Τσαρλς Μπουκόφσκι

Ο Τσαρλς Μπουκόφσκι (Charles Bukowski, 1920–1994) ήταν Γερμανοαμερικανός ποιητής και συγγραφέας που έκανε λογοτεχνία τα φτηνά δωμάτια, το ταχυδρομείο, τον ιππόδρομο, τα μπαρ και τις ήττες του Λος Άντζελες. Γεννήθηκε στη Γερμανία, μεγάλωσε με έναν βίαιο πατέρα, δούλεψε σε δεκάδες δουλειές, πέρασε 17 μέρες στη φυλακή το 1944, παράτησε το ταχυδρομείο στα 49 του για να ζήσει από το γράψιμο και πέθανε από λευχαιμία το 1994, λίγο μετά το τελευταίο του μυθιστόρημα. Πίσω από τον θρύλο του «βρόμικου γέρου» υπήρχε ένας άνθρωπος που έγραφε σχεδόν ασταμάτητα και που ομολόγησε ο ίδιος ότι τα κείμενά του ήταν μείγμα πραγματικότητας και φαντασίας.

Ο Τσαρλς Μπουκόφσκι πριν γίνει «Μπουκόφσκι»: γεννήθηκε ως Heinrich Karl Bukowski

Ο Μπουκόφσκι γεννήθηκε στις 16 Αυγούστου 1920 στο Andernach, μια μικρή γερμανική πόλη στον Ρήνο, και βαφτίστηκε Heinrich Karl Bukowski. Ο πατέρας του, ο Heinrich (Henry) Bukowski, ήταν Αμερικανός γερμανικής καταγωγής που υπηρετούσε ως λοχίας στις δυνάμεις κατοχής μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και η μητέρα του, η Katharina Fett, ήταν Γερμανίδα ράφτρα.

Ο ίδιος έλεγε συχνά ότι γεννήθηκε εκτός γάμου. Τα ληξιαρχικά βιβλία του Andernach δείχνουν ότι οι γονείς του είχαν παντρευτεί ένα μήνα πριν από τη γέννησή του. Οι γονείς άρχισαν να τον φωνάζουν Henry, για να προσαρμοστεί πιο εύκολα στην Αμερική, και αργότερα εκείνος υιοθέτησε το Charles. Οι φίλοι του τον έλεγαν «Hank». Στην ταφόπλακά του, πάντως, γράφει Henry Charles Bukowski Jr. και από κάτω «Hank».

Η οικογένεια έφυγε για τις ΗΠΑ το 1923, πέρασε από τη Βαλτιμόρη και την Pasadena και εγκαταστάθηκε στο Λος Άντζελες. Ο πατέρας βρήκε δουλειά ως γαλατάς και στις αρχές της δεκαετίας του 1930 μετακόμισαν σε μια γειτονιά του Mid-City, στη Longwood Avenue, όπου μεγάλωσε ο Μπουκόφσκι.

Ο πατέρας, το λουρί και το γκαζόν

Η παιδική του ηλικία ήταν, κατά τα λόγια του, εφιάλτης. Ο πατέρας ήταν συχνά άνεργος στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης και, όπως είπε ο ίδιος σε συνέντευξη, τον χτυπούσε με δερμάτινο λουρί ξυρίσματος τρεις φορές την εβδομάδα, από τα έξι ως τα έντεκά του. Η μητέρα, κατά τις αφηγήσεις του, δεν επενέβαινε.

Στο σχολείο η γερμανική προφορά και τα ρούχα που του έραβαν οι γονείς του τον έκαναν στόχο των συμμαθητών, που τον φώναζαν «Heini», υποκοριστικό του Heinrich. Στο μυθιστόρημα «Ham on Rye» το γκαζόν του σπιτιού γίνεται σύμβολο αυτής της βίας: ο πατέρας έψαχνε ατέλειες στο κούρεμα για να βρει αφορμή. Πολλοί βιογράφοι και αναγνώστες βλέπουν εδώ την αφετηρία της καχυποψίας του απέναντι στην εξουσία και στον «κανονικό» οικογενειάρχη, που διατρέχει το έργο του. Αυτό είναι ερμηνεία και όχι τεκμηριωμένο γεγονός.

Η ακμή που σημάδεψε το πρόσωπό του

Στην εφηβεία ο Μπουκόφσκι ανέπτυξε μια από τις βαρύτερες μορφές ακμής που είχαν δει οι γιατροί του. Το πρόσωπο και το σώμα γέμισαν επώδυνες βλάβες, που άφησαν βαθιές, μόνιμες ουλές.

Ήταν ήδη ντροπαλός και απομονωμένος. Η ακμή έκανε την απομόνωση χειρότερη και έγινε μέρος της μετέπειτα περσόνας του: το πρόσωπο που θεωρούσε ότι οι άλλοι απέφευγαν έγινε, δεκαετίες αργότερα, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της αμερικανικής λογοτεχνίας.

Το ποτό, η βιβλιοθήκη και το Los Angeles City College

Το αλκοόλ ήρθε νωρίς. Ο ίδιος διηγήθηκε ότι από το πρώτο ποτό ένιωσε για πρώτη φορά ότι μπορούσε να υπάρχει χωρίς φόβο. Αυτό εξηγεί γιατί το ποτό δεν ήταν ένα μποέμικο αξεσουάρ που προστέθηκε αργότερα στη συγγραφική του εικόνα: προηγήθηκε της φήμης του και λειτούργησε αρχικά ως καταφύγιο.

Τελείωσε το Los Angeles High School το 1939 με βαθμό C και γράφτηκε στο Los Angeles City College, όπου παρακολούθησε μαθήματα δημοσιογραφίας, λογοτεχνίας και τέχνης. Διάβαζε πολύ, και κυρίως συγγραφείς που ακούγονταν λιγότερο επίσημοι. Τον Ιούνιο του 1940, σύμφωνα με το αρχείο bukowski.net, ο πατέρας του διάβασε τα διηγήματά του και πέταξε τα πράγματα και τα χειρόγραφά του στο γκαζόν. Ο Μπουκόφσκι έφυγε από το σπίτι, γύρισε για λίγο, και το 1941 άφησε το κολέγιο χωρίς πτυχίο.

Ο John Fante και το «Ask the Dust»

Ο συγγραφέας που ο Μπουκόφσκι θεωρούσε δάσκαλό του ήταν ο John Fante, με το «Ask the Dust». Το βιβλίο, γραμμένο για το Λος Άντζελες των πεινασμένων συγγραφέων, είχε ξεχαστεί, και ο Μπουκόφσκι το γνώρισε ως νέος. Δεκαετίες αργότερα, όταν είχε πλέον επιρροή, βοήθησε να επανεκδοθεί από τη Black Sparrow Press το 1980, με πρόλογό του, και έτσι συνέβαλε στην αναβίωση του Fante.

Περιπλάνηση και δουλειές: από τη Φιλαδέλφεια ως το πρατήριο

Το 1941 έφυγε από το Λος Άντζελες και άρχισε να γυρίζει τη χώρα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι έζησε κυρίως στη Νέα Ορλεάνη, στο Σαν Φρανσίσκο και στη Φιλαδέλφεια. Δούλεψε ως υπάλληλος σε πρατήριο καυσίμων, χειριστής ανελκυστήρα, οδηγός φορτηγού και επιστάτης σε εργοστάσιο μπισκότων για σκύλους. Στη Φιλαδέλφεια δούλεψε επίσης σε συνεργείο, σε εργοστάσιο της Nabisco και σε αποθήκη της Snap-On Tool.

Αυτές οι δουλειές δεν ήταν υλικό για μελλοντικό βιογραφικό. Ήταν ό,τι έβρισκε για να πληρώσει δωμάτιο, φαγητό και ποτό. Έδωσαν όμως στο έργο του έναν κόσμο που σπάνια εμφανιζόταν στην ποίηση της εποχής: αποθήκες, βάρδιες, επιστάτες, απολύσεις και άνθρωποι που περίμεναν την πληρωμή της εβδομάδας.

1944: το FBI, η φυλακή Moyamensing και το 4-F

Στις 22 Ιουλίου 1944, με τον πόλεμο σε εξέλιξη, πράκτορες του FBI συνέλαβαν στη Φιλαδέλφεια τον 23χρονο Μπουκόφσκι με την υποψία ότι απέφυγε τη στράτευση. Η γερμανική του καταγωγή προκαλούσε καχυποψία στις αρχές. Κρατήθηκε 17 ημέρες στη φυλακή Moyamensing. Μετά την ιατρική και ψυχολογική εξέταση κρίθηκε ακατάλληλος για υπηρεσία, με την κατηγορία 4-F.

Το περιστατικό είναι αρκετά παράξενο και χωρίς εξωραϊσμούς. Δεν ήταν ηρωικός αντιπολεμικός φυγάς, όπως μερικοί θα ήθελαν να τον θυμούνται. Ήταν η ιστορία ενός νεαρού με γερμανικό όνομα στο μάτι μιας γραφειοκρατίας σε πόλεμο.

Το πρώτο διήγημα και η «δεκαετία του μεθυσιού»

Το 1944, στα 24 του, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Story» το πρώτο του διήγημα, το «Aftermath of a Lengthy Rejection Slip». Δύο χρόνια αργότερα εμφανίστηκε και το «20 Tanks from Kasseldown», αλλά οι μεγάλοι εκδότες δεν άνοιξαν την πόρτα. Γύρω στο 1946 εγκατέλειψε το γράψιμο και, σύμφωνα με τον ίδιο και με πολλές σύντομες βιογραφίες, ακολούθησε περίπου μια δεκαετία βαριάς κατανάλωσης αλκοόλ.

Η αφήγηση αυτή πρέπει να διαβάζεται με προσοχή. Τα περισσότερα όσα ξέρουμε για εκείνα τα χρόνια προέρχονται από τα δικά του κείμενα, και ο Μπουκόφσκι είχε τη συνήθεια να μετατρέπει τα πραγματικά γεγονότα σε πιο αποτελεσματικές ιστορίες.

Jane Cooney Baker: η σχέση που σημάδεψε τα πρώτα χρόνια του

Το 1947 γνώρισε σε ένα μπαρ τη Jane Cooney Baker, μια γυναίκα κάπου δέκα με έντεκα χρόνια μεγαλύτερή του, που έπινε κι αυτή βαριά. Οι περισσότεροι βιογράφοι τη θεωρούν τη σημαντικότερη σχέση της πρώτης του ζωής. Εμφανίζεται, μεταμορφωμένη, ως Betty στο «Post Office» και ως Laura στο «Factotum», και ήταν η βάση για τη Wanda του «Barfly».

Η Jane πέθανε στις 22 Ιανουαρίου 1962. Οι πηγές διαφέρουν για την ακριβή αιτία: αναφέρονται κίρρωση, καρκίνος και αιμορραγία μετά από μια περίοδο βαριάς κατανάλωσης αλκοόλ. Ο θάνατός της τον βύθισε σε βαθιά θλίψη και έδωσε μερικά από τα πιο προσωπικά ποιήματά του.

Υπάρχει και μια αρχειακή ιδιαιτερότητα: στον φάκελο του FBI του 1968 καταγράφεται ότι ο Μπουκόφσκι δήλωσε πως ήταν παντρεμένος με τη Jane. Δεν έχει βρεθεί όμως άδεια γάμου, και γι’ αυτό δεν τη συμπεριλαμβάνουμε στους επιβεβαιωμένους γάμους του.

Το έλκος του 1955 και η στροφή στην ποίηση

Το 1955 ο οργανισμός του κατέρρευσε. Μεταφέρθηκε με αιμορραγικό έλκος στο νοσοκομείο του Los Angeles County και παραλίγο να πεθάνει. Αρκετές πηγές το θεωρούν σημείο καμπής: μετά το εξιτήριο άρχισε να γράφει ποίηση και ορκίστηκε να πίνει λιγότερο. Δεν έγινε νηφάλιος, όπως θα ήθελε μια βολική ιστορία μεταμόρφωσης. Άλλαξε όμως η γραφή του.

Ήταν περίπου 35 ετών. Ο ποιητής που ξέρουμε σήμερα ξεκινά έτσι την πραγματική του πορεία, μετά από ένα επεισόδιο που νόμιζε ότι θα ήταν το τέλος.

Barbara Frye: ο πρώτος γάμος

Η Barbara Frye ήταν εκδότρια του μικρού ποιητικού περιοδικού «Harlequin», από οικογένεια του Texas με άνεση, και δημοσίευσε ποιήματα του Μπουκόφσκι. Η γνωριμία ξεκίνησε με αλληλογραφία. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, εκείνος συμφώνησε να την παντρευτεί χωρίς να την έχει δει, και παντρεύτηκαν στο Las Vegas. Οι πηγές διαφέρουν ως προς τη χρονιά: άλλες δίνουν 1955 και άλλες 1957. Χώρισαν το 1958 ή το 1959 και δεν απέκτησαν παιδιά.

Η ιστορία δείχνει πόσο συχνά οι προσωπικές σχέσεις του Μπουκόφσκι ξεκινούσαν από τη γραφή: επιστολές, ποιήματα και μικρά περιοδικά γίνονταν ξανά και ξανά κομμάτια της ιδιωτικής ζωής του.

Τα μικρά περιοδικά και ο «Outsider of the Year»

Ο Μπουκόφσκι δεν έγινε γνωστός επειδή κάποιος μεγάλος εκδοτικός οίκος τον ανακάλυψε. Για χρόνια δημοσίευε σε μικρά, χαμηλού τιράζ και συχνά βραχύβια έντυπα. Η Huntington Library κρατά σήμερα συλλογή 396 τευχών περιοδικών, από μικρά λογοτεχνικά έντυπα ως μεγάλα εβδομαδιαία, με κείμενά του.

Το 1963 το περιοδικό «The Outsider» των Jon και Louise Webb, με έδρα τη Νέα Ορλεάνη, αφιέρωσε το τρίτο τεύχος του στον Μπουκόφσκι και τον ανακήρυξε «Outsider of the Year». Στο ίδιο τεύχος δημοσιεύονταν οι Burroughs, Miller, Snyder και άλλοι. Οι Webb τύπωσαν επίσης το πρώτο μεγάλο βιβλίο του, το «It Catches My Heart in Its Hands» (1963), σε 777 αντίτυπα, με πολύχρωμο χαρτί και χειροποίητο τυπογραφικό σχέδιο, και το «Crucifix in a Deathhand» (1965).

FrancEyE και η κόρη του, η Marina

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 έζησε περίπου δύο χρόνια με τη Frances Smith, γνωστή ως FrancEyE, που έγραφε κι αυτή ποίηση. Στις 7 Σεπτεμβρίου 1964 γεννήθηκε η κόρη τους, Marina Louise, το μοναδικό παιδί του Μπουκόφσκι. Η σχέση τους δεν κράτησε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκε από τη ζωή της κόρης του. Η Marina ήταν δίπλα του όταν πέθανε, το 1994. Η εικόνα του Μπουκόφσκι ως βίαιου Chinaski δεν περιγράφει όλη την πραγματικότητα: μπορούσε να είναι σκληρός και εγωκεντρικός στις σχέσεις του, αλλά οι άνθρωποι δεν χωρούν πάντα σε έναν μόνο χαρακτήρα.

Το ταχυδρομείο: νυχτερινή βάρδια και γράψιμο

Το ταχυδρομείο των ΗΠΑ ήταν η πιο σταθερή δουλειά της ζωής του. Δούλεψε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ως αναπληρωματικός διανομέας, παραιτήθηκε λίγο πριν συμπληρώσει τρία χρόνια, και γύρισε στο τέλος της δεκαετίας ως υπάλληλος διαλογής στο Terminal Annex του Λος Άντζελες, όπου έμεινε περίπου μια δεκαετία. Όπως θυμόταν ο εκδότης του John Martin, δούλευε τη νυχτερινή βάρδια, από τις 10 το βράδυ ως τις 8 το πρωί.

Η φήμη του «τεμπέλη αλήτη» δεν ταιριάζει με αυτό. Ο Μπουκόφσκι μπορούσε να είναι αυτοκαταστροφικός, αλλά ως συγγραφέας είχε τεράστια αντοχή: τελείωνε μια νυχτερινή βάρδια και γύριζε σπίτι για να γράψει.

«Notes of a Dirty Old Man» και ο φάκελος του FBI

Το 1967 άρχισε να γράφει τη στήλη «Notes of a Dirty Old Man» στην underground εφημερίδα του Λος Άντζελες «Open City». Η στήλη του ταίριαζε απόλυτα: μπορούσε να ανακατεύει πραγματικούς ανθρώπους, περιστατικά, σεξ, αλκοόλ και φαντασία χωρίς να δεσμεύεται από τους κανόνες της δημοσιογραφίας. Αργότερα συνέχισε στο «Los Angeles Free Press» και στο «NOLA Express». Η Huntington Library έχει καταγράψει 353 τέτοιες στήλες.

Το 1968 η στήλη τράβηξε την προσοχή του FBI και της ταχυδρομικής υπηρεσίας, που είχαν ήδη τον Μπουκόφσκι ως υπάλληλο. Σε συνέντευξη στους πράκτορες, στις 8 Φεβρουαρίου 1968, εξήγησε ότι τα κείμενα ήταν μείγμα μυθοπλασίας και πραγματικότητας και ότι τα είχε «ρομαντικοποιήσει» για να έχουν περισσότερο ενδιαφέρον. Ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματός του, στη διεύθυνση 5124 De Longpre, δήλωσε ότι ήταν άριστος ενοικιαστής που δεν συναναστρεφόταν τους γείτονες.

Εδώ βρίσκεται το κλειδί για να διαβάσεις ολόκληρο το έργο του: ο Henry Chinaski είναι ο Μπουκόφσκι, αλλά δεν είναι ημερολόγιο όσων συνέβησαν στον Μπουκόφσκι.

John Martin: ο εκδότης που του αγόρασε χρόνο

Ο John Martin ήταν διευθυντής σε εταιρεία ειδών γραφείου και συλλέκτης βιβλίων. Διάβασε ποιήματα του Μπουκόφσκι σε μικρά περιοδικά και πείστηκε ότι είχε βρει σημαντικό συγγραφέα. Για να τον εκδώσει, πούλησε τη συλλογή του από πρώτες εκδόσεις του D. H. Lawrence στο Πανεπιστήμιο της California στη Santa Barbara για 50.000 δολάρια και ίδρυσε το 1966 τη Black Sparrow Press. Το πρώτο της έντυπο ήταν το ποίημα «True Story» του Μπουκόφσκι, σε 30 αντίτυπα.

Το 1969 ο Martin του έκανε μια πρόταση. Ο Μπουκόφσκι δούλευε στο ταχυδρομείο, με ενοίκιο 35 δολάρια τον μήνα, 15 δολάρια διατροφή για την κόρη του, 15 για φαγητό και ποτό και 10 για αυτοκίνητο. Το σύνολο ήταν 100 δολάρια. Ο Martin, που όπως είπε ο ίδιος ήταν περίπου το ένα πέμπτο του δικού του μισθού, του πρότεινε 100 δολάρια τον μήνα «για τη ζωή του», με αντάλλαγμα να παραιτηθεί από το ταχυδρομείο και να γράφει αποκλειστικά για τη Black Sparrow.

Στα 49 του άφησε το ταχυδρομείο για να γράφει

Ο Μπουκόφσκι ήταν περίπου 49 ετών όταν δέχτηκε. Δεν είχε περιουσία ούτε εγγυημένη εμπορική επιτυχία. Αν το πείραμα αποτύγχανε, θα είχε εγκαταλείψει μια από τις ελάχιστες σταθερές δουλειές που κατάφερε να κρατήσει. Είχε όμως ζήσει δεκαετίες μέσα στον κόσμο για τον οποίο ήθελε να γράψει, όπως και ο Edgar Allan Poe, που πάλεψε με τη φτώχεια και με μια αγορά που δεν πλήρωνε τους συγγραφείς. Για τον Poe μπορείς να διαβάσεις στη βιογραφία του στο «Έφυγαν».

Σύμφωνα με τον Martin, το πρώτο προσχέδιο του μυθιστορήματος «Post Office» έφτασε γύρω στα μέσα Φεβρουαρίου 1970, μέσα σε λίγες εβδομάδες. Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1971 και ήταν η αρχή μιας από τις πιο σημαντικές συνεργασίες συγγραφέα και εκδότη στην αμερικανική λογοτεχνία του 20ού αιώνα.

«Post Office» και ο Henry Chinaski

Στο «Post Office» εμφανίζεται πλήρως ο Henry Chinaski, το λογοτεχνικό alter ego που θα ακολουθούσε τον Μπουκόφσκι στα περισσότερα μυθιστορήματά του. Το βιβλίο δεν μετατρέπει τον ταχυδρομικό υπάλληλο σε ηρωικό εργάτη. Ο Chinaski είναι συχνά τεμπέλης, μεθυσμένος, κακότροπος και αυτοκαταστροφικός. Το πραγματικό θέμα είναι η σύγκρουση ενός ανθρώπου που δεν αντέχει την επανάληψη με έναν μηχανισμό που λειτουργεί μόνο με επανάληψη.

Ο Chinaski είναι μία από τις πιο αναγνωρίσιμες λογοτεχνικές περσόνες του 20ού αιώνα, ακριβώς επειδή ο Μπουκόφσκι μπορούσε μέσα από αυτόν να θυμάται, να παραποιεί, να συμπυκνώνει και να εφευρίσκει χωρίς να δεσμεύεται από την πραγματικότητα. Γι’ αυτό τα μυθιστορήματά του δεν διαβάζονται σαν ληξιαρχικές πράξεις.

Linda King και μια θυελλώδης σχέση

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 γνώρισε τη γλύπτρια και ποιήτρια Linda King, που ήθελε αρχικά να φτιάξει προτομή του. Η σχέση τους κράτησε μερικά χρόνια, με συνεχείς χωρισμούς, επανασυνδέσεις και καβγάδες, και έγινε η βάση για το μυθιστόρημα «Women», όπου η King μεταμορφώνεται στη Lydia Vance.

Η σχέση είχε και πραγματική βία: το 1971, σε έναν καβγά, ο Μπουκόφσκι έσπασε τη μύτη της. Η μυθολογία του «άγριου ποιητή» δεν δικαιολογεί να παρουσιάζεται η κακοποιητική συμπεριφορά ως γραφική λεπτομέρεια.

«Women» και η συζήτηση για τον μισογυνισμό

Το «Women» κυκλοφόρησε το 1978. Ο έφηβος που ένιωθε αποκρουστικός εξαιτίας της ακμής και ο άγνωστος συγγραφέας που για χρόνια θεωρούσε ότι δεν ενδιέφερε καμία γυναίκα είχε γίνει cult προσωπικότητα, και οι σχέσεις που ακολούθησαν έγιναν υλικό για το μυθιστόρημα.

Το βιβλίο είναι ταυτόχρονα αστείο, ειλικρινές, επώδυνο και βαθιά προβληματικό. Οι γυναίκες παρουσιάζονται συχνά μέσα από την επιθυμία, την οργή ή τον κυνισμό του αφηγητή, και γι’ αυτό το «Women» βρίσκεται στο κέντρο της συζήτησης για το αν ο Μπουκόφσκι ήταν μισογύνης ή αν σατίριζε και τον ίδιο τον μάτσο αφηγητή του.

Η εύκολη απάντηση είναι είτε «φυσικά» είτε «απλώς ήταν ειλικρινής». Η πιο ακριβής είναι ότι υπάρχουν κείμενα όπου οι γυναίκες αντικειμενοποιούνται και υπάρχουν σχέσεις στις οποίες ο Μπουκόφσκι συμπεριφέρθηκε καταστροφικά. Υπάρχουν όμως και ποιήματα με πολύ πιο τρυφερές και σύνθετες γυναικείες μορφές. Δεν χρειάζεται ούτε να τον αγιοποιήσουμε ούτε να τον ακυρώσουμε: η σκληρότητα είναι πραγματικό μέρος της ζωής και της γραφής του.

Η Ευρώπη τον έκανε σταρ πριν τον αγκαλιάσει η Αμερική

Για μεγάλο διάστημα ο Μπουκόφσκι ήταν μεγαλύτερο όνομα στην Ευρώπη από ό,τι στις ΗΠΑ. Ο Carl Weissner, μεταφραστής και φίλος του, τον ανακάλυψε γύρω στο 1970 και έγινε ο Γερμανός μεταφραστής και εκπρόσωπός του. Στη Γερμανία πιστεύουν συχνά ότι η ευρωπαϊκή φήμη του επέστρεψε στις ΗΠΑ και τον έκανε εκεί γνωστό.

Σύμφωνα με τον Weissner, μέχρι το 1988 είχαν πουληθεί πάνω από 2,5 εκατομμύρια βιβλία του στη Δυτική Γερμανία. Το 1978 γύρισε για πρώτη φορά στη χώρα που γεννήθηκε, με αναγνώσεις σε γεμάτες αίθουσες, και φωτογραφήθηκε μπροστά στο σπίτι όπου γεννήθηκε, στο Andernach.

Linda Lee Beighle και το σπίτι στο San Pedro

Το 1976 γνώρισε τη Linda Lee Beighle, ιδιοκτήτρια εστιατορίου υγιεινής διατροφής και οπαδό του Ινδού δασκάλου Meher Baba. Η σχέση ήταν η σταθερότερη της ζωής του. Το 1978 μετακόμισαν στο San Pedro, και παντρεύτηκαν το 1985.

Η οικονομική του κατάσταση είχε αλλάξει θεαματικά. Μέχρι το 1984 κέρδιζε πάνω από 100.000 δολάρια τον χρόνο, αγόρασε ένα BMW 320i και ένα σπίτι αξίας 80.000 δολαρίων στο San Pedro, και μπορούσε να πίνει ακριβά κρασιά. Για μερικούς θαυμαστές το ερώτημα ήταν αν ο ποιητής των φτηνών δωματίων μπορούσε να μείνει «αυθεντικός» οδηγώντας BMW. Ο ίδιος δεν είχε υποσχεθεί να μείνει φτωχός για να ικανοποιεί το κοινό.

Ιππόδρομος, κλασική μουσική και ο Μπουκόφσκι που δεν ζούσε στα μπαρ

Η δημόσια εικόνα τον θέλει μόνιμα σε βρόμικο μπαρ. Στην πραγματικότητα, μεγάλο μέρος του ποτού, ιδίως στα ώριμα χρόνια, γινόταν στο σπίτι, και ο πιο σταθερός του έρωτας εκτός γραφής ήταν ο ιππόδρομος. Περνούσε ώρες στις πίστες, μελετώντας φόρμες και αναζητώντας συστήματα στοιχηματισμού. Άκουγε επίσης κλασική μουσική όταν έγραφε.

Υπάρχει και μια ειρωνική λεπτομέρεια για την Huntington Library, όπου βρίσκεται σήμερα το αρχείο του: την ημέρα των αγώνων άφηνε εκεί τη Linda και την έβρισκε μετά στους βοτανικούς κήπους για ποτό. Η Huntington βρίσκεται κοντά στον ιππόδρομο της περιοχής.

«Ham on Rye», «Factotum» και «Hollywood»

Το «Factotum» (1975) γυρίζει στα χρόνια των προσωρινών δουλειών και της περιπλάνησης. Ο Chinaski προσλαμβάνεται, απολύεται, πίνει, βρίσκει άλλη δουλειά και επαναλαμβάνει τον κύκλο: μια σκοτεινή κωμωδία για την αμερικανική υπόσχεση ότι η σκληρή δουλειά οδηγεί σε αξιοπρέπεια.

Το «Ham on Rye» (1982) είναι ίσως το σημαντικότερο για να καταλάβεις τον άνθρωπο. Ο Chinaski γυρίζει στην παιδική και εφηβική ηλικία: βία στο σπίτι, σχολείο, ακμή, ντροπή, θυμός, πρώτη επαφή με το αλκοόλ και η αίσθηση ότι ο κόσμος είναι οργανωμένος υπέρ ανθρώπων που δεν του μοιάζουν. Δεν είναι απλώς η παιδική ηλικία του Μπουκόφσκι με άλλα ονόματα: είναι το σημείο όπου η αυτοβιογραφική ύλη γίνεται περισσότερο από οπουδήποτε αλλού μυθιστορηματική κατασκευή.

Το «Hollywood» (1989) είναι ένα μυθιστόρημα για την παραγωγή του «Barfly», αφιερωμένο στον σκηνοθέτη Barbet Schroeder. Πραγματικοί άνθρωποι εμφανίζονται πίσω από ελάχιστα μεταμφιεσμένα ονόματα, και είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου εργασίας του: ζει κάτι, το γράφει, αλλάζει τα ονόματα και το μεγεθύνει.

«Barfly»: όταν έγραψε τον μύθο του για το σινεμά

Ο Γαλλοελβετός σκηνοθέτης Barbet Schroeder, που τον είχε ήδη κινηματογραφήσει χρόνια νωρίτερα για τη γαλλική τηλεόραση, του ανέθεσε να γράψει σενάριο. Το «Barfly» είναι μια ημιαυτοβιογραφική ιστορία για τον Chinaski και τη Wanda, με βάση τη Jane Cooney Baker. Το σενάριο εκδόθηκε το 1984, πριν γυριστεί η ταινία. Την ταινία παρουσίασε ο Francis Ford Coppola. Πρωταγωνίστησαν ο Mickey Rourke στον Chinaski και η Faye Dunaway στη Wanda, και ο Μπουκόφσκι εμφανίζεται σε μια βουβή στιγμή. Η ταινία προβλήθηκε στις Κάννες το 1987.

Η παραγωγή άργησε χρόνια. Σύμφωνα με τον παραγωγό Menahem Golan της Cannon, όταν η χρηματοδότηση κινδύνευε να καταρρεύσει, ο Schroeder μπήκε στο γραφείο του με ηλεκτρικό πριόνι και απείλησε να κόψει το δάχτυλό του. Στο «Hollywood» ο Μπουκόφσκι βάζει τον Schroeder να λέει ότι η ιστορία είναι «80% αληθινή»: ήθελε να κόψει μόνο την άκρη του μικρού δαχτύλου και μετά να κάνει συνέντευξη Τύπου.

Sean Penn, Dennis Hopper και ο ρόλος που δεν έγινε ποτέ

Ο Sean Penn ενδιαφέρθηκε να παίξει τον Chinaski, αλλά επέμενε να σκηνοθετήσει ο Dennis Hopper. Ο Μπουκόφσκι δεν δέχτηκε να εγκαταλείψει τον Schroeder, με τον οποίο είχε δουλέψει χρόνια, ούτε να δώσει το σενάριο στον Hopper, που τον αντιπαθούσε. Με τον Penn έμειναν φίλοι ως το τέλος της ζωής του. Ο ρόλος πήγε στον Rourke. Ο Μπουκόφσκι επέκρινε αρχικά την τάση του να επιδεικνύεται, αλλά αργότερα μαλάκωσε και αναγνώρισε ότι ο Rourke ήταν πιστός στο πνεύμα του χαρακτήρα.

«Pulp»: το τελευταίο μυθιστόρημα

Το «Pulp» δεν είναι ακόμη ένα κεφάλαιο της ζωής του Chinaski. Ο ήρωας είναι ο ιδιωτικός ντετέκτιβ Nicky Belane και το βιβλίο λειτουργεί ως παρωδία noir και pulp ιστοριών. Ο Μπουκόφσκι το έγραψε στα τελευταία του χρόνια, και το τελείωσε κατά τη διάρκεια μιας σύντομης ύφεσης της ασθένειάς του. Έτσι το πιο παιχνιδιάρικο μυθιστόρημά του είναι ταυτόχρονα βαθιά συνδεδεμένο με τη γνώση ότι ο χρόνος τελείωνε.

Φυματίωση, λευχαιμία και οι τελευταίοι μήνες

Τον χειμώνα του 1987 προσβλήθηκε από φυματίωση. Ήταν σοβαρά άρρωστος, έχασε πολλά κιλά και τελικά θεραπεύτηκε. Τα επόμενα χρόνια έπινε πολύ λιγότερο. Το καλοκαίρι του 1992 έκανε εγχείρηση καταρράκτη και την άνοιξη του 1993 διαγνώστηκε με λευχαιμία. Έμεινε 64 ημέρες στο νοσοκομείο για χημειοθεραπεία.

Συνέχισε να γράφει σχεδόν ως το τέλος. Αυτό έχει σημασία για την εικόνα του ανθρώπου που δήθεν ζούσε μόνο για ποτό και αδράνεια: από τη νιότη ως τις τελευταίες εβδομάδες, η πιο σταθερή του δραστηριότητα ήταν το γράψιμο.

Ο θάνατος του Τσαρλς Μπουκόφσκι

Ο Τσαρλς Μπουκόφσκι πέθανε στις 9 Μαρτίου 1994, σε ηλικία 73 ετών, στο San Pedro Peninsula Hospital του San Pedro. Η αιτία ήταν λευχαιμία. Η σύζυγός του Linda είπε στους Los Angeles Times ότι αντιμετώπιζε την ασθένεια περίπου έναν χρόνο και ότι είχε δουλέψει ως πρόσφατα. Το «Pulp» επρόκειτο να κυκλοφορήσει σε τρεις εβδομάδες. Δίπλα του ήταν η Linda και η κόρη του Marina.

Σε συνέντευξή του στους ίδιους Los Angeles Times, το 1987, είχε πει ότι αν πεθάνει, ελπίζει να πάει με το κεφάλι πάνω στη γραφομηχανή. Η κηδεία έγινε από Βουδιστές μοναχούς, με οργάνωση της Linda, και σε πολλούς φάνηκε παράδοξο για έναν άνθρωπο που είχε ζήσει μέσα στον θόρυβο και την οργή. Τάφηκε στις 14 Μαρτίου 1994.

Πού είναι θαμμένος ο Τσαρλς Μπουκόφσκι

Ο Τσαρλς Μπουκόφσκι είναι θαμμένος στο Green Hills Memorial Park στο Rancho Palos Verdes της California, λίγο έξω από το San Pedro όπου έζησε τα τελευταία χρόνια. Ο τάφος βρίσκεται στην περιοχή Ocean View, οικόπεδο 875.

Η πλάκα είναι λιτή: το όνομα Henry Charles Bukowski Jr., η λέξη «Hank», οι χρονολογίες 1920 και 1994, ένα μικρό σχέδιο πυγμάχου και η επιγραφή «DON’T TRY». Σύμφωνα με ρεπορτάζ του LAist, δεν υπάρχει φράχτης ή φύλαξη. Οι επισκέπτες αφήνουν συχνά ποτά και τσιγάρα πάνω στην πλάκα. Ο τάφος είναι ένας από τους γνωστούς λογοτεχνικούς τόπους μνήμης του Λος Άντζελες.

Τι σημαίνει πραγματικά το «Don’t Try»

Η φράση παρερμηνεύεται συχνά ως συμβουλή τεμπελιάς. Δεν ήταν αυτό. Σύμφωνα με τη χήρα του, η επιγραφή προέρχεται από την απάντησή του στο ερώτημα για τη «φιλοσοφία της ζωής» στον οδηγό Who’s Who in America: έγραψε μόνο «Don’t try».

Ο ίδιος είχε εξηγήσει την ιδέα σε επιστολή του Οκτωβρίου 1963 προς τον John William Corrington: δεν προσπαθείς να γράψεις, ούτε για Cadillac, ούτε για δημιουργία, ούτε για αθανασία. Περιμένεις, όπως περιμένεις ένα έντομο ψηλά στον τοίχο να έρθει κοντά σου. Η Linda το εξήγησε αργότερα πιο απλά: «Don’t try» δεν σημαίνει να μην κάνεις τίποτα. Σημαίνει να κάνεις αντί να προσπαθείς να βγάλεις κάτι που δεν υπάρχει. Η ειρωνεία είναι ότι η φράση βρίσκεται στον τάφο ενός ανθρώπου που δούλεψε τρομακτικά πολύ.

Μύθος και πραγματικότητα για τον Τσαρλς Μπουκόφσκι

• «Ήταν Beat ποιητής.» Όχι ακριβώς. Δημοσιευόταν δίπλα σε Beat συγγραφείς, ανάμεσά τους οι Burroughs και Ginsberg στο «The Outsider», αλλά δεν ανήκε στον πυρήνα Kerouac–Ginsberg–Burroughs. Οι Los Angeles Times τον χαρακτήρισαν αρχηγό των «Meat School» ποιητών.
• «Ζούσε στα μπαρ.» Μεγάλο μέρος του ποτού, ιδίως στα ώριμα χρόνια, γινόταν στο σπίτι.
• «Δεν δούλευε.» Το αντίθετο: πέρασε από δεκάδες χαμηλόμισθες δουλειές, το ταχυδρομείο ήταν πολυετής δουλειά, και έγραφε με σχεδόν εργατική πειθαρχία.
• «Το Women είναι ακριβής αυτοβιογραφία.» Όχι. Τα περιστατικά βασίζονται σε πραγματικά πρόσωπα, αλλά ο ίδιος παραδέχτηκε στο FBI ότι μεγέθυνε και ρομαντικοποιούσε.
• «Η Jane ήταν σύζυγός του.» Δεν υπάρχει επίσημη άδεια γάμου.

Η λογοτεχνική του μέθοδος: γιατί φαίνεται εύκολο να τον μιμηθείς

Η γλώσσα του Μπουκόφσκι φαίνεται αρχικά απλή: μικρές προτάσεις, καθημερινές λέξεις, ελάχιστη διακόσμηση, ιστορίες που μοιάζουν να ξεκινούν χωρίς πρόγραμμα. Αυτό δημιούργησε στρατιές μιμητών που πίστεψαν ότι αρκεί να γράψει κάποιος για αλκοόλ, σεξ και κατάθλιψη με πεζά γράμματα.

Το δύσκολο ήταν αλλού: στον ρυθμό, στην επιλογή λεπτομέρειας, στο πότε σταματά μια ιστορία, στη μετάβαση από το γελοίο στο τραγικό και στην ικανότητα να αφαιρεί από μια σκηνή ό,τι ήταν περιττό. Τα ποιήματά του μοιάζουν συχνά με μικρές ιστορίες σε σύντομους στίχους, και οι χαρακτήρες του είναι εργαζόμενοι, άνεργοι, αλκοολικοί, τζογαδόροι και άνθρωποι στους οποίους η κοινωνία δεν προσφέρει ηρωικό ρόλο. Δεν τους εξιδανικεύει. Δεν έλεγε ότι οι άνθρωποι του περιθωρίου είναι καλύτεροι, μόνο ότι υπάρχουν και ότι οι ζωές τους έχουν επίσης ιστορίες.

Προσοχή στα «quotes του Μπουκόφσκι» στο διαδίκτυο

Ο Μπουκόφσκι είναι από τους συγγραφείς στους οποίους το διαδίκτυο αποδίδει τεράστιο αριθμό φράσεων που είτε έχουν παραποιηθεί είτε δεν έχουν εντοπιστεί ποτέ σε βιβλία, επιστολές ή συνεντεύξεις. Μια σύντομη, κυνική φράση ταιριάζει τόσο καλά στη δημόσια εικόνα του που σχεδόν κάθε meme για έρωτα, μοναξιά και αλκοόλ καταλήγει με το όνομά του. Γι’ αυτό στο «Έφυγαν» αναφέρουμε μόνο φράσεις με εντοπισμένη προέλευση, όπως το «Don’t try» και τη δήλωσή του του 1987 για το κεφάλι πάνω στη γραφομηχανή.

Η κληρονομιά του Τσαρλς Μπουκόφσκι

Ο Μπουκόφσκι άφησε πάνω από 60 βιβλία. Σύμφωνα με το UPI του 1994, είχε δημοσιεύσει πάνω από χίλια ποιήματα, 32 ποιητικές συλλογές, πέντε συλλογές διηγημάτων, έξι μυθιστορήματα και ένα σενάριο, και η παραγωγή δεν σταμάτησε με τον θάνατό του: ακολούθησαν πολλές μεταθανάτιες συλλογές ποιημάτων και επιστολών, γιατί είχε αφήσει πίσω του τεράστιο όγκο χειρογράφων. Ο John Martin πούλησε το 2002 τα δικαιώματα των Bukowski, Fante και Bowles στη HarperCollins και πέθανε τον Ιούλιο του 2025, σε ηλικία 94 ετών.

Από το 2006 η Linda Lee Bukowski δωρίζει σταδιακά το αρχείο του στην Huntington Library, με χειρόγραφα, χιλιάδες διορθωμένα δακτυλογραφημένα ποιήματα, επιστολές, το σενάριο του «Barfly» και τη συλλογή περιοδικών. Η πρώτη έκθεση, «Charles Bukowski: Poet on the Edge», έγινε το 2010–11. Το αρχείο είναι σήμερα βασική πηγή για όσους προσπαθούν να ξεχωρίσουν τον πραγματικό Μπουκόφσκι από τον Μπουκόφσκι που έφτιαξε ο ίδιος.

Το σημαντικότερο ίσως είναι ότι έδειξε πως ένας ποιητής μπορούσε να γράφει για μια κάρτα εργασίας, έναν κουρασμένο γείτονα, ένα άλογο που έχασε ή ένα άδειο δωμάτιο και το αποτέλεσμα να είναι ποίηση. Έδωσε σε ανθρώπους που θεωρούσαν την «υψηλή λογοτεχνία» ξένο έδαφος την αίσθηση ότι ένα βιβλίο μπορούσε να μιλά στη δική τους γλώσσα. Γι’ αυτό η θέση του στις βιογραφίες διασήμων στηρίζεται σε πολύ περισσότερα από τον θρύλο ενός ακραίου τρόπου ζωής.

Λιγότερο γνωστά στοιχεία για τον Τσαρλς Μπουκόφσκι

• Γεννήθηκε στη Γερμανία και επέστρεψε στην πατρίδα του για πρώτη φορά περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, το 1978.
• Έλεγε ότι γεννήθηκε εκτός γάμου, αλλά οι γονείς του είχαν παντρευτεί ένα μήνα πριν.
• Στο δημοτικό τον φώναζαν «Heini», από το Heinrich.
• Η ακμή της εφηβείας του άφησε μόνιμες ουλές στο πρόσωπο.
• Στο ταχυδρομείο δούλευε τη νυχτερινή βάρδια, από τις 10 το βράδυ ως τις 8 το πρωί.
• Το 1944 κρατήθηκε 17 ημέρες στη Moyamensing Prison και κρίθηκε 4-F.
• Το 1944, στα 24 του, δημοσιεύτηκε το πρώτο διήγημά του, στο περιοδικό «Story».
• Το πρώτο μεγάλο βιβλίο του, το «It Catches My Heart in Its Hands», τυπώθηκε το 1963 σε 777 αντίτυπα.
• Το 1963 ανακηρύχθηκε «Outsider of the Year» από το περιοδικό «The Outsider».
• Ο John Martin πούλησε τη συλλογή του από πρώτες εκδόσεις του D. H. Lawrence για 50.000 δολάρια για να ιδρύσει τη Black Sparrow Press.
• Το πρώτο έντυπο της Black Sparrow, το ποίημα «True Story» (1966), τυπώθηκε σε 30 αντίτυπα.
• Το 1969 ο Martin του πρότεινε 100 δολάρια τον μήνα για να παραιτηθεί από το ταχυδρομείο.
• Το «Post Office» ήταν έτοιμο σε λίγες εβδομάδες μετά την αποχώρησή του από τη δουλειά.
• Το FBI και η ταχυδρομική υπηρεσία τον εξέτασαν το 1968 για τη στήλη του στην «Open City».
• Στο FBI δήλωσε ότι ήταν παντρεμένος με τη Jane Cooney, χωρίς να έχει βρεθεί άδεια γάμου.
• Η Huntington Library έχει καταγράψει 353 στήλες του «Notes of a Dirty Old Man».
• Ο Barbet Schroeder απείλησε να κόψει το δάχτυλό του για να χρηματοδοτηθεί το «Barfly».
• Ο Sean Penn ήθελε να παίξει τον Chinaski, αλλά ο Μπουκόφσκι δεν δέχτηκε σκηνοθέτη τον Dennis Hopper.
• Μέχρι το 1984 κέρδιζε πάνω από 100.000 δολάρια τον χρόνο.
• Μέχρι το 1988 είχαν πουληθεί πάνω από 2,5 εκατομμύρια βιβλία του στη Δυτική Γερμανία, κατά τον Weissner.
• Όταν πέθανε, το «Pulp» επρόκειτο να κυκλοφορήσει σε τρεις εβδομάδες.
• Η φράση «Don’t try» προέρχεται από την απάντησή του στο Who’s Who in America.
• Ο τάφος του βρίσκεται στο Ocean View, οικόπεδο 875, και φέρει σχέδιο πυγμάχου.

Συχνές ερωτήσεις