Ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ (F. Scott Fitzgerald) έγινε διάσημος πολύ νέος, όταν η Αμερική της δεκαετίας του 1920 αναζητούσε ένα πρόσωπο που να εκφράζει τη νέα της αυτοπεποίθηση. Μαζί με τη σύζυγό του, Ζέλντα Φιτζέραλντ, συνδέθηκε με τα πάρτι, τις ελευθερίες και τις υπερβολές της εποχής της τζαζ. Η δημόσια εικόνα τους, όμως, συχνά επισκίαζε όσα εκείνος προσπαθούσε να πετύχει ως συγγραφέας.

Πίσω από τον δημιουργό του Μεγάλου Γκάτσμπυ υπήρχε ένας άνθρωπος με επίμονη φιλοδοξία, ανασφάλεια απέναντι στον πλούτο, σοβαρή εξάρτηση από το αλκοόλ και μεγάλες οικογενειακές ευθύνες. Η ζωή του τελείωσε στις 21 Δεκεμβρίου 1940, από καρδιακή προσβολή, σε ηλικία μόλις 44 ετών. Το έργο του εξακολουθούσε τότε να αναζητά το κοινό που θα αποκτούσε μετά τον θάνατό του.

F. Scott Fitzgerald: τα παιδικά χρόνια και η αγωνία της κοινωνικής θέσης

Ο Φράνσις Σκοτ Κη Φιτζέραλντ γεννήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 1896 στο Σεντ Πολ της Μινεσότα. Το όνομά του παρέπεμπε στον μακρινό συγγενή της πατρικής του οικογένειας, Φράνσις Σκοτ Κη, δημιουργό των στίχων του αμερικανικού εθνικού ύμνου. Γονείς του ήταν ο Έντουαρντ Φιτζέραλντ και η Μαίρη, γνωστή ως Μόλι, ΜακΚουίλαν.

Στην οικογένειά του συνυπήρχαν η υπερηφάνεια για την καταγωγή και η αβεβαιότητα για το εισόδημα. Ο πατέρας του απέτυχε επιχειρηματικά και εργάστηκε ως πωλητής, ενώ η περιουσία από την πλευρά της μητέρας του πρόσφερε ουσιαστική οικονομική στήριξη. Δεν μεγάλωσε στην ανέχεια, αλλά έμαθε νωρίς ότι η κοινωνική ασφάλεια μπορούσε να χαθεί.

Αυτή η απόσταση ανάμεσα στην επιθυμητή θέση και στην πραγματική οικονομική δυνατότητα βοηθά να κατανοήσουμε ένα επίμονο ερώτημα των βιβλίων του: πόσο ελεύθερος είναι ένας άνθρωπος να επινοήσει τον εαυτό του όταν η κοινωνία γνωρίζει ήδη από ποια οικογένεια προέρχεται; Η συγγραφή άρχισε νωρίς. Σε ηλικία δεκατριών ετών δημοσίευσε μια αστυνομική ιστορία στη σχολική εφημερίδα.

Η εργασία του πατέρα του οδήγησε την οικογένεια για ένα διάστημα στο Μπάφαλο και στις Συρακούσες της Νέας Υόρκης. Η επιστροφή στη Μινεσότα το 1908 συνδέθηκε με την απώλεια της θέσης του. Η παιδική εμπειρία του Σκοτ περιλάμβανε έτσι και τη μετακίνηση ανάμεσα σε διαφορετικά σπίτια και κοινωνικά περιβάλλοντα. Θα αναγνώριζε αργότερα με αξιοσημείωτη ακρίβεια τους μικρούς κώδικες της κοινωνικής διαφοράς: τον τρόπο ομιλίας, την άνεση μιας χειρονομίας, τη σιγουριά κάποιου που δεν φοβόταν μήπως βρεθεί εκτός του κύκλου.

Το σχολείο Newman και ο άνθρωπος που ενθάρρυνε τον νέο συγγραφέα

Από το 1911 έως το 1913 φοίτησε στο καθολικό Newman School του Νιου Τζέρσεϊ. Εκεί γνώρισε τον ιερέα Σίγκουρνεϊ Φέι, ο οποίος διέκρινε τις λογοτεχνικές του δυνατότητες και τον ενθάρρυνε. Η σχέση πρόσφερε στον έφηβο Σκοτ μια μορφή αναγνώρισης πριν από οποιαδήποτε επαγγελματική επιτυχία.

Ο Φέι συνδέεται με τον χαρακτήρα του μονσινιόρου Ντάρσι στο This Side of Paradise. Η παρουσία ενός τέτοιου προσώπου στο πρώτο μυθιστόρημα δείχνει πόσο νωρίς ο Φιτζέραλντ χρησιμοποιούσε τη μυθοπλασία για να επεξεργαστεί τις επιδράσεις που δεχόταν. Οι άνθρωποι που θαύμαζε μπορούσαν να γίνουν οδηγοί ενός ήρωα, όπως οι προσωπικές του απογοητεύσεις μπορούσαν να μεταμορφωθούν σε επεισόδια μιας ευρύτερης αφήγησης.

Το Πρίνστον, οι πρώτες φιλίες και η Τζινέβρα Κινγκ

Το 1913 εισήχθη στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον. Εκεί αφιερώθηκε στο γράψιμο, συμμετείχε στα πανεπιστημιακά έντυπα και έγραψε κείμενα και στίχους για τις παραστάσεις του Triangle Club. Ανάμεσα στους ανθρώπους που γνώρισε ήταν ο μελλοντικός κριτικός Έντμουντ Γουίλσον και ο συγγραφέας Τζον Πηλ Μπίσοπ. Οι ακαδημαϊκές του επιδόσεις έμειναν πίσω από τις λογοτεχνικές του επιδιώξεις και τελικά δεν πήρε πτυχίο.

Σημαντική εμπειρία της ίδιας περιόδου υπήρξε η σχέση του με την Τζινέβρα Κινγκ (Ginevra King), μια εύπορη νεαρή από το Ιλινόι. Γνωρίστηκαν το 1915 και αντάλλαξαν πολλές επιστολές. Η σχέση τους δεν κατέληξε σε γάμο, αλλά η ανάμνησή της απέκτησε μεγάλη λογοτεχνική διάρκεια: η Κινγκ θεωρείται σημαντική πηγή έμπνευσης για τη Νταίζη Μπιουκάναν και άλλες ηρωίδες του.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι χαρακτήρες του αποτελούν πιστά πορτρέτα υπαρκτών ανθρώπων. Στην περίπτωση της Κινγκ, τα σωζόμενα γράμματα επιτρέπουν να δούμε και τη διαφορά ανάμεσα στην πραγματική νέα γυναίκα και στη μορφή που κατασκεύασε η φαντασία του. Ο Φιτζέραλντ μετέτρεπε την εμπειρία σε μυθοπλασία, προσθέτοντας επιθυμίες, φόβους και απογοητεύσεις που ήταν και δικές του.

Το Πρίνστον υπήρξε για εκείνον ταυτόχρονα πραγματικός τόπος και ισχυρή προσωπική προσδοκία. Ήθελε να γίνει αποδεκτός στον κόσμο του, αλλά ο χρόνος που αφιέρωνε στη συγγραφή τον απομάκρυνε από τις απαιτήσεις των μαθημάτων. Η αποτυχία να ολοκληρώσει τις σπουδές δεν διέκοψε τον δεσμό του με το πανεπιστήμιο. Παρακολουθούσε τις δραστηριότητές του για όλη του τη ζωή και συχνά επέστρεφε νοερά στα χρόνια της νεότητάς του εκεί.

Η κοινωνική απόσταση που ένιωσε στη σχέση με την Κινγκ επανεμφανίζεται στη μυθοπλασία του ως σύγκρουση ανάμεσα στην ιδεατή εικόνα μιας γυναίκας και στην ανεξάρτητη πραγματικότητά της. Το ενδιαφέρον βρίσκεται και στα δύο πρόσωπα: στον νέο που εξιδανικεύει και στη γυναίκα που δεν μπορεί, ή δεν θέλει, να γίνει η απάντηση σε όλες τις φιλοδοξίες του.

Ο στρατός και η γνωριμία με τη Ζέλντα

Το 1917 εντάχθηκε στον αμερικανικό στρατό ως αξιωματικός. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος τελείωσε προτού προλάβει να υπηρετήσει στο ευρωπαϊκό μέτωπο. Κατά τη στρατιωτική του θητεία δούλευε ήδη ένα μυθιστόρημα, με τον τίτλο The Romantic Egotist, που αρχικά απορρίφθηκε από τον εκδοτικό οίκο Scribner’s.

Το καλοκαίρι του 1918, ενώ βρισκόταν στο στρατόπεδο Σέρινταν, κοντά στο Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα, γνώρισε τη Ζέλντα Σέιρ, κόρη δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου της πολιτείας. Η έλξη ήταν ισχυρή, αλλά η προοπτική μιας κοινής ζωής συνδεόταν και με την επαγγελματική του αποκατάσταση. Μετά την απόλυσή του από τον στρατό εργάστηκε στη διαφήμιση στη Νέα Υόρκη. Τα περιορισμένα εισοδήματα και η αβεβαιότητα για το μέλλον συνέβαλαν στη διακοπή του αρραβώνα τους το 1919.

Επέστρεψε τότε στο Σεντ Πολ και ξαναδούλεψε το βιβλίο του. Η αποτυχία της πρώτης προσπάθειας δεν τον οδήγησε στην εγκατάλειψη. Η αναθεώρηση έγινε το μέσο με το οποίο προσπάθησε να αλλάξει ταυτόχρονα την επαγγελματική και την προσωπική του ζωή.

Το γεγονός ότι δεν έφτασε στο μέτωπο έχει τη σημασία του όταν συγκρίνεται με συγγραφείς της γενιάς του που είχαν άμεση πολεμική εμπειρία. Η δική του συμμετοχή περιορίστηκε στη στρατιωτική προετοιμασία και στην αναμονή. Η λήξη του πολέμου τον βρήκε με την ανάγκη να αποφασίσει τι θα έκανε στη συνέχεια, ενώ η Ζέλντα συνδεόταν ήδη στη σκέψη του με τη ζωή που ήθελε να κατακτήσει. Ο γάμος, η επαγγελματική επιτυχία και η κοινωνική αναγνώριση δεν αποτελούσαν για εκείνον ανεξάρτητους στόχους.

Το πρώτο μυθιστόρημα και η ξαφνική επιτυχία του 1920

Στις 26 Μαρτίου 1920 κυκλοφόρησε το This Side of Paradise, γνωστό στα ελληνικά ως Η άλλη όψη του Παραδείσου. Ο Φιτζέραλντ ήταν 23 ετών. Ο εκδότης Μάξγουελ Πέρκινς είχε αναγνωρίσει τις δυνατότητές του και θα εξελισσόταν σε σημαντικό συνεργάτη του.

Με κεντρικό πρόσωπο τον Έιμορι Μπλέιν, το βιβλίο έδινε χώρο στις φιλοδοξίες, στις ερωτικές απογοητεύσεις και στην αμφισβήτηση μιας νέας γενιάς. Η επιτυχία του έκανε τον συγγραφέα αναγνωρίσιμο σχεδόν αμέσως. Στις 3 Απριλίου 1920 παντρεύτηκε τη Ζέλντα στη Νέα Υόρκη, και οι δυο τους έγιναν σύντομα ένα από τα πιο προβεβλημένα νεαρά ζευγάρια της αμερικανικής πολιτιστικής ζωής.

Η γρήγορη διασημότητα δημιούργησε, ωστόσο, μια δύσκολη συνθήκη: το κοινό ενδιαφερόταν τόσο για τον τρόπο ζωής τους όσο και για τα βιβλία του. Ο νεαρός συγγραφέας καλούνταν διαρκώς να επιβεβαιώνει την εικόνα της επιτυχίας που είχε μόλις αποκτήσει.

Το This Side of Paradise διατηρούσε την ενέργεια ενός συγγραφέα που δοκίμαζε ακόμη τις δυνατότητές του. Συνδύαζε πεζή αφήγηση, ποιήματα και διαλόγους, μεταφέροντας στο βιβλίο την εμπειρία των πρώτων λογοτεχνικών του ασκήσεων. Η μορφή του διέφερε από την αυστηρότερη κατασκευή που θα πετύχαινε αργότερα στον Γκάτσμπυ. Η σύγκριση των δύο έργων επιτρέπει να παρακολουθήσουμε την εξέλιξή του μέσα σε μόλις πέντε χρόνια.

Η συνεργασία με τον Πέρκινς πρόσφερε έναν σταθερό συνομιλητή σε αυτή την εξέλιξη. Οι επιστολές και τα δοκίμια δείχνουν πόσο ουσιαστικό ήταν για τον Φιτζέραλντ να συζητά την κατασκευή ενός βιβλίου, τις αδυναμίες του και τις πιθανές αλλαγές. Η διασημότητα ήρθε γρήγορα· η ωρίμανση της τεχνικής του απαίτησε συνεχή εργασία.

Το ζευγάρι που συνδέθηκε με την εποχή της τζαζ

Η δεκαετία του 1920 συνδέθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες με την κατανάλωση, τη μαζική ψυχαγωγία και την αλλαγή των κοινωνικών συμπεριφορών. Ο Φιτζέραλντ συνέβαλε καθοριστικά στη διάδοση του όρου «Jazz Age», που χρησιμοποίησε και στον τίτλο της συλλογής Tales of the Jazz Age το 1922.

Ο Σκοτ και η Ζέλντα έγιναν σύμβολα αυτής της δημόσιας εικόνας: νέοι, αναγνωρίσιμοι, εξωστρεφείς και πρόθυμοι να δοκιμάσουν τα όρια της συμβατικής συμπεριφοράς. Τον Οκτώβριο του 1921 απέκτησαν τη μοναδική τους κόρη, τη Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ, γνωστή ως Σκότι.

Στο έργο του, η ευφορία αυτής της ζωής συνοδεύεται συχνά από μια αίσθηση επικείμενης απώλειας. Οι ήρωές του προσπαθούν να κρατήσουν μια όμορφη στιγμή αμετάβλητη, σαν η επιτυχία ή ο έρωτας να μπορούσαν να αναστείλουν τον χρόνο. Αυτή είναι μια χρήσιμη αναγνωστική προσέγγιση της γραφής του: πίσω από την πολυτέλεια διακρίνεται η αγωνία για το πόσο λίγο θα διαρκέσει.

Η Ζέλντα συνδέθηκε ιδιαίτερα με τη μορφή της flapper, της νεαρής γυναίκας που αμφισβητούσε παλαιότερους κώδικες εμφάνισης και συμπεριφοράς. Η εικόνα αυτή είχε σημαντική δημοσιογραφική δύναμη, αλλά περιόριζε όσα οι αναγνώστες μπορούσαν να δουν στο πρόσωπό της. Η γυναίκα που παρουσιαζόταν ως σύμβολο μιας εποχής ήθελε επίσης να εργαστεί και να αποκτήσει δικό της δημιουργικό έργο.

Αντίστοιχα, ο χαρακτηρισμός του Σκοτ ως εκπροσώπου της νεολαίας δημιουργούσε μια παράδοξη υποχρέωση: να συνεχίζει να αντιπροσωπεύει τη νεότητα καθώς ο ίδιος μεγάλωνε. Η αλλαγή της δεκαετίας θα έκανε αυτή την ταύτιση ιδιαίτερα επώδυνη.

Τα διηγήματα, τα χρήματα και οι επαγγελματικές πιέσεις

Το 1922 δημοσίευσε και το δεύτερο μυθιστόρημά του, The Beautiful and Damned, με κεντρικό ζευγάρι τον Άντονι και την Γκλόρια Πατς. Η αναμονή μιας κληρονομιάς, η κατανάλωση και η φθορά της σχέσης τους δείχνουν ότι η κριτική του απέναντι στον κόσμο της ευμάρειας είχε αρχίσει πολύ πριν από τον Γκάτσμπυ.

Εξίσου ουσιαστική ήταν η δουλειά του στη μικρή φόρμα. Οι συλλογές Flappers and Philosophers και Tales of the Jazz Age περιλαμβάνουν ιστορίες όπως τα Bernice Bobs Her Hair, The Ice Palace, May Day, The Diamond as Big as the Ritz και The Curious Case of Benjamin Button. Το εύρος τους θυμίζει ότι η λογοτεχνική του ταυτότητα δεν εξαντλείται στα μυθιστορήματα.

Τα περιοδικά, ιδιαίτερα το The Saturday Evening Post, αποτελούσαν σημαντική πηγή εισοδήματος. Οι καλές αμοιβές δεν εξασφάλιζαν σταθερότητα: ο δαπανηρός τρόπος ζωής και αργότερα τα έξοδα περίθαλψης της Ζέλντα αύξαναν την πίεση. Η αποτυχία του θεατρικού έργου The Vegetable το 1923 πρόσθεσε οικονομικές δυσκολίες. Συχνά χρειαζόταν να διακόπτει ένα μυθιστόρημα για να γράψει μια ιστορία που θα πουλιόταν γρηγορότερα.

Ο λογοτεχνικός του πράκτορας, Χάρολντ Όμπερ, είχε κεντρικό ρόλο στη διάθεση των ιστοριών στα περιοδικά και στην αντιμετώπιση των οικονομικών του αναγκών. Η εξάρτηση από προκαταβολές και νέες πωλήσεις δυσκόλευε τον προγραμματισμό μιας μεγάλης συγγραφικής δουλειάς. Χρειαζόταν χρόνο για να γράψει μυθιστορήματα, αλλά ο χρόνος αυτός έπρεπε να πληρωθεί με άλλα κείμενα. Το πρόβλημα δεν ήταν απλώς πόσα χρήματα κέρδιζε· ήταν αν μπορούσε να οργανώσει τη ζωή του με τρόπο που να του επιτρέπει να δουλεύει σταθερά.

Η Γαλλία, ο Χέμινγουεϊ και η δουλειά πίσω από τον μύθο

Το 1924 η οικογένεια εγκαταστάθηκε στη Γαλλία. Η Κυανή Ακτή και το Παρίσι πρόσφεραν νέες γνωριμίες, αλλά και νέες εντάσεις. Το 1925 ο Φιτζέραλντ γνώρισε τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Η φιλία τους συνδύαζε τον θαυμασμό με τις διαφορές χαρακτήρα και, με τον καιρό, τον ανταγωνισμό.

Οι μεταγενέστερες αναμνήσεις του Χέμινγουεϊ συνέβαλαν πολύ στη διαμόρφωση της εικόνας του «καημένου Σκοτ». Χρειάζεται, όμως, προσοχή: τα απομνημονεύματα εκφράζουν την οπτική του συγγραφέα τους και δεν αποτελούν ουδέτερο αρχείο μιας σχέσης.

Για την πραγματική μέθοδο εργασίας του Φιτζέραλντ, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα χειρόγραφα και τα διορθωμένα τυπογραφικά δοκίμια του Μεγάλου Γκάτσμπυ, που φυλάσσονται στο Πρίνστον. Δείχνουν αλλεπάλληλες αλλαγές στη δομή και στη διατύπωση. Ο άνθρωπος των κοσμικών στηλών ήταν επίσης ένας συγγραφέας που επέστρεφε επίμονα στις προτάσεις του, αναζητώντας την ακριβέστερη μορφή τους.

Στην Κυανή Ακτή συνδέθηκαν με τη Σάρα και τον Τζέραλντ Μέρφι, ένα ζευγάρι Αμερικανών με καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα και ευρύ κύκλο φίλων. Οι συναναστροφές αυτές προσέφεραν υλικό για τη μεταγενέστερη μυθοπλασία του, χωρίς να επιτρέπουν την απόλυτη ταύτιση των ηρώων με συγκεκριμένα πρόσωπα.

Το καλοκαίρι του 1924 η προσέγγιση της Ζέλντα με τον Γάλλο αεροπόρο Εντουάρ Ζοζάν επιβάρυνε τον γάμο τους. Η ακριβής φύση της σχέσης δεν τεκμηριώνεται με βεβαιότητα. Η αβεβαιότητα αυτή χρειάζεται να παραμένει και στην αφήγηση, αντί να συμπληρώνεται με σκηνές που γνωρίζουμε μόνο από μεταγενέστερες ανακατασκευές.

Η φιλία με τον Χέμινγουεϊ είχε και επαγγελματική πλευρά. Ο Φιτζέραλντ μίλησε για τη δουλειά του στον Πέρκινς και βοήθησε να αναγνωριστεί η αξία ενός συγγραφέα που δεν είχε ακόμη αποκτήσει τη μετέπειτα φήμη του. Η μετέπειτα ψυχρότητα δεν αναιρεί αυτή την αρχική γενναιοδωρία.

Ο «Μεγάλος Γκάτσμπυ» και η διάψευση του αμερικανικού ονείρου

Ο Μεγάλος Γκάτσμπυ (The Great Gatsby) κυκλοφόρησε στις 10 Απριλίου 1925. Ο μυστηριώδης Τζέι Γκάτσμπυ αποκτά πλούτο και οργανώνει εντυπωσιακές δεξιώσεις, επιδιώκοντας να ξανακερδίσει τη Νταίζη Μπιουκάναν. Την ιστορία αφηγείται ο Νικ Κάραγουεϊ, παρατηρητής που συγχρόνως γοητεύεται και προβληματίζεται από τον κόσμο στον οποίο εισέρχεται.

Το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί ως ερωτική τραγωδία, αλλά και ως εξέταση των ορίων της κοινωνικής ανόδου. Ο Γκάτσμπυ έχει χρήματα, χωρίς να αποκτά την ασφάλεια εκείνων που κληρονόμησαν τον πλούτο και τη θέση τους. Η επιθυμία του να ανακτήσει τον έρωτα συνδέεται με την επιθυμία να ξαναγράψει το παρελθόν.

Το πράσινο φως στην απέναντι όχθη συμπυκνώνει αυτή την απόσταση ανάμεσα στην ελπίδα και στην πραγματικότητα. Ο αναγνώστης παρακολουθεί έναν άνθρωπο να οργανώνει ολόκληρη τη ζωή του γύρω από κάτι που πιστεύει ότι βρίσκεται διαρκώς λίγο πιο πέρα.

Παρά τη σημασία που απέκτησε αργότερα, το μυθιστόρημα δεν γνώρισε την εμπορική επιτυχία που προσδοκούσε ο δημιουργός του. Η σημερινή του θέση μπορεί εύκολα να μας κάνει να ξεχνάμε πόσο διαφορετική υπήρξε η αρχική του διαδρομή.

Η αφήγηση του Νικ έχει καθοριστική σημασία. Ο αναγνώστης δεν γνωρίζει τον Γκάτσμπυ άμεσα, αλλά μέσα από φήμες, συναντήσεις και αποσπασματικές πληροφορίες. Η απόσταση αυτή επιτρέπει στο βιβλίο να εξετάζει και τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζεται ένας δημόσιος μύθος. Ο ήρωας γίνεται αντικείμενο προσδοκιών πολύ πριν αποκαλυφθεί το παρελθόν του.

Οι ήρωες που διαθέτουν κληρονομημένη κοινωνική ισχύ μπορούν να απομακρυνθούν από τις συνέπειες των πράξεών τους πιο εύκολα από τους άλλους. Γι’ αυτό η ιστορία δεν περιορίζεται στην αφέλεια ενός ερωτευμένου άνδρα. Η δική του καταστροφή συνδέεται με ένα περιβάλλον στο οποίο η γοητεία και η ηθική ευθύνη σπάνια συμβαδίζουν.

Πώς γράφτηκε ο Γκάτσμπυ: προσχέδια, τίτλοι και διορθώσεις

Η προετοιμασία του βιβλίου άρχισε το 1922 και δεν ακολούθησε μια ευθεία πορεία. Ένα πρώιμο σχέδιο, γραμμένο εν μέρει το 1923, διέφερε ουσιαστικά από το τελικό μυθιστόρημα. Ο Φιτζέραλντ επέστρεψε στη δουλειά με διαφορετική κατεύθυνση το 1924 και ολοκλήρωσε το βασικό χειρόγραφο στη Γαλλία.

Οι διορθώσεις συνεχίστηκαν και στα τυπογραφικά δοκίμια. Για ένα διάστημα το έργο έφερε τον τίτλο Trimalchio, ενώ στην αλληλογραφία με τον Πέρκινς εξετάστηκαν και άλλες επιλογές. Η διαδρομή αυτή έχει σημασία επειδή αντιστρατεύεται την εικόνα ενός συγγραφέα που απλώς κατέγραφε αυθόρμητα τα πάρτι του. Το τελικό βιβλίο προέκυψε από επιλογές, αφαιρέσεις και επανεπεξεργασία.

Το γνωστό εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης, με τα αιωρούμενα μάτια επάνω από τη νυχτερινή πόλη, σχεδιάστηκε από τον Φράνσις Κούγκατ. Έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες οπτικές αναφορές του έργου, ενώ το ίδιο το μυθιστόρημα ακολούθησε πολύ πιο αργή διαδρομή προς τη μεγάλη αναγνωστική επιτυχία.

Από τα «Winter Dreams» στην επιστροφή στη Βαβυλώνα

Το διήγημα Winter Dreams, που δημοσιεύτηκε το 1922, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο δοκίμαζε ιδέες πριν από ένα μυθιστόρημα. Ο Ντέξτερ Γκριν επενδύει στην Τζούντι Τζόουνς την επιθυμία του για μια διαφορετική ζωή. Ο ίδιος ο Φιτζέραλντ συνέδεσε αργότερα το διήγημα με τη σύλληψη του Γκάτσμπυ.

Στα The Rich Boy και Absolution συναντώνται άλλες παραλλαγές της κοινωνικής απόστασης, της επινόησης μιας ταυτότητας και της επιθυμίας να ξεφύγει κάποιος από την αφετηρία του. Η μικρή φόρμα ήταν επομένως και εργαστήριο τεχνικής, με αφηγητές και καταστάσεις που συνομιλούσαν με τα μεγαλύτερα έργα.

Στο Babylon Revisited του 1931, ένας πατέρας επιστρέφει στο Παρίσι προσπαθώντας να ξανακερδίσει τη φροντίδα της κόρης του και την εμπιστοσύνη των ανθρώπων γύρω της. Η παλιά σπατάλη εμφανίζεται πια μέσα από τις συνέπειές της. Ως αναγνωστική ερμηνεία, το διήγημα λειτουργεί σαν απάντηση στην ευφορία της προηγούμενης δεκαετίας: η επιθυμία να αρχίσει κανείς από την αρχή δεν αρκεί για να σβήσει την ιστορία που μοιράζεται με τους άλλους.

Η Ζέλντα ως δημιουργός και η δοκιμασία της ασθένειας

Η Ζέλντα είχε δικές της καλλιτεχνικές επιδιώξεις στη γραφή, στη ζωγραφική και στον χορό. Η παρουσία της επηρέασε βαθιά το έργο του συζύγου της, ενώ η χρήση προσωπικού υλικού από την κοινή τους ζωή έγινε και πεδίο σύγκρουσης. Οι σχετικές συζητήσεις δεν δικαιολογούν τον απλουστευτικό ισχυρισμό ότι εκείνη έγραψε κρυφά τα βιβλία του.

Το 1930 υπέστη σοβαρή ψυχική κρίση και νοσηλεύτηκε στην Ευρώπη. Οι γιατροί της εποχής τη θεράπευσαν με διάγνωση σχιζοφρένειας, η οποία έχει αμφισβητηθεί μεταγενέστερα. Η ιστορική αναφορά αυτής της διάγνωσης δεν επιτρέπει να της αποδώσουμε σήμερα μια διαφορετική, βέβαιη διάγνωση.

Το 1932, ενώ νοσηλευόταν στην κλινική Phipps του Johns Hopkins, έγραψε το Save Me the Waltz. Ο Σκοτ αντέδρασε στη χρήση εμπειριών που θεωρούσε υλικό του δικού του μυθιστορήματος. Η διαμάχη αναδεικνύει ένα δύσκολο ερώτημα της σχέσης τους: ποιος είχε δικαίωμα να αφηγηθεί μια κοινή ζωή; Παρά την απομάκρυνσή τους και τις χωριστές διαμονές, δεν πήραν ποτέ διαζύγιο.

Η επιθυμία της να γίνει επαγγελματίας χορεύτρια την οδήγησε σε ιδιαίτερα απαιτητική εκπαίδευση, ενώ η συγγραφή και η ζωγραφική πρόσφεραν άλλους δρόμους έκφρασης. Οι φιλοδοξίες της και η ασθένειά της δεν πρέπει να συγχωνεύονται σε μία εξήγηση. Η προσπάθεια να δημιουργήσει δεν ήταν από μόνη της σύμπτωμα ούτε η αποτυχία της αρκεί για να εξηγήσει την πορεία της υγείας της.

Οι νοσηλείες τους απομάκρυναν γεωγραφικά, αύξησαν τα έξοδα και άλλαξαν την καθημερινότητα της οικογένειας. Η αλληλογραφία διατήρησε έναν δεσμό που δεν αποτυπώνεται πλήρως στις δημόσιες αφηγήσεις των συγκρούσεών τους.

Το σπίτι στο Μοντγκόμερι και η σύγκρουση για την κοινή τους ιστορία

Από το 1931 έως την άνοιξη του 1932 η οικογένεια έζησε σε ένα σπίτι στη Felder Avenue του Μοντγκόμερι. Το κτίριο στεγάζει σήμερα το Scott and Zelda Fitzgerald Museum. Ο τόπος συνδέεται με μια περίοδο κατά την οποία και οι δύο προσπαθούσαν να συνεχίσουν τη δημιουργική τους πορεία μέσα σε δύσκολες οικογενειακές συνθήκες.

Η αντίδραση του Σκοτ στο Save Me the Waltz δεν εξαντλεί όλη τη σχέση τους ως συγγραφέων. Η αλληλογραφία τους περιλαμβάνει και ενθάρρυνση, πρακτικό ενδιαφέρον και προσπάθειες συνεργασίας. Η διαμάχη για το ποιος θα χρησιμοποιούσε την κοινή εμπειρία συνυπήρχε με έναν δεσμό που διατηρήθηκε παρά τη γεωγραφική απόσταση.

Η ανάγνωση των δύο μυθιστορημάτων δίπλα δίπλα προσφέρει μια πιο σύνθετη εικόνα από την αναζήτηση ενός αποκλειστικού θύτη και ενός αποκλειστικού θύματος. Δύο άνθρωποι επιχείρησαν να αφηγηθούν πλευρές της ίδιας ζωής, έχοντας άνισες επαγγελματικές δυνατότητες και διαφορετικές ανάγκες έκφρασης.

Το «Τρυφερή είναι η νύχτα»

Το 1934 κυκλοφόρησε το Τρυφερή είναι η νύχτα (Tender Is the Night). Στο επίκεντρο βρίσκονται ο ψυχίατρος Ντικ Ντάιβερ, η σύζυγός του Νικόλ και η νεαρή ηθοποιός Ρόζμαρι Χόιτ. Το περιβάλλον των Αμερικανών στην Ευρώπη συνδέεται εδώ με την ψυχική ασθένεια, την εξάρτηση και τη διάβρωση μιας σχέσης.

Οι αναλογίες με τη ζωή των Φιτζέραλντ είναι ισχυρές, αλλά το μυθιστόρημα δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως κρυπτογραφημένο ημερολόγιο. Οι χαρακτήρες αποκτούν αυτονομία μέσα σε μια ιστορία όπου η φροντίδα, η εξουσία, τα χρήματα και ο έρωτας γίνονται δύσκολο να διαχωριστούν.

Η υποδοχή του υπήρξε ανάμεικτη και οι πωλήσεις δεν δικαίωσαν τις προσδοκίες του. Η έκδοσή του στην εποχή της Μεγάλης Ύφεσης βρήκε τον συγγραφέα ήδη αντιμέτωπο με μια δημόσια εικόνα που τον συνέδεε περισσότερο με την περασμένη δεκαετία παρά με το παρόν.

Η διαδρομή του Ντικ Ντάιβερ έχει διαφορετικό ρυθμό από εκείνη του Γκάτσμπυ. Η φθορά εκτείνεται στον χρόνο και εισχωρεί στην επαγγελματική του ταυτότητα, στον γάμο και στην εικόνα που διατηρεί για τον εαυτό του. Το μυθιστόρημα ζητά από τον αναγνώστη να παρακολουθήσει τη σταδιακή απώλεια μιας ισορροπίας που στην αρχή φαίνεται σχεδόν αυτονόητη.

Η αρχική παρουσίαση των Ντάιβερ μέσα από το βλέμμα της Ρόζμαρι ενισχύει τη γοητεία τους προτού αποκαλυφθούν οι δυσκολίες τους. Η επιλογή αυτή συνδέει τη μορφή με το θέμα: ο αναγνώστης χρειάζεται να αναθεωρήσει την πρώτη του εντύπωση, όπως και τα πρόσωπα που τους πλησιάζουν. Η λάμψη μιας παρέας δεν φανερώνει πάντα τη δομή των σχέσεων που την κρατούν ενωμένη.

Ο Φιτζέραλντ ως πατέρας: οι επιστολές στη Σκότι

Η Σκότι μεγάλωσε μέσα στις μετακινήσεις, στις νοσηλείες της μητέρας της και στις ασταθείς περιόδους της υγείας του πατέρα της. Η σχέση της οικογένειας με τον Χάρολντ Όμπερ και τη σύζυγό του πρόσφερε σημαντική υποστήριξη. Η απόσταση, όμως, δεν σήμαινε ότι ο Σκοτ έπαψε να ενδιαφέρεται για τη ζωή της.

Οι επιστολές προς την κόρη του περιλαμβάνουν σκέψεις για τις σπουδές, τις επιλογές και την προσπάθεια που απαιτεί η επαγγελματική ζωή. Συχνά χρησιμοποιούσε και τις δικές του αποτυχίες ως παραδείγματα, με έναν τόνο άλλοτε ενθαρρυντικό και άλλοτε αυστηρό. Η αλληλογραφία αποκαλύπτει έναν πατέρα που επιχειρούσε να ασκήσει τον ρόλο του από μακριά, χωρίς να μπορεί να εξουδετερώσει τις συνέπειες της οικογενειακής αστάθειας.

Η Σκότι εισήχθη στο Vassar το 1938. Στην αλληλογραφία των τελευταίων ετών επέμενε στη σημασία της συνέχισης των σπουδών της. Η εκπαίδευσή της παρέμενε μια πολύ συγκεκριμένη μέριμνα μέσα στην τελευταία του περίοδο.

Ο αλκοολισμός και η «Κατάρρευση»

Στα μέσα της δεκαετίας του 1930, η εξάρτηση από το αλκοόλ, τα χρέη και η σωματική και συναισθηματική εξάντληση περιόριζαν σοβαρά τις δυνάμεις του. Το 1936 δημοσίευσε στο Esquire τα τρία αυτοβιογραφικά δοκίμια που συνδέθηκαν με τον τίτλο The Crack-Up, την «Κατάρρευση».

Η δημόσια εξομολόγηση έδωσε λογοτεχνική μορφή στην εμπειρία ενός ανθρώπου που αισθανόταν ότι είχε εξαντλήσει τα αποθέματά του. Δεν αποτελεί, ωστόσο, απόδειξη ότι είχε πάψει οριστικά να δημιουργεί. Η επόμενη περίοδος θα περιλάμβανε νέα εργασία, νέες προσπάθειες σταθερότητας και ακόμη ένα φιλόδοξο μυθιστόρημα.

Τα δοκίμια χρησιμοποιούν συχνά τη γλώσσα των αποθεμάτων, των χρεών και της χρεοκοπίας για να περιγράψουν την εσωτερική εξάντληση. Ο παραλληλισμός είχε ιδιαίτερη βαρύτητα μέσα στη Μεγάλη Ύφεση. Ένας συγγραφέας που είχε συνδεθεί με την αφθονία προσπαθούσε τώρα να περιγράψει τι απομένει όταν η αίσθηση της αφθονίας χάνεται.

Η εξάρτησή του συχνά αντιμετωπίστηκε ως στοιχείο του προσωπικού του θρύλου. Στην καθημερινότητά του, όμως, σήμαινε διακοπές εργασίας, επιδείνωση σχέσεων και προσπάθειες ανάκαμψης που δεν ήταν σταθερές. Η κατανόηση αυτής της δυσκολίας βοηθά να διαχωριστεί η λογοτεχνική αξία από τη ρομαντική εικόνα της αυτοκαταστροφής.

Τα τελευταία χρόνια στο Χόλιγουντ και η Σίλα Γκράχαμ

Το καλοκαίρι του 1937 μετακόμισε στο Χόλιγουντ, έχοντας εξασφαλίσει συμβόλαιο σεναριογράφου με τη Metro-Goldwyn-Mayer. Η αρχική αμοιβή ήταν 1.000 δολάρια την εβδομάδα και αργότερα αυξήθηκε στα 1.250. Τα χρήματα τον βοήθησαν να αντιμετωπίσει χρέη και οικογενειακές υποχρεώσεις, χωρίς να του εξασφαλίσουν μόνιμη ασφάλεια.

Η μόνη ταινία για την οποία έλαβε επίσημη αναφορά ως σεναριογράφος ήταν το Three Comrades του 1938. Μετά τη λήξη της συνεργασίας του με την MGM συνέχισε να αναζητά ανεξάρτητες αναθέσεις. Η εμπειρία του κινηματογραφικού συστήματος τροφοδότησε και τη σατιρική σειρά ιστοριών με τον Πατ Χόμπι, έναν παρηκμασμένο σεναριογράφο.

Στην Καλιφόρνια συνδέθηκε με τη Βρετανίδα δημοσιογράφο Σίλα Γκράχαμ (Sheilah Graham). Η σχέση τους περιλάμβανε τρυφερότητα και υποστήριξη, αλλά και εντάσεις. Τον τελευταίο καιρό εργαζόταν στο μυθιστόρημα The Last Tycoon, με ήρωα τον κινηματογραφικό παραγωγό Μονρό Σταρ. Έμεινε ημιτελές και εκδόθηκε το 1941, με επιμέλεια του Έντμουντ Γουίλσον.

Η κινηματογραφική εργασία απαιτούσε συνεργασία με παραγωγούς και άλλους σεναριογράφους, συνεχείς διορθώσεις και αποδοχή αλλαγών που δεν μπορούσε να ελέγξει. Η μεταφορά από τη λογοτεχνική πρόταση στη σκηνή που έπρεπε να γυριστεί ήταν πραγματική επαγγελματική δοκιμασία. Επιστολές της περιόδου 1936–1938, που διατηρούνται στο Πρίνστον, καταγράφουν τη δουλειά του για το Three Comrades και τις εντυπώσεις του από τη βιομηχανία του κινηματογράφου. Το Χόλιγουντ πρόσφερε εισόδημα, αλλά έγινε και αντικείμενο προσεκτικής παρατήρησης.

Το «College of One» και το τελευταίο μυθιστόρημα

Μια λιγότερο γνωστή πλευρά της σχέσης του με τη Γκράχαμ ήταν το πρόγραμμα ανάγνωσης που δημιούργησε για εκείνη. Η δημοσιογράφος αισθανόταν ότι της έλειπε η συστηματική εκπαίδευση και ο Φιτζέραλντ οργάνωσε έναν προσωπικό κύκλο μελέτης, με λογοτεχνία και άλλα γνωστικά αντικείμενα. Η Γκράχαμ αφηγήθηκε αργότερα αυτή την εμπειρία στο College of One.

Το επεισόδιο φωτίζει έναν άνθρωπο που εξακολουθούσε να βρίσκει χαρά στη μετάδοση των αναγνωσμάτων του. Η σχέση τους δεν ήταν μόνο η συντροφιά των τελευταίων χρόνων· περιλάμβανε και μια κοινή πνευματική δραστηριότητα.

Στο The Last Tycoon, ο παραγωγός Μονρό Σταρ, εμπνευσμένος από τον Ίρβινγκ Θάλμπεργκ, συνδέει τη δημιουργική ικανότητα με τη βιομηχανική παραγωγή. Το έργο εξετάζει τη φιλοδοξία, την εξουσία και το προσωπικό τίμημα της επιτυχίας σε ένα περιβάλλον διαφορετικό από τα αρχοντικά του Λονγκ Άιλαντ. Επειδή ο Φιτζέραλντ δεν το ολοκλήρωσε, η μεταθανάτια έκδοση πρέπει να διαβάζεται ως ημιτελές έργο, μαζί με τη συντακτική μεσολάβηση που χρειάστηκε για να φτάσει στο κοινό.

Ο θάνατος του F. Scott Fitzgerald στις 21 Δεκεμβρίου 1940

Η υγεία του είχε ήδη κλονιστεί. Τον Νοέμβριο του 1940 υπέστη την πρώτη σοβαρή καρδιακή προσβολή, στο φαρμακείο Schwab’s του Χόλιγουντ, και οι γιατροί τού συνέστησαν ξεκούραση και αποφυγή της κοπώσεως. Γι’ αυτό έμενε πια στο ισόγειο διαμέρισμα της Σίλα Γκράχαμ, χωρίς σκάλες.

Ο Φιτζέραλντ πέθανε στις 21 Δεκεμβρίου 1940, στο διαμέρισμα της Σίλα Γκράχαμ, στην 1443 North Hayworth Avenue, στο Χόλιγουντ της Καλιφόρνιας. Ήταν 44 ετών. Οι βιογραφικές και πανεπιστημιακές πηγές περιγράφουν την αιτία ως καρδιακή προσβολή.

Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη αφήγηση της Γκράχαμ, βρισκόταν στο καθιστικό και διάβαζε το Princeton Alumni Weekly όταν σηκώθηκε ξαφνικά και κατέρρευσε. Το συγκεκριμένο τεύχος σώζεται στο αρχείο του Πρίνστον. Στο περιθώριο ενός κειμένου είχε γράψει τη σύντομη παρατήρηση «good prose», δηλαδή «καλή πρόζα».

Η λεπτομέρεια είναι ιδιαίτερα ανθρώπινη: λίγο πριν από τον θάνατό του εξακολουθούσε να προσέχει πώς ήταν γραμμένη μια πρόταση. Δεν μας επιτρέπει, όμως, να γνωρίζουμε ποιες ήταν οι τελευταίες του σκέψεις. Ούτε χρειάζεται να περιγράψουμε το τέλος του ως οριστική παραίτηση. Η αλληλογραφία των τελευταίων μηνών δείχνει ότι είχε ξαναβρεί ικανοποίηση στην εργασία του για το καινούργιο μυθιστόρημα.

Η διεύθυνση όπου πέθανε διαφέρει από τη δική του κατοικία, στην 1403 North Laurel Avenue. Η διάκριση αποτρέπει μια συνηθισμένη σύγχυση στις συνοπτικές βιογραφίες.

Η εικόνα του ανθρώπου που συνέχιζε να γράφει δεν αναιρεί τις δυσκολίες της υγείας του. Δείχνει, όμως, ότι τα τελευταία του χρόνια περιείχαν και επαγγελματική ελπίδα. Ο θάνατος άφησε το νέο βιβλίο ανολοκλήρωτο, σε μια φάση κατά την οποία ο ίδιος είχε επενδύσει ξανά στη λογοτεχνική του εργασία.

Η κηδεία και η πρώτη ταφή στο Rockville Cemetery

Η σορός του μεταφέρθηκε από την Καλιφόρνια στο Μέριλαντ, με το οποίο τον συνέδεαν οι πατρικές του ρίζες. Στις 27 Δεκεμβρίου 1940 πραγματοποιήθηκε μια απλή τελετή στο γραφείο τελετών Pumphrey’s, στην Μπεθέσντα, παρουσία μικρού κύκλου συγγενών και φίλων. Ακολούθησε η ταφή στο Rockville Cemetery, που αναφέρεται επίσης ως Rockville Union Cemetery, στην οδό Baltimore Road.

Η πρώτη ταφή δεν έγινε στον οικογενειακό χώρο του καθολικού κοιμητηρίου Saint Mary’s. Η εκκλησιαστική άδεια δεν δόθηκε τότε, καθώς ο Φιτζέραλντ δεν θεωρούνταν ενεργός καθολικός. Η Ζέλντα δεν παρέστη στην κηδεία· η κατάστασή της δεν της επέτρεπε να ταξιδέψει.

Τη νύχτα της 10ης προς την 11η Μαρτίου 1948 η Ζέλντα πέθανε στην πυρκαγιά του Highland Hospital, στο Άσβιλ της Βόρειας Καρολίνας. Θάφτηκε δίπλα στον σύζυγό της στο Rockville Cemetery.

Ο δεσμός με το Μέριλαντ είχε οικογενειακό βάθος, παρότι δεν είχε ζήσει στο Ρόκβιλ. Ως παιδί επισκεπτόταν συγγενείς του πατέρα του στην περιοχή. Το 1931 είχε επιστρέψει για την κηδεία του πατέρα του στη Saint Mary’s. Η επιλογή του τόπου της δικής του ταφής συνδεόταν επομένως με αυτή την οικογενειακή συνέχεια, πέρα από τις πόλεις στις οποίες είχε εργαστεί και γίνει γνωστός.

Η μεταφορά των λειψάνων και ο σημερινός τάφος

Στις 7 Νοεμβρίου 1975 τα λείψανα του Σκοτ και της Ζέλντα μεταφέρθηκαν στο Saint Mary’s Cemetery του Ρόκβιλ, στον οικογενειακό χώρο ταφής των Φιτζέραλντ. Η κόρη τους, Σκότι, συμφώνησε με την πρωτοβουλία, στην οποία είχε ουσιαστικό ρόλο η Women’s Club of Rockville.

Ο σημερινός τάφος βρίσκεται στο παλαιό κοιμητήριο δίπλα στο ιστορικό παρεκκλήσι της ενορίας Saint Mary’s, στη διεύθυνση 520 Veirs Mill Road, Rockville, Maryland 20852, ΗΠΑ. Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η πρώτη ταφή του 1940 και ο σημερινός τόπος ανάπαυσης δεν βρίσκονται στο ίδιο κοιμητήριο.

Στο μνημείο είναι χαραγμένη η καταληκτική φράση του Μεγάλου Γκάτσμπυ, με την εικόνα των ανθρώπων που συνεχίζουν να προχωρούν σαν βάρκες ενάντια στο ρεύμα, ενώ παρασύρονται προς το παρελθόν. Η σύνδεση της φράσης με τον τάφο του προσθέτει μια ιδιαίτερη συγκίνηση, χωρίς να εξηγεί από μόνη της ολόκληρη τη ζωή του.

Η Σκότι ζήτησε αργότερα να ταφεί κοντά στους γονείς της και ενταφιάστηκε εκεί μετά τον θάνατό της το 1986. Ο χώρος αποτελεί τμήμα της ιστορικής εκκλησίας και του κοιμητηρίου. Για τον επισκέπτη, το ακριβές όνομα και η διεύθυνση του παλαιού Saint Mary’s είναι ασφαλέστερα στοιχεία προσανατολισμού από έναν αριθμό τάφου που δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Η αναγνώριση που μεγάλωσε μετά τον θάνατό του

Η μεταθανάτια καθιέρωση του Φιτζέραλντ δεν υπήρξε αποτέλεσμα μιας μόνο έκδοσης. Η εργασία κριτικών, η διατήρηση των χειρογράφων, οι νέες βιογραφίες και η επανέκδοση των βιβλίων του βοήθησαν να διαβαστεί ξανά με μεγαλύτερη προσοχή. Ο Έντμουντ Γουίλσον και αργότερα ο βιογράφος Άρθουρ Μάιζενερ υπήρξαν σημαντικοί σε αυτή τη διαδρομή.

Ένας απρόσμενος σταθμός ήταν η διανομή του Μεγάλου Γκάτσμπυ σε Αμερικανούς στρατιωτικούς μέσω των Armed Services Editions. Το 1945 κυκλοφόρησαν 155.000 αντίτυπα αυτής της έκδοσης, φέρνοντας το μυθιστόρημα σε ένα ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Η επιτυχία που δεν είχε γνωρίσει ο ίδιος άρχισε να αποκτά διάρκεια.

Η ζωή του προσφέρεται εύκολα για μια αφήγηση ανόδου και πτώσης. Τα βιβλία του, όμως, απαιτούν περισσότερη προσοχή από έναν τέτοιο τίτλο. Διαβάζοντάς τα, συναντά κανείς έναν συγγραφέα που παρατηρεί πώς ο έρωτας μπερδεύεται με την κοινωνική φιλοδοξία, πώς ο πλούτος επηρεάζει τις σχέσεις και πώς η μνήμη μεταμορφώνει όσα επιθυμούμε. Αυτή η ακρίβεια της παρατήρησης είναι ο λόγος για τον οποίο ο Φιτζέραλντ εξακολουθεί να διαβάζεται, πέρα από τη γοητεία και την τραγωδία της προσωπικής του ιστορίας.

Η βιογραφία The Far Side of Paradise του Μάιζενερ, που εκδόθηκε το 1951, υπήρξε σημαντικό μέρος της νέας συζήτησης για τον Φιτζέραλντ. Η μεταπολεμική ανάγνωση μπορούσε να δει τα βιβλία του με μεγαλύτερη ιστορική απόσταση από τα πάρτι και τις κοσμικές ειδήσεις της δεκαετίας του 1920.

Το Πρίνστον, που είχε υπάρξει τόπος φιλοδοξιών και ακαδημαϊκών αποτυχιών, έγινε επίσης σημαντικός τόπος διατήρησης της δουλειάς του. Η επιβίωση των προσχεδίων επιτρέπει να εξετάζεται ο συγγραφέας μέσα από την εργασία του, και όχι αποκλειστικά μέσα από τις αναμνήσεις των άλλων.

Τα αρχεία, οι φωτογραφίες και η δεύτερη ζωή του έργου

Ο Φιτζέραλντ διατηρούσε συστηματικά υλικό για τον εαυτό του: αποκόμματα, λογαριασμούς, επιστολές, προσχέδια και λευκώματα. Η Σκότι συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση των οικογενειακών αρχείων. Τα λευκώματα που έχουν ψηφιοποιηθεί από το Πρίνστον περιλαμβάνουν οικογενειακές φωτογραφίες, δημοσιεύματα, εξώφυλλα και τεκμήρια της εκδοτικής τους ζωής.

Η αξία τους δεν περιορίζεται στην εικονογράφηση μιας γνωστής ιστορίας. Επιτρέπουν να ελεγχθούν ημερομηνίες, να συγκριθούν διαφορετικές εκδοχές ενός κειμένου και να διακριθεί η δημόσια εικόνα από τα σωζόμενα τεκμήρια. Η μεταθανάτια αναγνώριση στηρίχθηκε και σε αυτή την υλική επιβίωση της εργασίας του.

Μύθοι και πραγματικότητα για τον F. Scott Fitzgerald

• «Ήταν ένας πλούσιος συγγραφέας που δεν χρειαζόταν να εργάζεται». Είχε περιόδους υψηλών αμοιβών, αλλά εξαρτιόταν από πωλήσεις ιστοριών, προκαταβολές και κινηματογραφικές αναθέσεις. Η οικονομική πίεση επανερχόταν.
• «Ο Γκάτσμπυ ήταν μεγάλη εμπορική επιτυχία από την πρώτη μέρα». Η αρχική πορεία του βιβλίου δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες του. Η ευρεία καθιέρωσή του ήρθε αργότερα.
• «Όλοι οι ήρωες είναι απλά αντίγραφα φίλων και συγγενών του». Υπαρκτά πρόσωπα τροφοδότησαν τη φαντασία του, αλλά οι χαρακτήρες είναι λογοτεχνικές κατασκευές με περισσότερες από μία επιδράσεις.
• «Η Ζέλντα ήταν μόνο η μούσα του». Υπήρξε και συγγραφέας και εικαστική δημιουργός. Η επιρροή της δεν αναιρεί τη δική της εργασία.
• «Στο τέλος είχε εγκαταλείψει τη συγγραφή». Εργαζόταν στο νέο μυθιστόρημά του και η αλληλογραφία δείχνει ανανεωμένη αφοσίωση στην προσπάθεια.
• «Βρίσκεται στον ίδιο τάφο από το 1940». Η πρώτη ταφή έγινε στο Rockville Cemetery. Η επαναταφή στο παλαιό Saint Mary’s πραγματοποιήθηκε το 1975.

Χρονολόγιο της ζωής του Φιτζέραλντ

Συχνές ερωτήσεις για τον F. Scott Fitzgerald

Πηγές και φωτογραφίες

Για τα βιογραφικά στοιχεία συμβουλευτήκαμε το άρθρο της Encyclopaedia Britannica, το αρχείο F. Scott Fitzgerald Papers της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Πρίνστον και το Scott and Zelda Fitzgerald Museum του Μοντγκόμερι. Οι φωτογραφίες προέρχονται από το Wikimedia Commons και τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου των ΗΠΑ.