (γραμμές 4 και 6) και Gaîté (γραμμή 13). Κοντά στην είσοδο υπάρχει χάρτης με τους πιο γνωστούς τάφους. Το ωράριο μπορεί να αλλάξει, οπότε αξίζει να το ελέγξεις στην επίσημη σελίδα της πόλης του Παρισιού.
Αν σκοπεύεις να δεις και το μεγαλύτερο νεκροταφείο της πόλης, δες το Νεκροταφείο Περ Λασαίζ.
Συχνές ερωτήσεις
Πού βρίσκεται το νεκροταφείο Μονπαρνάς και πώς φτάνω;
Βρίσκεται στο 3 boulevard Edgar-Quinet, στην 14η περιφέρεια του Παρισιού. Οι πλησιέστεροι σταθμοί του μετρό είναι οι Edgar Quinet (γραμμή 6), Raspail (γραμμές 4 και 6) και Gaîté (γραμμή 13).
Πόσο κοστίζει η είσοδος και ποιο είναι το ωράριο;
Η είσοδος είναι δωρεάν. Από 16 Μαρτίου έως 5 Νοεμβρίου ανοίγει στις 8:00 τις καθημερινές, στις 8:30 το Σάββατο και στις 9:00 την Κυριακή και τις αργίες, και κλείνει στις 18:00. Τον χειμώνα κλείνει στις 17:30.
Πού βρίσκεται ο τάφος του Σερζ Γκενσμπούρ;
Ο τάφος του βρίσκεται στο τμήμα 1 του μεγάλου νεκροταφείου. Είναι από τους πιο επισκέψιμους, με εισιτήρια του μετρό, λουλούδια και μικρά αντικείμενα που αφήνουν οι θαυμαστές του.
Ποιοι Έλληνες αναπαύονται στο Μονπαρνάς;
Στο Μονπαρνάς αναπαύονται ο φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης και ο κοινωνιολόγος Νίκος Πουλαντζάς. Ο Αδαμάντιος Κοραής τάφηκε εδώ το 1833, αλλά τα οστά του μεταφέρθηκαν αργότερα στην Αθήνα και στο Παρίσι έμεινε το κενοτάφιό του.
Πόσοι άνθρωποι έχουν ταφεί στο Μονπαρνάς;
Από το 1824 έχουν ταφεί πάνω από 300.000 άνθρωποι, μαζί με τις πολλαπλές ταφές και τις μεταφορές στο οστεοφυλάκιο. Το νεκροταφείο έχει περίπου 35.000 τάφους.
Βρήκες λάθος ή παράλειψη; Πρότεινε διόρθωση.