Κατερίνα Γώγου

Ηθοποιός του εμπορικού κινηματογράφου και ποιήτρια των Εξαρχείων, δημιουργός των «Τρία κλικ αριστερά» (1978). Γεννήθηκε το 1940 στην Αθήνα και πέθανε στις 3 Οκτωβρίου 1993. Η κηδεία της έγινε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Ηθοποιοί

Κατερίνα Γώγου

1940 – 1993

Έφυγε στις 3 Οκτωβρίου 1993 · Αθήνα, Ελλάδα · 53 ετών

Ηθοποιός του εμπορικού κινηματογράφου και ποιήτρια των Εξαρχείων, δημιουργός των «Τρία κλικ αριστερά» (1978). Γεννήθηκε το 1940 στην Αθήνα και πέθανε στις 3 Οκτωβρίου 1993. Η κηδεία της έγινε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Πορτρέτο της ποιήτριας και ηθοποιού Κατερίνας Γώγου
Φωτογραφία: Κατερίνα Γώγου

Αφιερώσεις

Άναψε ένα κερί ή άφησε ένα λουλούδι, και γράψε την αφιέρωσή σου.

Γίνε ο πρώτος που θα αφήσει μια αφιέρωση.

Αφιέρωση

Γράψε δυο λόγια για να θυμόμαστε. Η αφιέρωσή σου θα δημοσιευτεί μετά από έλεγχο.

Το μήνυμά σου θα δημοσιευτεί στη σελίδα μετά από έλεγχο. Θα εμφανίζεται μόνο το μικρό σου όνομα· το email και το επίθετό σου (αν το γράψεις) δεν εμφανίζονται πουθενά. Μην γράφεις προσωπικά στοιχεία μέσα στο μήνυμα. Αν τσεκάρεις την ενημέρωση, μπορείς να διαγραφείς όποτε θέλεις. Τα μηνύματα εκφράζουν τους συγγραφείς τους. Πολιτική απορρήτου.

Η Κατερίνα Γώγου (1940–1993), ηθοποιός του εμπορικού κινηματογράφου και ποιήτρια των Εξαρχείων, πέθανε στις 3 Οκτωβρίου 1993 στην Αθήνα, σε ηλικία 53 ετών. Τα «Τρία κλικ αριστερά» (1978) την έκαναν γνωστή σε χιλιάδες αναγνώστες· η κηδεία της έγινε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, κατά τα δημοσιεύματα της εποχής. Άφησε μία κόρη, τη Μυρτώ Τάσιου, από τον γάμο της με τον σκηνοθέτη Παύλο Τάσιο.

Πορτρέτο της ποιήτριας και ηθοποιού Κατερίνας Γώγου
Η Κατερίνα Γώγου (1940–1993).

Κατερίνα Γώγου: γεννημένη στην Αθήνα της Κατοχής

Γεννήθηκε την 1η Ιουνίου 1940 στην Αθήνα, κατά το alfavita.gr, το mixanitouxronou.gr και τη Wikipedia· άλλες πηγές (naftemporiki.gr, lifo.gr) δίνουν μόνο το έτος. Τα πρώτα της χρόνια έπεσαν στην Κατοχή και στην πείνα. Τις αναμνήσεις της από την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο τις συγκέντρωσε αργότερα σε ένα πεζό κείμενο και στο ημιτελές αυτοβιογραφικό ποίημα «Με λένε Οδύσσεια», που δημοσιεύτηκαν μετά τον θάνατό της, κατά το libcom.org.

Παλιά φωτογραφία δρόμου της κατεχόμενης Αθήνας, όπου μεγάλωσε η Κατερίνα Γώγου
Η Αθήνα της Κατοχής, όπου πέρασε τα πρώτα της χρόνια.

Τα ονόματα των γονιών της δεν αναφέρονται στις πηγές που βρήκα. Ο πατέρας της ήταν αυστηρός, αλλά την υποστήριξε όταν ήθελε να σπουδάσει υποκριτική· μεγάλωσε μαζί του ως την εφηβεία και ύστερα έζησε με τη μητέρα της, κατά το mixanitouxronou.gr και το enikos.gr. Το mixanitouxronou.gr μεταφέρει και μια φήμη ότι την πήγε βίαια σε γιατρό, για να αποδείξει ότι ήταν παρθένα· η πληροφορία είναι από μία πηγή και ως φήμη. Η σχέση με τον πατέρα επανέρχεται στην ποίησή της, και μια μελέτη του ejournals.epublishing.ekt.gr τη συνδέει με το ποίημα «Η καταγωγή της οικογένειας».

Από πέντε χρονών έπαιζε σε παιδικούς θιάσους και τη χαρακτήριζαν «παιδί-θαύμα». Στα δώδεκά της πρωτοεμφανίστηκε στον κινηματογράφο, στην ταινία «Ο άλλος» του Αλέκου Σακελλάριου, το 1952 κατά το enikos.gr.

Η ηθοποιός της Φίνος Φιλμ

Σπούδασε υποκριτική στη σχολή του Τάκη Μουζενίδη και χορό στη σχολή Πράτσικα, Ζουρούδη και Βαρούτη. Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε το 1961, με τον θίασο του Ντίνου Ηλιόπουλου, στον «Κύριο πέντε τοις εκατό». Έπαιξε και σε παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης, κατά το finosfilm.com. Την τελευταία της θεατρική περίοδο, το 1978–79, πρωταγωνίστησε στη «Φιλουμένα Μαρτουράνο» με την Έλλη Λαμπέτη, την Όλια Λαζαρίδου και τον Αντώνη Καφετζόπουλο, σε σκηνοθεσία Μάουρο Μπολονίνι. Τον ρόλο της Λουκίας τον πήρε με πρόταση της φίλης της Λαζαρίδου, κατά το blog του Απόστολου Πούλιου στο lifo.gr.

Στον κινηματογράφο έπαιζε κυρίως δεύτερους ρόλους σε κωμωδίες. Ξεχωρίζουν το «Ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» (1959), όπου ήταν συμμαθήτρια της Αλίκης Βουγιουκλάκη, «Νόμος 4000» (1962), η «Ψεύτρα» (1963), η «Δεσποινίς διευθυντής» (1964), η «Μια τρελή τρελή οικογένεια» (1965), «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα» (1965), η «Ωραία του κουρέα» (1969), «Αγάπη για πάντα» (1970), «Τι έκανες στον πόλεμο, Θανάση;» (1971) και το «Ναι μεν αλλά…» (1972), κατά το finosfilm.com. Ο αριθμός των ταινιών της διαφέρει: 14 κατά το naftemporiki.gr, 35 κατά το enikos.gr. Διαφέρει και η χρονιά του «Ξύλου»: 1959 στις περισσότερες πηγές, 1958 στο naftemporiki.gr και στο iefimerida.gr.

Κάδρο ή αφίσα της ταινίας «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» του 1959 της Φίνος Φιλμ
Η ταινία «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» (1959).

Η στροφή: «Βαρύ πεπόνι», «Παραγγελιά» και «Όστρια»

Μετά τη Μεταπολίτευση πήρε ρόλους που ταίριαζαν περισσότερο στον χαρακτήρα της. Στο «Βαρύ πεπόνι» (1977) του Παύλου Τάσιου κέρδισε το βραβείο α΄ γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, κατά το alfavita.gr και το iefimerida.gr.

Κάδρο ή αφίσα της ταινίας «Το βαρύ πεπόνι» του Παύλου Τάσιου, με την Κατερίνα Γώγου
Το «Βαρύ πεπόνι» (1977).

Στην «Παραγγελιά» (1980), επίσης του Τάσιου, ακούγονται ποιήματά της που τα απήγγειλε η ίδια, με μουσική του Κυριάκου Σφέτσα· κατά το olafaq.gr η μουσική και η απαγγελία βραβεύτηκαν στη Θεσσαλονίκη.

Κάδρο ή αφίσα της ταινίας «Παραγγελιά» του Παύλου Τάσιου, όπου ακούγονται ποιήματα της Κατερίνας Γώγου
Η «Παραγγελιά» (1980).

Συνυπέγραψε και το σενάριο της «Όστριας ή το τέλος του παιχνιδιού» (1984) του Ανδρέα Θωμόπουλου, που θεωρείται η τελευταία της κινηματογραφική δουλειά. Για τις διακρίσεις του 1984 οι πηγές διαφέρουν: β΄ γυναικείου ρόλου (finosfilm.com, iefimerida.gr), κρατικό βραβείο ερμηνείας και βραβείο σεναρίου που μοιράστηκε με τον Θωμόπουλο (alfavita.gr), μόνο βραβείο σεναρίου (naftemporiki.gr).

Κάδρο ή αφίσα της ταινίας «Όστρια ή το τέλος του παιχνιδιού» του Ανδρέα Θωμόπουλου
Η «Όστρια» (1984).

«Τρία κλικ αριστερά» και η ποίηση του περιθωρίου

Η ποίηση ήρθε στα τέλη της δεκαετίας του 1970· το 1979 άφησε το θέατρο για να αφοσιωθεί σε αυτήν, κατά το finosfilm.com. Τα «Τρία κλικ αριστερά» (1978, Καστανιώτης) ήταν η πρώτη της συλλογή· πούλησε πάνω από 40.000 αντίτυπα, κατά τους εκδότες που μεταφέρει το mixanitouxronou.gr· η σύγκριση με τις πωλήσεις του Ελύτη και του Ρίτσου, που επαναλαμβάνεται σε ορισμένα κείμενα, δεν επιβεβαιώνεται ανεξάρτητα. Το βιβλίο αγαπήθηκε από τη γενιά της Μεταπολίτευσης, κατά το tomanifesto.gr, και κυκλοφόρησε το 1983 στο Σαν Φρανσίσκο, σε μετάφραση του Τζακ Χίρσμαν, με τη μεσολάβηση του Νάνου Βαλαωρίτη.

Το εξώφυλλο της ποιητικής συλλογής «Τρία κλικ αριστερά» της Κατερίνας Γώγου
Τα «Τρία κλικ αριστερά» (1978).

Ακολούθησαν το «Ιδιώνυμο» (1980), που κατά το libcom.org ασκεί κριτική και στο ΚΚΕ, το «Ξύλινο παλτό» (1982· 1983 κατά το lifo.gr και το newsbeast.gr), οι «Απόντες» (1986), ο «Μήνας των παγωμένων σταφυλιών» (1988) και ο «Νόστος» (1990), η τελευταία συλλογή που πρόλαβε να δει τυπωμένη. Τα ποιήματά της μιλούν για την εξουσία, την αστυνομική βία και την κοινωνική αδικία, με αναρχική διάθεση και «περιθωριακή συνείδηση», όπως τα περιγράφει το enikos.gr. Μια ακαδημαϊκή μελέτη στο ejournals.epublishing.ekt.gr θεωρεί το «Έκθεσις αυτοψίας 2.11.75» το μοναδικό καθαρά πολιτικό ποίημά της και βλέπει ένα «προφητικό σημείωμα αποχαιρετισμού» ήδη στο ποίημα «13 Κυριακή. Ιανουάριος ’85».

Το εξώφυλλο της ποιητικής συλλογής «Ιδιώνυμο» της Κατερίνας Γώγου
Το «Ιδιώνυμο» (1980).

Μετά τον θάνατό της κυκλοφόρησε το «Με λένε Οδύσσεια» (2002), με τα τελευταία της ποιήματα, που γράφτηκαν το 1991–1993, και το 2013 ο Καστανιώτης εξέδωσε τη συγκεντρωτική έκδοση «Τώρα να δούμε εσείς τι θα κάνετε: Ποιήματα 1978–2002». Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι τα «Τρία κλικ αριστερά» μεταφράστηκαν και στα τουρκικά το 2018 (Belge, Κωνσταντινούπολη). Οι πηγές διαφέρουν στα έτη των συλλογών και στους τίτλους· το «Νόστος» εμφανίζεται και ως «Το ταξίδι της επιστροφής» (libcom.org), και το alfavita.gr δίνει το 1977 για τα «Τρία κλικ αριστερά».

Το εξώφυλλο της μεταθανάτιας έκδοσης «Με λένε Οδύσσεια» της Κατερίνας Γώγου
Το «Με λένε Οδύσσεια» (2002).

Εξάρχεια, αναρχία και αστυνομία

Η Γώγου συνδέθηκε με τον αντιεξουσιαστικό χώρο των Εξαρχείων και συμμετείχε σε επιτροπές για την αποφυλάκιση αναρχικών. Κατά το lifo.gr πέρασε από τη Σοσιαλιστική Εργατική Ένωση και την ΟΚΔΕ πριν γίνει αναρχική (πληροφορία από μία πηγή). Το 1979 είχε κεντρικό ρόλο στη συναυλία στο Σπόρτινγκ κατά της αστυνομικής καταστολής, κατά το olafaq.gr, που κατέληξε σε επεισόδια και συλλήψεις, κατά το libcom.org. Στο σπίτι της περνούσαν ο τραγουδοποιός Νικόλας Άσιμος και ο Παύλος Σιδηρόπουλος, κατά τη Μυρτώ, ενώ φίλη και συναγωνίστριά της ήταν η Κατερίνα Ιατροπούλου, που αγωνιζόταν για την κατάργηση των φυλακών, κατά το olafaq.gr.

Παλιά φωτογραφία της πλατείας Εξαρχείων στην Αθήνα
Τα Εξάρχεια των δεκαετιών του ’70 και του ’80.

Τον Ιανουάριο του 1980, μετά τη δολοφονία δύο αστυνομικών στο Παγκράτι από τη «17 Νοέμβρη», συνελήφθη ως ύποπτη, με βάση καταγγελία μάρτυρα. Δεν βρέθηκαν αποδείξεις και αφέθηκε ελεύθερη, κατά το mixanitouxronou.gr. Το 1986 κατέθεσε μήνυση κατά του υπουργού Δημόσιας Τάξης Αντώνη Δροσογιάννη, αφού την χτύπησαν αστυνομικοί των ΜΑΤ· το newsbeast.gr τοποθετεί το επεισόδιο σε ροκ συναυλία στον Λυκαβηττό, το olafaq.gr σε διαδήλωση. Τον Μάρτιο του 1991 υπέγραψε επιστολή στην «Ελευθεροτυπία» υπέρ των φυλακισμένων Κυριάκου Μαζοκόπου και Γιάννη Πετρόπουλου, κατά το lifo.gr.

Πορτρέτο του τραγουδοποιού Νικόλα Άσιμου, φίλου της Κατερίνας Γώγου
Ο Νικόλας Άσιμος.

Προσωπική ζωή και σκοτεινές στιγμές

Παντρεύτηκε τον σκηνοθέτη Παύλο Τάσιο, που σκηνοθέτησε δύο από τις ταινίες της. Η ημερομηνία του γάμου δεν αναφέρεται. Απέκτησαν μία κόρη, τη Μυρτώ, που ήταν 25 ετών όταν πέθανε η μητέρα της, λίγες ημέρες πριν κλείσει τα 26 (γεννήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 1967, κατά το βιογραφικό σημείωμα της ίδιας). Το ζευγάρι χώρισε όταν η Μυρτώ ήταν πολύ μικρή. Στη συνέντευξή της στο lifo.gr το 2015 η Μυρτώ περιγράφει ένα σπίτι γεμάτο φίλους, ποιητές, τραγουδιστές, ηθοποιούς και πολιτικούς, και μια μητέρα τρυφερή, με πολύ χιούμορ, που της άφηνε κάθε μέρα ένα παραμύθι γραμμένο σε τετράδιο. Το σπίτι ήταν φτωχό ώσπου τα «Τρία κλικ αριστερά» έφεραν χρήματα. Η Μυρτώ λέει ότι ένιωθε αγαπημένη αλλά και συχνά αφημένη μόνη, και ότι από μικρή έτρεχε να προσέχει τη μητέρα της.

Για τον Τάσιο και την ίδια την Μυρτώ, δες παρακάτω τις ενότητες που τους αφιερώνονται.

Δεύτερο πορτρέτο της ποιήτριας και ηθοποιού Κατερίνας Γώγου
Η Κατερίνα Γώγου, ποιήτρια και ηθοποιός.

Η Γώγου έπινε πολύ και το αλκοόλ άλλαζε την προσωπικότητά της, κατά την ίδια συνέντευξη. Το mixanitouxronou.gr γράφει ότι από το 1991 πάλευε με τους «δαίμονές της» και ότι ο θάνατός της δεν εξέπληξε πολλούς φίλους της. Κατά το libcom.org νοσηλευόταν επανειλημμένα σε κλινικές για ψυχική δοκιμασία τα τελευταία της χρόνια. Το lifo.gr και το mixanitouxronou.gr μιλούν για ναρκωτικά, με το δεύτερο να διευκρινίζει ότι πρόκειται για φήμες. Την εποχή του θανάτου της ζούσε με τον σύντροφό της Νίκο, στο παλιό σπίτι της γιαγιάς της στον Κεραμεικό, κατά τη Μυρτώ. Το lifo.gr αναφέρει ως παλαιότερο σύντροφό της τον σκηνοθέτη Γιώργο Κορδέλλα.

Παλιά φωτογραφία από τον Κεραμεικό και το Μεταξουργείο της Αθήνας
Ο Κεραμεικός και το Μεταξουργείο των τελευταίων της χρόνων.

Ο θάνατος

Πέθανε την Κυριακή 3 Οκτωβρίου 1993, σε ηλικία 53 ετών. Οι περισσότερες πηγές μιλούν για υπερβολική δόση φαρμάκων και αλκοόλ και τον χαρακτηρίζουν αυτοκτονία. Ο ποιητής Γιώργος Χρονάς είπε ότι λίγες μέρες νωρίτερα του είχε πει «φεύγω για αλλού» και θεωρεί ότι ήταν αυτοκτονία, κατά το mixanitouxronou.gr· το πρωί εκείνης της ημέρας είχαν συναντηθεί, κατά το newsbeast.gr. Ο αδελφός της, ο Κώστας Γώγος, διαφωνεί: λέει ότι δεν αυτοκτόνησε, ότι «έπαιζε με τη ζωή, άρα και με τον θάνατο», και ότι οι φίλοι χάθηκαν όταν έπεσε και έμεινε μόνη τα τελευταία χρόνια, κατά το alfavita.gr. Είναι η δική του ερμηνεία.

Οι πηγές διαφέρουν και για τον τόπο. Το iefimerida.gr, το protothema.gr και το naftemporiki.gr γράφουν ότι πέθανε μέσα στο ασθενοφόρο που τη μετέφερε στο νοσοκομείο «Ιπποκράτειο», και ότι η σορός αναγνωρίστηκε δύο μέρες αργότερα, επειδή ο φίλος που τη συνόδευε εξαφανίστηκε. Το mixanitouxronou.gr και το newsbeast.gr τη βρίσκουν νεκρή στο παλιό διαμέρισμα της μητέρας της στο Μεταξουργείο, και το lifo.gr στο τελευταίο της σπίτι στον Κεραμεικό. Η Μυρτώ έμαθε τον θάνατο τη Δευτέρα 4 Οκτωβρίου, από ένα σημείωμα κάτω από την πόρτα της που την παρέπεμπε στον νονό της.

Το parapolitika.gr παραθέτει και ένα υστερόγραφο δικό της, όπου γράφει ότι είναι βαθιά κουρασμένη, ότι δεν είναι αλάθητη και ζητά συγγνώμη για πράξεις της. Δεν διευκρινίζεται πότε γράφτηκε.

Η κηδεία και το Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών

Η κηδεία έγινε την Πέμπτη 7 Οκτωβρίου 1993, στις 3 το απόγευμα, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, σύμφωνα με τα πρωινά δημοσιεύματα εκείνης της ημέρας, όπως τα αναδιηγείται το parapolitika.gr σε αναδρομική στήλη του 2019. Είναι η μόνη πηγή που βρήκα για τον τόπο της κηδείας, και δεν βρήκα καμία πηγή που να λέει πού ακριβώς βρίσκεται ο τάφος της, αν υπάρχει κάποιο σημείο ή μνημείο. Προτιμώ να μην υποδείξω θέση που δεν μπορώ να στηρίξω σε πηγή. Μετά τον θάνατό της, φίλοι και συνεργάτες, όπως ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Καστανιώτης και ο Λιβάνης, πήγαν στο σπίτι της οικογένειας. Η Μυρτώ περιγράφει την κηδεία σαν συναυλία, με κόσμο να τραγουδά, και λέει ότι δεν κοίταξε τη σορό. Το libcom.org γράφει ότι η κηδεία παρακολουθήθηκε από χιλιάδες ανθρώπους.

Ο τάφος της Κατερίνας Γώγου
Ο τάφος της Κατερίνας Γώγου.

Παύλος Τάσιος: ο σκηνοθέτης και σύζυγός της

Ο Παύλος Τάσιος γεννήθηκε την 1η Απριλίου 1942 στον Πολύγυρο της Χαλκιδικής και πέθανε στην Αθήνα στις 2 Οκτωβρίου 2011, σε ηλικία 69 ετών, κατά τη Wikipedia, που αναφέρει καρκίνο ως αιτία. Το skai.gr και το clickatlife.gr γράφουν ότι έφυγε μία εβδομάδα μετά τον σκηνοθέτη Νίκο Κοεμτζή. Ξεκίνησε με μελοδράματα, όπως η «Φτωχολογιά», οι «Παράνομοι πόθοι» και οι «Αντίζηλοι», και συνέχισε με ταινίες όπως «Ναι μεν, αλλά…» (1972), για το οποίο πήρε βραβείο σεναρίου στη Θεσσαλονίκη, «Οι προστάτες» (1973), «Το βαρύ… πεπόνι» (1977), «Παραγγελιά» (1980), «Το στίγμα» (1982), «Τα βαποράκια» (1983) και «Νοκ άουτ» (1986), την τελευταία του.

Ο Παύλος Τάσιος με την Κατερίνα Γώγου
Ο Παύλος Τάσιος και η Κατερίνα Γώγου στα γυρίσματα.

Η Γώγου έπαιξε στο «Βαρύ πεπόνι» και στην «Παραγγελιά», και οι δύο ταινίες είναι οι πιο γνωστές κοινές τους δουλειές. Οι πηγές δεν δίνουν χρονιά γάμου ούτε πότε χώρισαν· λένε μόνο ότι χώρισαν όταν η κόρη τους ήταν πολύ μικρή. Η κηδεία του Τάσιου έγινε τη Δευτέρα 3 Οκτωβρίου 2011, στις 3:30 το απόγευμα, στο νεκροταφείο Γλυκών Νερών, κατά το skai.gr και το clickatlife.gr. Μια σύμπτωση: ο Τάσιος έφυγε μία ημέρα πριν συμπληρωθούν δεκαοκτώ χρόνια από τον θάνατο της Γώγου, που είχε πεθάνει στις 3 Οκτωβρίου 1993.

Η κόρη της: Μυρτώ Τάσιου (1967–2015)

Η Μυρτώ Τάσιου γεννήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 1967 και ήταν το μοναδικό παιδί της Κατερίνας Γώγου και του Παύλου Τάσιου. Φοίτησε σε σχολείο Montessori και ύστερα σε σχολή τέχνης, και ειδικεύτηκε στη βυζαντινή εικονογραφία, με δάσκαλο, κατά το βιογραφικό της, τον Μιχάλη Αγγελιδάκη. Σε νεαρή ηλικία είχε προβλήματα με τις εξαρτήσεις. Ο πατέρας της την παρότρυνε να φύγει από την Ελλάδα· πέρασε από κοινότητα απεξάρτησης στο Παλέρμο, και αργότερα έζησε για χρόνια στο Ουτζέντο της περιοχής του Λέτσε στην Ιταλία, με τον σύζυγό της Φραντσέσκο. Δεν είχε παιδιά, αν και έχει πει ότι θα ήθελε. Ζωγράφισε και ένα μικρό εκκλησάκι στη Γαλλία.

Η Μυρτώ Τάσιου παιδί με την Κατερίνα Γώγου
Η Μυρτώ Τάσιου μικρή, με τη μητέρα της.

Το βιογραφικό της σημείωμα περιγράφει πώς η επιτυχία της μητέρας της επηρέασε και τις δύο: η Γώγου άρχισε να πίνει και να αυτοκαταστρέφεται, και η Μυρτώ ένιωσε ενοχές και μπλέχτηκε και η ίδια. Ένα χρόνο μετά τον θάνατο της μητέρας της άρχισε να ανακάμπτει, να ζωγραφίζει και να γράφει ξανά. Η πρώτη και μοναδική ποιητική της συλλογή, «Η Αλίκη δε μένει πια εδώ», κυκλοφόρησε από τον Καστανιώτη με χρονολογία 2014, αν και κριτικές την τοποθετούν γύρω στον Απρίλιο του 2015, πέντε περίπου μήνες πριν από τον θάνατό της.

Το εξώφυλλο του βιβλίου «Η Αλίκη δε μένει πια εδώ» της Μυρτώς Τάσιου
Το βιβλίο της Μυρτώς Τάσιου (Καστανιώτης, 2014).

Τι είπε η Μυρτώ για τη μητέρα της

Στη συνέντευξή της στο lifo.gr το 2015 η Μυρτώ μίλησε για την Κατερίνα Γώγου με τρόπο που δεν μοιάζει με τη δημόσια εικόνα της «οργισμένης ποιήτριας». Τη θυμάται τρυφερή και αστεία, με δώρα από τις περιοδείες και με παραμύθια γραμμένα για εκείνη, που ενθάρρυνε το σχέδιό της. Η ίδια προτιμούσε παντελόνια και πολεμικά παιχνίδια από κούκλες, και ζωγράφιζε. Η οικογένεια ήταν φτωχή και ζούσε με δανεικά ώσπου πέτυχαν τα «Τρία κλικ αριστερά». Ο χωρισμός των γονιών την πλήγωσε· έκλαιγε όταν έλειπε η μητέρα της και κοιμόταν κάποτε μόνη, με τις γιαγιάδες να την προσέχουν. Μεγάλωσε γύρω από την Κυψέλη, την πλατεία Καραμανλάκη και τα Εξάρχεια, σε σπίτι γεμάτο κόσμο.

Η Μυρτώ λέει ότι ένιωθε σαν να είναι εκείνη η μητέρα και ότι την ακολουθούσε για να την προστατεύει. Ήταν, όπως είπε, εξαρτημένη από την αγάπη της μητέρας της, και την άκουγε να διαβάζει ποιήματα. Παραδέχτηκε με ενοχή ότι κάποτε της είχε πει πως δεν θα ήθελε να την έχει μητέρα, επειδή υπέφερε. Για τον πατέρα της περιγράφει έναν αυστηρότερο γονιό, που της έβαζε ως τιμωρία να αποστηθίζει το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, και που δεν ήθελε να γυρίσει στην Ελλάδα. Δεν παρευρέθηκε στην κηδεία του γιατί κανείς δεν την ειδοποίησε. Όταν μίλησε στο lifo.gr, έλειπε από την Ελλάδα περίπου τέσσερα χρόνια. Η φράση της που μένει είναι: «Η Κατερίνα με έμαθε να μην πατάω στη γη. Να κοιτάω πάντα τον ουρανό.»

Η Μυρτώ Τάσιου, ενήλικη
Η Μυρτώ Τάσιου (1967–2015).

Ο θάνατος της Μυρτώς

Η Μυρτώ Τάσιου βρέθηκε νεκρή την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου 2015 στην Αθήνα, σύμφωνα με το in.gr και το lifo.gr, και η είδηση ανακοινώθηκε από τον Καστανιώτη. Είχε έρθει στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο, εν μέρει για συμφωνία σχετικά με την έκδοση ανέκδοτου υλικού της μητέρας της, κατά το espressonews.gr. Οι πρώτες ειδήσεις μιλούσαν για αδιευκρίνιστες συνθήκες και δεν ανέφεραν αιτία· μεταγενέστερα δημοσιεύματα, όπως του protothema.gr και του lifo.gr, μιλούν για αυτοκτονία, ενώ ένα blog κάνει εικασίες για ναρκωτικά. Δεν βρήκα επίσημη επιβεβαίωση, γι’ αυτό δεν δίνω αιτία. Οι πηγές διαφέρουν και στην ηλικία της (46, 47 ή 48 ετών)· από την ημερομηνία γέννησής της προκύπτουν 47. Δεν βρήκα πού έγινε η κηδεία της.

Μετά τον θάνατο: από το περιθώριο στο ευρύ κοινό

Μετά την οικονομική κρίση η ποίησή της ξαναμπήκε στην επικαιρότητα· το πρόσωπό της εμφανίστηκε σε αφίσες και γράφτηκαν άρθρα, μελέτες και ταινίες γι’ αυτήν, κατά το lifo.gr. Ο Αντώνης Μποσκοΐτης σχεδίαζε ντοκιμαντέρ από το 2007, και ο Γιώργος Χρονάς είπε ότι «δικαιώθηκε μετά θάνατον». Η βιογραφία της Αγάπης Βιργινίας Σπυράτου «Έρωτας θανάτου» (Βιβλιοπέλαγος), που βασίζεται στη διδακτορική της διατριβή, περιέχει και ένα αδημοσίευτο ποίημά της, κατά την αγγλική Wikipedia και το libcom.org. Τα ποιήματά της θεωρούνται αναπόσπαστο μέρος του συλλογικού φαντασιακού των Εξαρχείων, κατά το olafaq.gr.

Λιγότερο γνωστά στοιχεία για την Κατερίνα Γώγου

  • Στη συναυλία της Lene Lovich. Στις 8 Μαΐου 1980 ο «Ταχυδρόμος» δημοσίευσε φωτογραφίες από τη συναυλία της Lene Lovich στο Σπόρτινγκ, όπου διακρίνονται η Γώγου και η Έλλη Λαμπέτη.
  • Διαμαρτυρία στον «Πάλλας». Κατά τη δική της αφήγηση, το 1955 πήρε μέρος σε διαμαρτυρία στον κινηματογράφο «Πάλλας» στην προβολή του «Blackboard Jungle» (libcom.org).
  • Ένα παραμύθι κάθε μέρα. Όταν έλειπε για παραστάσεις, έγραφε στην κόρη της ένα παραμύθι στο τετράδιό της, κατά τη Μυρτώ.
  • Πρώτη ανάγνωση στην κόρη της. Διάβαζε κάθε νέο ποίημα στη Μυρτώ και ζητούσε τη γνώμη της (lifo.gr).
  • Ένα χαμένο ποίημα. Ένα ποίημά της που θεωρούνταν χαμένο δημοσιεύτηκε μόλις το 2007, στη βιογραφία της Σπυράτου (libcom.org).
  • Στα τουρκικά. Τα «Τρία κλικ αριστερά» μεταφράστηκαν στα τουρκικά το 2018.

Συχνές ερωτήσεις για την Κατερίνα Γώγου

Πότε και πού γεννήθηκε η Κατερίνα Γώγου;

Γεννήθηκε την 1η Ιουνίου 1940 στην Αθήνα, κατά τις περισσότερες πηγές. Κάποιες δίνουν μόνο το έτος.

Πότε και πώς πέθανε η Κατερίνα Γώγου;

Πέθανε στις 3 Οκτωβρίου 1993 στην Αθήνα, σε ηλικία 53 ετών, από συνδυασμό φαρμάκων και αλκοόλ. Οι περισσότερες πηγές μιλούν για αυτοκτονία· ο αδελφός της το αμφισβητεί. Οι πηγές διαφέρουν για τον ακριβή τόπο.

Πού είναι θαμμένη η Κατερίνα Γώγου;

Η κηδεία έγινε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, στις 7 Οκτωβρίου 1993, κατά δημοσιεύματα της εποχής. Δεν βρήκα καμία πηγή για τη θέση του τάφου.

Ποιες είναι οι ποιητικές συλλογές της Κατερίνας Γώγου;

Τρία κλικ αριστερά (1978), Ιδιώνυμο (1980), Το ξύλινο παλτό (1982), Απόντες (1986), Ο μήνας των παγωμένων σταφυλιών (1988) και Νόστος (1990). Μεταθανάτια κυκλοφόρησε το «Με λένε Οδύσσεια» (2002).

Σε ποιες ταινίες έπαιξε η Κατερίνα Γώγου;

Σε κωμωδίες της Φίνος Φιλμ, όπως το «Ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» (1959), το «Νόμος 4000» (1962) και η «Δεσποινίς διευθυντής» (1964), και αργότερα στο «Βαρύ πεπόνι» (1977), στην «Παραγγελιά» (1980) και στην «Όστρια» (1984).

Γιατί την αποκαλούν «ποιήτρια των Εξαρχείων»;

Γιατί συνδέθηκε με τον αναρχικό και αντιεξουσιαστικό χώρο της γειτονιάς, στήριξε φυλακισμένους αναρχικούς και έγραψε για την εξουσία, την αστυνομική βία και την κοινωνική αδικία.

Ποιος ήταν ο σύζυγος της Κατερίνας Γώγου και είχε παιδιά;

Ήταν παντρεμένη με τον σκηνοθέτη Παύλο Τάσιο (1942–2011), με τον οποίο απέκτησε μία κόρη, τη Μυρτώ Τάσιου (1967–2015). Χώρισαν όταν η Μυρτώ ήταν πολύ μικρή.

Ποια ήταν η κόρη της Κατερίνας Γώγου και πού πέθανε;

Η Μυρτώ Τάσιου (1967–2015) ήταν ζωγράφος και ποιήτρια. Βρέθηκε νεκρή στην Αθήνα στις 18 Σεπτεμβρίου 2015· οι πηγές διαφέρουν για την αιτία και δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση που να έχω βρει.

Ποιος ήταν ο Παύλος Τάσιος και πότε πέθανε;

Σκηνοθέτης (γεννήθηκε το 1942 στον Πολύγυρο), σύζυγος της Γώγου και πατέρας της Μυρτώς. Πέθανε στην Αθήνα στις 2 Οκτωβρίου 2011, και η κηδεία του έγινε στο νεκροταφείο Γλυκών Νερών.

Τι έχει πει η κόρη της για την Κατερίνα Γώγου;

Στη συνέντευξή της στο lifo.gr το 2015 την περιέγραψε τρυφερή και με χιούμορ, και είπε ότι έγινε σαν «μητέρα» της για να την προστατεύει. Πρόσθεσε ότι η μητέρα της τη «δίδαξε να κοιτάζει πάντα τον ουρανό».

Γιατί η ποίησή της ξαναγίνεται γνωστή;

Μετά την οικονομική κρίση το έργο της ξαναμπήκε στην επικαιρότητα, με αφίσες, μελέτες και εκδόσεις, και το 2013 κυκλοφόρησε η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων της από τον Καστανιώτη.

Ο τάφος

Ο τάφος της Κατερίνας Γώγου
Ο τάφος της Κατερίνας Γώγου

Πηγές

Τελευταία ενημέρωση:

Βρήκες λάθος ή παράλειψη; Πρότεινε διόρθωση.