Agatha Christie

Βρετανίδα συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας, δημιουργός του Hercule Poirot και της Miss Marple και η πιο εμπορική συγγραφέας μυθοπλασίας. Πέθανε το 1976, στα 85 της, από φυσικά αίτια.

Συγγραφείς και ποιητές

Agatha Christie

1890 – 1976

Έφυγε στις 12 Ιανουαρίου 1976 · Winterbrook House, Wallingford, Oxfordshire, Αγγλία · 85 ετών

Βρετανίδα συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας, δημιουργός του Hercule Poirot και της Miss Marple και η πιο εμπορική συγγραφέας μυθοπλασίας. Πέθανε το 1976, στα 85 της, από φυσικά αίτια.

Πορτρέτο της συγγραφέως Agatha Christie
Φωτογραφία: Agatha Christie

Αφιερώσεις

Άναψε ένα κερί ή άφησε ένα λουλούδι, και γράψε την αφιέρωσή σου.

Γίνε ο πρώτος που θα αφήσει μια αφιέρωση.

Αφιέρωση

Γράψε δυο λόγια για να θυμόμαστε. Η αφιέρωσή σου θα δημοσιευτεί μετά από έλεγχο.

Το μήνυμά σου θα δημοσιευτεί στη σελίδα μετά από έλεγχο. Θα εμφανίζεται μόνο το μικρό σου όνομα· το email και το επίθετό σου (αν το γράψεις) δεν εμφανίζονται πουθενά. Μην γράφεις προσωπικά στοιχεία μέσα στο μήνυμα. Αν τσεκάρεις την ενημέρωση, μπορείς να διαγραφείς όποτε θέλεις. Τα μηνύματα εκφράζουν τους συγγραφείς τους. Πολιτική απορρήτου.

Η Agatha Christie (Άγκαθα Κρίστι, 1890–1976) γεννήθηκε ως Agatha Mary Clarissa Miller στο Torquay της Αγγλίας και έγινε η πιο εμπορική συγγραφέας μυθοπλασίας όλων των εποχών, με περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια αντίτυπα και 66 αστυνομικά μυθιστορήματα. Δημιούργησε τον Hercule Poirot και τη Miss Marple και έγραψε το θεατρικό «The Mousetrap», που παίζεται στο Λονδίνο από το 1952 και έχει τη μεγαλύτερη αδιάκοπη πορεία στην ιστορία του θεάτρου. Το 1926 εξαφανίστηκε για έντεκα ημέρες και έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο. Πέθανε στις 12 Ιανουαρίου 1976, στα 85 της, από φυσικά αίτια, στο σπίτι της, το Winterbrook House, κοντά στο Wallingford του Oxfordshire. Είναι θαμμένη στο κοιμητήριο της εκκλησίας του St Mary, στο Cholsey, δίπλα στον σύζυγό της, τον αρχαιολόγο Max Mallowan.

Η ζωή της Christie είχε τα στοιχεία των βιβλίων της: μια εξαφάνιση, ένα μυστήριο που έμεινε άλυτο, μια δεύτερη αγάπη σε ανασκαφή στο Ιράκ. Το τέλος της όμως ήταν το αντίθετο: ήσυχο, στο σπίτι της, χωρίς δράμα. Εδώ θα βρεις τη ζωή της, τα γεγονότα που τη σημάδεψαν, τι ξέρουμε και τι όχι για τη διαταραχή του 1926 και για τα τελευταία χρόνια, και πού αναπαύεται. Για άλλους συγγραφείς που έχουμε καταγράψει, δες τη σελίδα με τους ξένους συγγραφείς και ποιητές που έφυγαν.

Πορτρέτο της συγγραφέως Agatha Christie
Η Agatha Christie.

Agatha Christie: το μικρότερο παιδί του Torquay

Η Agatha Mary Clarissa Miller γεννήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1890, στην έπαυλη Ashfield του Torquay, στο Devon. Ήταν το τρίτο και τελευταίο παιδί του Frederick Alvah Miller, ενός Αμερικανού με ανεξάρτητα εισοδήματα, και της Clara Boehmer. Είχε μια αδελφή, τη Madge, και έναν αδελφό, τον Monty, που ήταν αρκετά μεγαλύτεροι.

Την παιδική της ηλικία την περιέγραψε ως «πολύ ευτυχισμένη». Επειδή τα αδέλφια της ήταν πολύ μεγαλύτερα και υπήρχαν λίγα παιδιά στη γειτονιά, έπαιζε πολύ μόνη της, με τα κατοικίδιά της και φανταστικούς φίλους.

Άποψη του λιμανιού του Torquay στο Devon, της γενέτειρας της Agatha Christie
Το Torquay του Devon, η γενέτειρα της Agatha Christie.

Σπίτι-σχολείο, βιβλία και ο θάνατος του πατέρα

Η Clara πίστευε ότι η Agatha δεν έπρεπε να μάθει να διαβάζει πριν τα οκτώ, αλλά η περιέργεια της μικρής ήταν ισχυρότερη και διάβαζε ήδη στα τέσσερα. Η αδελφή της είχε σταλεί σε οικοτροφείο, αλλά η μητέρα επέμεινε να μορφωθεί η Agatha στο σπίτι, όπου οι γονείς και η αδελφή τής δίδαξαν ανάγνωση, γραφή και αριθμητική, και μουσική: έμαθε πιάνο και μαντολίνο.

Ήταν διψασμένη αναγνώστρια. Στην εφηβεία της άρεσαν ο Walter Scott, ο Alexandre Dumas και ο Charles Dickens. Τον Νοέμβριο του 1901, όταν ήταν 11, ο πατέρας της πέθανε από πνευμονία και χρόνια νεφρική νόσο. Η ίδια είπε αργότερα ότι τότε τελείωσε η παιδική της ηλικία.

Παρίσι, Κάιρο και τα πρώτα γραπτά

Το 1905 η μητέρα της την έστειλε στο Παρίσι, σε οικοτροφεία, για να σπουδάσει φωνητική και πιάνο. Η Agatha κατέληξε ότι δεν είχε το ταλέντο και τον χαρακτήρα για επαγγελματική καριέρα μουσικού και εγκατέλειψε το όνειρο της συναυλιακής πιανίστριας ή της όπερας.

Τον χειμώνα του 1907–08 πήγε με τη μητέρα της στο Κάιρο, στο ξενοδοχείο Gezirah Palace. Εκεί έζησε χορούς και κοινωνικές εκδηλώσεις, και επισκέφτηκε και την Πυραμίδα του Χέοπα. Τότε δεν έδειχνε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αρχαιολογία. Στα 18 έγραψε το πρώτο της διήγημα, «The House of Beauty», ενώ ανάρρωνε στο κρεβάτι από μια ασθένεια, και μετά ξεκίνησε το πρώτο της μυθιστόρημα, «Snow Upon the Desert», με το ψευδώνυμο «Monosyllaba». Το απέρριψαν έξι εκδότες.

Η Agatha Christie, ο Archie και ο πόλεμος

Τον Οκτώβριο του 1912, σε έναν χορό στο Ugbrooke, γνώρισε τον Archibald «Archie» Christie, αξιωματικό του Βασιλικού Πυροβολικού που είχε αποσπαστεί στο Βασιλικό Αεροπορικό Σώμα. Τρεις μήνες μετά τη γνωριμία, εκείνος της έκανε πρόταση γάμου. Παντρεύτηκαν την παραμονή των Χριστουγέννων του 1914, με τον Archie σε άδεια από το μέτωπο.

Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Agatha πήγε εθελόντρια νοσοκόμα στο Νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού στο Δημαρχείο του Torquay, όπου δούλεψε 3.400 ώρες. Από το 1917, αφού πήρε πτυχίο βοηθού φαρμακοποιού, δούλεψε στο φαρμακείο του νοσοκομείου για 16 λίρες τον χρόνο. Εκεί απέκτησε τη βαθιά γνώση των δηλητηρίων που θα έπαιζαν κεντρικό ρόλο στα βιβλία της.

Ο Archibald Christie, ο πρώτος σύζυγος της Agatha Christie, με στολή αξιωματικού
Ο Archie Christie, ο πρώτος σύζυγος της Agatha Christie.

«The Mysterious Affair at Styles» και ο Hercule Poirot

Το 1916 έγραψε το πρώτο της αστυνομικό μυθιστόρημα, «The Mysterious Affair at Styles». Πρωταγωνιστούσε ο Hercule Poirot, ένας Βέλγος πρώην αστυνομικός με «μεγαλοπρεπή μουστάκια» και κεφάλι σε σχήμα αυγού. Την έμπνευση την πήρε από τους Βέλγους πρόσφυγες στο Torquay και τους Βέλγους στρατιώτες που φρόντισε ως νοσοκόμα.

Το χειρόγραφο το απέρριψαν οι εκδοτικοί οίκοι Hodder & Stoughton και Methuen. Ο John Lane, του The Bodley Head, δέχτηκε να το εκδώσει αφού η Christie άλλαξε τον τρόπο που αποκαλύπτεται η λύση. Υπέγραψε συμβόλαιο για τα επόμενα πέντε βιβλία της, που αργότερα θεώρησε εκμεταλλευτικό. Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1920, και η κόρη της, η Rosalind, είχε γεννηθεί τον Αύγουστο του 1919.

Η νεαρή Agatha Christie σε φωτογραφία των αρχών της δεκαετίας του 1920
Η Agatha Christie στα νιάτα της, στις αρχές της δεκαετίας του 1920.

Surf στο Waikiki και η περιοδεία του 1922

Το δεύτερο μυθιστόρημά της, «The Secret Adversary» (1922), με το ζευγάρι ντετέκτιβ Tommy και Tuppence, της απέφερε 50 λίρες. Το 1922 οι Christie πήραν μέρος σε μια δεκάμηνη περιοδεία διαφήμισης της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, και ταξίδεψαν στη Νότια Αφρική, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, τη Χαβάη και τον Καναδά.

Έμαθαν surf εκεί και, στο Waikiki, ήταν από τους πρώτους Βρετανούς που έκαναν surf όρθιοι. Η Agatha είπε ότι ήταν «παράδεισος» και «μία από τις πιο τέλειες σωματικές απολαύσεις» που είχε γνωρίσει.

1926: η χρονιά της θλίψης

Τον Απρίλιο του 1926 πέθανε η μητέρα της και η Agatha έπεσε σε βαθιά κατάθλιψη. Τον Αύγουστο ο Archie ζήτησε διαζύγιο: είχε ερωτευτεί τη Nancy Neele, φίλη ενός γνωστού τους. Την ίδια χρονιά είχε εκδοθεί «Η δολοφονία του Ρότζερ Άκροϊντ», που το 2013 ψηφίστηκε από 600 μέλη της Ένωσης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας ως το καλύτερο αστυνομικό μυθιστόρημα όλων των εποχών.

Στις 3 Δεκεμβρίου 1926, μετά από καβγά με τον Archie για ένα σαββατοκύριακο που ήθελε να περάσει με φίλους χωρίς εκείνη, η Agatha εξαφανίστηκε από το σπίτι τους στο Sunningdale.

Οι έντεκα ημέρες της εξαφάνισης της Agatha Christie

Το επόμενο πρωί το αυτοκίνητό της, ένα Morris Cowley, βρέθηκε στο Newlands Corner του Surrey, πάνω από ένα λατομείο κιμωλίας, με ληγμένο δίπλωμα και ρούχα μέσα. Φοβήθηκαν ότι είχε πνιγεί στη λίμνη Silent Pool, εκεί κοντά. Η είδηση έγινε πρωτοσέλιδο, ακόμα και στη New York Times. Πάνω από 1.000 αστυνομικοί, 15.000 εθελοντές και αεροπλάνα έψαξαν την ύπαιθρο. Ο Sir Arthur Conan Doyle έδωσε ένα γάντι της σε ένα μέντιουμ για να τη βρει.

Στις 14 Δεκεμβρίου 1926 τη βρήκαν στο Swan Hydropathic Hotel του Harrogate, 296 χιλιόμετρα βόρεια, γραμμένη ως «κυρία Tressa Neele», με το επώνυμο της ερωμένης του άντρα της, και ως προερχόμενη από το «Capetown». Την επόμενη μέρα πήγε στο σπίτι της αδελφής της, στο Abney Hall.

Πρωτοσέλιδο εφημερίδας του 1926 με την είδηση της εξαφάνισης της Agatha Christie
Η εξαφάνιση της Agatha Christie, στα πρωτοσέλιδα του 1926.
Το ξενοδοχείο Old Swan στο Harrogate της Αγγλίας, όπου βρέθηκε η Agatha Christie το 1926
Το ξενοδοχείο Old Swan στο Harrogate, όπου βρέθηκε η Agatha Christie το 1926.

Τι έγινε πραγματικά το 1926 με την Agatha Christie;

Δύο γιατροί διέγνωσαν «πραγματική απώλεια μνήμης». Παρ’ όλα αυτά, οι γνώμες διίστανται. Η βιογράφος της Janet Morgan και άλλοι πιστεύουν ότι εξαφανίστηκε σε κατάσταση «φυγής» (fugue). Ο Jared Cade συμπέρανε ότι σχεδίασε το γεγονός για να ντροπιάσει τον άντρα της, χωρίς να προβλέψει τη δημόσια αναστάτωση. Η Laura Thompson προτείνει ότι ήταν μια νευρική κατάρρευση, όπου η Christie ήξερε τι έκανε αλλά δεν ήλεγχε συναισθηματικά τον εαυτό της. Η δημόσια αντίδραση της εποχής ήταν σε μεγάλο βαθμό αρνητική: πολλοί υποψιάστηκαν διαφημιστικό τέχνασμα.

Η ίδια δεν αναφέρθηκε ποτέ στην εξαφάνιση στην αυτοβιογραφία της. Για το διάστημα που ακολούθησε, έγραψε μόνο ότι μετά την ασθένεια ήρθαν η θλίψη, η απόγνωση και η συντριβή, και ότι «δεν χρειάζεται να επεκταθούμε». Το μυστήριο, για το πόση ήταν συνειδητή απόφαση, παραμένει ανοιχτό.

Διαζύγιο και Orient Express

Η Christie πήρε διαζύγιο, που έγινε οριστικό τον Οκτώβριο του 1928, και κράτησε την κηδεμονία της Rosalind και το επώνυμο Christie για τη συγγραφή. Ο Archie παντρεύτηκε τη Nancy Neele μια εβδομάδα μετά.

Το 1928 η Agatha έφυγε από την Αγγλία με το Orient Express, μέσω Κωνσταντινούπολης, για τη Βαγδάτη. Εκεί έγινε φίλη με τον αρχαιολόγο Leonard Woolley και τη σύζυγό του, που την κάλεσαν να επισκεφτεί την ανασκαφή τους στο Ur το 1930.

Το ξενοδοχείο Pera Palace στην Κωνσταντινούπολη, που συνδέεται με την Agatha Christie
Το ξενοδοχείο Pera Palace στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Max Mallowan, 13 χρόνια μικρότερος

Στο δεύτερο ταξίδι της, το 1930, γνώρισε τον Max Mallowan, αρχαιολόγο 13 χρόνια νεότερό της. Παντρεύτηκαν στο Εδιμβούργο τον Σεπτέμβριο του 1930, και ο γάμος κράτησε ως τον θάνατό της. Εκείνος θυμόταν αργότερα, το 1977, ότι τη γνώρισε ως επισκέπτρια, όταν ξεναγούσε μια ομάδα τουριστών στην ανασκαφή του στο Ιράκ.

Η Christie τον ακολουθούσε στις ανασκαφές για τρεις με τέσσερις μήνες τον χρόνο, στη Συρία και το Ιράκ, και εργαζόταν φωτογραφίζοντας, καθαρίζοντας και καταγράφοντας ευρήματα, και αποκαθιστώντας κεραμικά. Τις αναμνήσεις της τις έγραψε στο «Come, Tell Me How You Live» (1946). Το 2001 το Βρετανικό Μουσείο διοργάνωσε έκθεση για την Christie και την αρχαιολογία.

Η Agatha Christie με τον σύζυγό της Max Mallowan σε αρχαιολογική ανασκαφή
Η Agatha Christie με τον Max Mallowan στην ανασκαφή.

Winterbrook House και Greenway: τα σπίτια της Agatha Christie

Το 1934 το ζευγάρι αγόρασε το Winterbrook House, στο Winterbrook, ένα χωριουδάκι κοντά στο Wallingford. Έγινε η κύρια κατοικία τους για την υπόλοιπη ζωή τους και ο τόπος όπου έγραψε μεγάλο μέρος του έργου της. Το 1938 απέκτησαν και το Greenway Estate στο Devon, ως εξοχικό. Αργότερα πέρασε στο National Trust (οι πηγές δίνουν το έτος 2000 ή το 2005, με δωρεά του εγγονού της, Mathew Prichard).

Παρότι ήταν γνωστή στο Wallingford, η Christie έζησε ήσυχα. Από το 1951 ως το 1976 ήταν πρόεδρος του τοπικού ερασιτεχνικού θεατρικού συλλόγου. Το 1946 είχε γράψει ότι αντιπαθεί «τα πλήθη, τους δυνατούς θορύβους, τα γραμμόφωνα και τους κινηματογράφους», και ότι της αρέσουν «ο ήλιος, η θάλασσα, τα λουλούδια, τα ταξίδια, τα περίεργα φαγητά, τα σπορ, οι συναυλίες, τα θέατρα, τα πιάνα και το κέντημα».

Το Winterbrook House στο Wallingford του Oxfordshire, το σπίτι της Agatha Christie
Το Winterbrook House, το σπίτι της Agatha Christie και του Max Mallowan.
Το Greenway, το εξοχικό σπίτι της Agatha Christie στο Devon
Το Greenway στο Devon, το εξοχικό σπίτι της Agatha Christie.

Τα αριστουργήματα της Agatha Christie: Orient Express, Νείλος, «And Then There Were None»

Η δεκαετία του 1930 ήταν η πιο παραγωγική της. Εκδόθηκαν το «Murder on the Orient Express» (1934), το «Death on the Nile» (1937) και το «And Then There Were None» (1939), το οποίο έχει πουλήσει περίπου 100 εκατομμύρια αντίτυπα και ψηφίστηκε το 2015 «αγαπημένο βιβλίο της Christie» από το κοινό. Το τελευταίο αποτελεί και παράδειγμα της ικανότητάς της να παραβιάζει τους δικούς της κανόνες: δεν υπάρχει ντετέκτιβ, ούτε ανάκριση, ούτε σκηνή όπου αποκαλύπτεται ο δράστης.

Η Miss Marple, η ηλικιωμένη εργένισσα που λύνει εγκλήματα με αναλογίες από τη ζωή του χωριού, εμφανίστηκε πρώτη φορά σε διηγήματα το 1927 και στο μυθιστόρημα «The Murder at the Vicarage» το 1930. Η Christie είπε ότι η Miss Marple ήταν πιο ιδιότροπη από τη γιαγιά της. Δεν έγραψε ποτέ ιστορία με τον Poirot και τη Miss Marple μαζί, γιατί, όπως είπε, ο Poirot, «ένας πλήρης εγωιστής», δεν θα ήθελε να του δίνει συμβουλές μια ηλικιωμένη κυρία.

Mary Westmacott: το μυστικό ψευδώνυμο

Με το όνομα Mary Westmacott η Christie έγραψε έξι κοινά μυθιστορήματα, που της έδιναν, όπως γράφεται, ελευθερία να εξερευνήσει τον πιο ιδιωτικό και πολύτιμο φαντασιακό της κήπο. Το πρώτο, «Giant’s Bread», κυκλοφόρησε το 1930. Το ψευδώνυμο έμεινε κρυφό ως το 1949, όταν ένας δημοσιογράφος αποκάλυψε ότι ήταν η Christie. Οι κριτικές για αυτά τα βιβλία ήταν συχνά καλύτερες από όσες είχαν τα αστυνομικά της.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: το φαρμακείο, η MI5 και ο Bletchley

Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Christie έζησε στο Λονδίνο, στο συγκρότημα Isokon στο Hampstead, από το 1941 ως το 1947, και δούλεψε στο φαρμακείο του University College Hospital, όπου ανανέωσε τις γνώσεις της για τα δηλητήρια. Από μια πρόταση του επικεφαλής φαρμακοποιού προέκυψε το «The Pale Horse». Το 1977, ένα περιστατικό δηλητηρίασης με θάλλιο λύθηκε από γιατρούς που είχαν διαβάσει το βιβλίο και αναγνώρισαν τα συμπτώματα.

Η MI5 την ερεύνησε μετά την εμφάνιση ενός χαρακτήρα με το όνομα Major Bletchley στο «N or M?» (1941). Φοβήθηκαν ότι είχε πληροφοριοδότη στο μυστικό κέντρο αποκρυπτογράφησης Bletchley Park. Η Christie εξήγησε στον φίλο της, τον αποκρυπτογράφο Dilly Knox, ότι είχε κολλήσει εκεί στο τρένο και πήρε εκδίκηση δίνοντας το όνομα σε έναν από τους λιγότερο συμπαθείς χαρακτήρες της.

«The Mousetrap»: το έργο της Agatha Christie που δεν θα κρατούσε οκτώ μήνες

Το «The Mousetrap» ξεκίνησε στις 25 Νοεμβρίου 1952 στο Ambassadors Theatre του Λονδίνου, με πρωταγωνιστή στον ρόλο του αστυνόμου Trotter τον Richard Attenborough. Η Christie πίστευε ότι θα έπαιζε το πολύ οκτώ μήνες. Το 2018 είχε ξεπεράσει τις 27.500 παραστάσεις, και έχει τη μεγαλύτερη αδιάκοπη πορεία στην ιστορία του θεάτρου. Έκλεισε προσωρινά το 2020 λόγω της πανδημίας και ξανάνοιξε στις 17 Μαΐου 2021.

Το 1953 ακολούθησε το «Witness for the Prosecution», που κέρδισε στο Μπρόντγουεϊ το βραβείο των κριτικών της Νέας Υόρκης για το καλύτερο ξένο έργο του 1954, και το «Spider’s Web» το 1954. Η Christie έγινε η πρώτη γυναίκα θεατρική συγγραφέας με τρία έργα να παίζονται ταυτόχρονα στο Λονδίνο. Έλεγε ότι τα θεατρικά ήταν πιο εύκολα από τα βιβλία, γιατί δεν σε βαραίνουν οι περιγραφές.

Η είσοδος του St Martin's Theatre στο Λονδίνο, όπου παίζεται το «The Mousetrap» της Agatha Christie
Το St Martin’s Theatre στο Λονδίνο, όπου παίζεται το «The Mousetrap».

Τιμές και τίτλοι

Το 1950 εξελέγη μέλος της Βασιλικής Εταιρείας Λογοτεχνίας. Το 1955 έγινε η πρώτη που πήρε το Grand Master Award των Mystery Writers of America. Το 1956 έγινε CBE και το 1971 Dame Commander του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, τρία χρόνια αφότου ο σύζυγός της είχε γίνει ιππότης για την αρχαιολογική του δουλειά. Από το 1958 ως τον θάνατό της ήταν συμπρόεδρος του Detection Club.

Τα τελευταία χρόνια της Agatha Christie: 1971–1975

Από το 1971 ως το 1974 η υγεία της άρχισε να εξασθενεί, αλλά συνέχισε να γράφει. Το τελευταίο της μυθιστόρημα ήταν το «Postern of Fate» (1973), με τον Tommy και την Tuppence, που ήταν πια ηλικιωμένοι. Ανάλυση του κειμένου υποδεικνύει ότι ίσως είχε αρχίσει να αναπτύσσει νόσο Alzheimer ή άλλη άνοια, αλλά πρόκειται για εικασία από την ανάλυση κειμένου και όχι για ιατρική διάγνωση.

Το 1974 υπέστη καρδιακή προσβολή και έπεσε σοβαρά, και από τότε δεν μπορούσε να γράψει. Παρευρέθηκε στη βρετανική πρεμιέρα της ταινίας «Murder on the Orient Express» (1974), του Sidney Lumet, που της άρεσε πολύ, και η εμφάνισή της εκεί ήταν από τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις της.

«Curtain»: ο θάνατος του Poirot

Στον πόλεμο η Christie είχε γράψει δύο μυθιστορήματα, το «Curtain» με τον Poirot και το «Sleeping Murder» με τη Miss Marple, και τα έκλεισε σε θυρίδα τράπεζας, ως ένα είδος ασφάλειας για την κόρη και τον σύζυγό της. Στις 6 Αυγούστου 1975, λίγο πριν από την έκδοση του «Curtain», η New York Times δημοσίευσε στην πρώτη σελίδα τη νεκρολογία του Poirot: ήταν ο πρώτος φανταστικός χαρακτήρας που είχε νεκρολογία στην εφημερίδα. Το «Sleeping Murder» εκδόθηκε μετά τον θάνατό της, το 1976.

12 Ιανουαρίου 1976: ο θάνατος της Agatha Christie

Η Agatha Christie πέθανε στις 12 Ιανουαρίου 1976, στα 85 της, από φυσικά αίτια, στο σπίτι της στο Winterbrook House. Σύμφωνα με την εφημερίδα The Times, δεν της άρεσαν οι δημόσιες εμφανίσεις, ήταν ντροπαλή αλλά φιλική και με έξυπνο χιούμορ, και έγραφε για ανθρώπους σαν τον εαυτό της, κάτι που αποτελούσε ουσιαστικό μέρος της γοητείας της.

Την ημέρα του θανάτου της, δύο θέατρα του West End χαμήλωσαν τα εξωτερικά τους φώτα προς τιμήν της: το St Martin’s, όπου έπαιζε το «The Mousetrap», και το Savoy, όπου παιζόταν μια επανάληψη του «Murder at the Vicarage». Σε μια συνέντευξή της είχε πει ότι δεν της αρέσουν οι «ακατάστατοι» θάνατοι και ότι τη ενδιαφέρουν οι ειρηνικοί άνθρωποι που πεθαίνουν στο κρεβάτι τους, χωρίς να ξέρει κανείς γιατί.

Η κηδεία και ο τάφος στο Cholsey

Η Christie θάφτηκε στο προαύλιο της εκκλησίας του St Mary, στο γειτονικό Cholsey, σε οικόπεδο που είχε επιλέξει με τον σύζυγό της δέκα χρόνια νωρίτερα. Στην απλή τελετή παρευρέθηκαν περίπου 20 δημοσιογράφοι από εφημερίδες και τηλεόραση, μερικοί από τη Νότια Αμερική. Τριάντα στεφάνια στόλιζαν τον τάφο, ανάμεσά τους ένα από το καστ του «The Mousetrap» και ένα «εκ μέρους του πλήθους των ευγνωμόνων αναγνωστών» από τον εκδοτικό οίκο Ulverscroft.

Ο Max Mallowan, που ξαναπαντρεύτηκε το 1977, πέθανε το 1978 και θάφτηκε δίπλα της. Στην πλάκα του τάφου υπάρχει η επιγραφή «In Memoriam Agatha Mary Clarissa Mallowan DBE, Agatha Christie, Author & Playwright», με τις ημερομηνίες 15 Σεπτεμβρίου 1890 και 12 Ιανουαρίου 1976, και έναν στίχο από τον Edmund Spenser για τον ύπνο μετά τον κόπο, το λιμάνι μετά τις θύελλες και τον θάνατο μετά τη ζωή. Για άλλους τόπους μνήμης, δες τη σελίδα με τους τάφους διασήμων.

Ο τάφος της Agatha Christie και του Max Mallowan στο προαύλιο της εκκλησίας του St Mary στο Cholsey
Ο τάφος της Agatha Christie στο προαύλιο της εκκλησίας του St Mary, στο Cholsey.

Η διαθήκη της Agatha Christie και η εταιρεία Agatha Christie Limited

Η Christie ήταν δυσαρεστημένη που έγινε «μισθωτός σκλάβος» και, για φορολογικούς λόγους, ίδρυσε το 1955 την Agatha Christie Limited, για τα δικαιώματα των έργων της. Το 1968 πούλησε το 51% της εταιρείας στον οίκο Booker. Στη διαθήκη της άφησε καθαρό ποσό 106.683 λιρών, κυρίως στον σύζυγο και την κόρη της.

Το 36% της εταιρείας το κληρονόμησε η κόρη της, η Rosalind Hicks, που προστάτευε την εικόνα και το έργο της μητέρας της μέχρι τον θάνατό της, το 2004. Η οικογένεια, με τον δισέγγονο της James Prichard στο τιμόνι το 2020, κρατά το δικαίωμα βέτο σε νέες μεταφορές. Η Greenway πήγε στο National Trust.

Η κληρονομιά της Agatha Christie

Η Christie είναι η πιο μεταφρασμένη συγγραφέας στον κόσμο, με βιβλία σε 44 γλώσσες, και, σύμφωνα με τα Guinness World Records, η πιο εμπορική συγγραφέας μυθοπλασίας όλων των εποχών. Το 2013 ψηφίστηκε από 600 μέλη της Crime Writers’ Association ως η καλύτερη συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας. Το 2012 ο Peter Blake την πρόσθεσε στη νέα εκδοχή του εξωφύλλου του «Sgt. Pepper’s» των Beatles.

Το 2020 η Royal Mint κυκλοφόρησε νόμισμα των δύο λιρών για τα 100 χρόνια από την πρώτη της έκδοση, και το 2023 αποκαλύφθηκε στο Wallingford ένα μπρούντζινο άγαλμά της, καθισμένο σε παγκάκι με ένα βιβλίο. Την 1η Ιανουαρίου 2026 μια σειρά έργα του 1930, ανάμεσά τους το «The Murder at the Vicarage», έγιναν κοινό κτήμα στις ΗΠΑ. Στην εφηβεία της διάβαζε με ευχαρίστηση τον Charles Dickens. Για μια ακόμα μορφή της ίδιας λογοτεχνικής παράδοσης, δες τον Edgar Allan Poe, και τους διάσημους ανά χρονιά θανάτου.

Το μπρούντζινο άγαλμα της Agatha Christie καθισμένης σε παγκάκι με ένα βιβλίο στο Wallingford
Το άγαλμα της Agatha Christie στο Wallingford του Oxfordshire.

Μύθοι και πραγματικότητα για την Agatha Christie

  • «Πέθανε δηλητηριασμένη». Όχι. Πέθανε από φυσικά αίτια, στα 85 της, στο σπίτι της, μετά από καρδιακή προσβολή και πτώση δύο χρόνια νωρίτερα.
  • «Η εξαφάνιση του 1926 ήταν διαφημιστικό τέχνασμα». Δεν ξέρουμε. Δύο γιατροί διέγνωσαν απώλεια μνήμης και οι βιογράφοι διαφωνούν. Η ίδια δεν μίλησε ποτέ δημόσια γι’ αυτό.
  • «Ο Poirot και η Miss Marple συναντήθηκαν σε κάποιο βιβλίο». Όχι. Η Christie δεν έγραψε ποτέ ιστορία με τους δύο μαζί.
  • «Πέθανε στο Greenway». Όχι. Πέθανε στο Winterbrook House, στο Oxfordshire. Το Greenway, στο Devon, ήταν το εξοχικό τους.
  • «Το “The Mousetrap” έκλεισε το 2020». Έκλεισε προσωρινά λόγω του lockdown και ξανάνοιξε στις 17 Μαΐου 2021.

Λιγότερο γνωστά στοιχεία για την Agatha Christie

  • Ο πατέρας της ήταν Αμερικανός, και η ίδια γεννήθηκε στην Αγγλία.
  • Έπαιξε τον ρόλο του συνταγματάρχη Fairfax στους «Yeomen of the Guard» των Gilbert και Sullivan, ως παιδί.
  • Η ηρωίδα Ariadne Oliver, συγγραφέας αστυνομικών, θεωρείται χιουμοριστικό αυτοπορτρέτο της.
  • Το 1948 η Penguin εξέδωσε την ίδια μέρα 100.000 αντίτυπα για δέκα βιβλία της.
  • Το προσωνύμιο «Queen of Crime» είναι σήμερα εμπορικό σήμα της εταιρείας της.
  • Στην Κωνσταντινούπολη, το ξενοδοχείο Pera Palace ισχυρίζεται ότι η Christie έγραψε εκεί το «Murder on the Orient Express» και διατηρεί το δωμάτιό της.
  • Ο Max Mallowan ξαναπαντρεύτηκε το 1977 και πέθανε το 1978.

Χρονολόγιο της Agatha Christie

  • 15 Σεπτεμβρίου 1890: γεννιέται στο Torquay.
  • Νοέμβριος 1901: πεθαίνει ο πατέρας της.
  • 24 Δεκεμβρίου 1914: παντρεύεται τον Archie Christie.
  • 1920: «The Mysterious Affair at Styles».
  • 3–14 Δεκεμβρίου 1926: η εξαφάνιση.
  • Οκτώβριος 1928: το διαζύγιο.
  • Σεπτέμβριος 1930: παντρεύεται τον Max Mallowan.
  • 1934: αγοράζει το Winterbrook House.
  • 1952: πρεμιέρα του «The Mousetrap».
  • 1971: γίνεται Dame.
  • 1973: «Postern of Fate».
  • 1974: καρδιακή προσβολή και πτώση.
  • 12 Ιανουαρίου 1976: πεθαίνει στο Winterbrook House.
  • 1978: πεθαίνει ο Max Mallowan.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε και πού γεννήθηκε η Agatha Christie;

Η Agatha Christie γεννήθηκε ως Agatha Mary Clarissa Miller στις 15 Σεπτεμβρίου 1890 στο Torquay του Devon, στην Αγγλία. Ήταν το μικρότερο από τρία παιδιά και μορφώθηκε κυρίως στο σπίτι.

Από τι πέθανε η Agatha Christie;

Η Agatha Christie πέθανε στις 12 Ιανουαρίου 1976, στα 85 της, από φυσικά αίτια στο σπίτι της, το Winterbrook House, κοντά στο Wallingford του Oxfordshire. Το 1974 είχε υποστεί καρδιακή προσβολή και σοβαρή πτώση, μετά τις οποίες δεν μπορούσε να γράψει.

Πού είναι θαμμένη η Agatha Christie;

Είναι θαμμένη στο προαύλιο της εκκλησίας του St Mary, στο Cholsey του Oxfordshire, σε οικόπεδο που είχε επιλέξει με τον σύζυγό της δέκα χρόνια νωρίτερα. Δίπλα της είναι θαμμένος ο Max Mallowan, που πέθανε το 1978.

Τι έγινε στην εξαφάνιση του 1926;

Στις 3 Δεκεμβρίου 1926 η Agatha Christie εξαφανίστηκε από το σπίτι της και βρέθηκε στις 14 Δεκεμβρίου στο ξενοδοχείο Swan Hydropathic στο Harrogate, γραμμένη ως «κυρία Tressa Neele». Δύο γιατροί διέγνωσαν απώλεια μνήμης, αλλά οι βιογράφοι διαφωνούν για την αιτία.

Πόσα βιβλία έγραψε η Agatha Christie;

Έγραψε 66 αστυνομικά μυθιστορήματα και 14 συλλογές διηγημάτων, καθώς και έξι μυθιστορήματα με το ψευδώνυμο Mary Westmacott. Τα βιβλία της έχουν πουλήσει πάνω από δύο δισεκατομμύρια αντίτυπα σε 44 γλώσσες.

Ποιοι είναι οι διάσημοι ντετέκτιβ της Agatha Christie;

Οι πιο γνωστοί είναι ο Hercule Poirot, που εμφανίστηκε το 1920 στο «The Mysterious Affair at Styles», και η Miss Marple, που εμφανίστηκε πρώτα σε διηγήματα το 1927. Δημιούργησε και το ζευγάρι Tommy και Tuppence.

Τι είναι το «The Mousetrap»;

Είναι το θεατρικό της Agatha Christie, που ξεκίνησε στο Λονδίνο στις 25 Νοεμβρίου 1952. Έχει τη μεγαλύτερη αδιάκοπη πορεία στην ιστορία του θεάτρου, με πάνω από 27.500 παραστάσεις ως το 2018. Έκλεισε προσωρινά το 2020 λόγω της πανδημίας και ξανάνοιξε το 2021.

Ποιος ήταν ο Max Mallowan;

Ο Max Mallowan ήταν Βρετανός αρχαιολόγος, 13 χρόνια νεότερος από την Agatha Christie, που παντρεύτηκε το 1930. Εκείνη τον ακολουθούσε στις ανασκαφές στη Συρία και το Ιράκ. Έγινε ιππότης το 1968 και πέθανε το 1978.

Γιατί ο Poirot είχε νεκρολογία στη New York Times;

Στις 6 Αυγούστου 1975, λίγο πριν από την έκδοση του «Curtain», όπου πεθαίνει ο Poirot, η New York Times δημοσίευσε στην πρώτη σελίδα τη νεκρολογία του. Ήταν ο πρώτος φανταστικός χαρακτήρας με νεκρολογία στην εφημερίδα.

Τι άφησε πίσω της η Agatha Christie;

Άφησε καθαρή περιουσία 106.683 λιρών, κυρίως στον σύζυγο και την κόρη της, και το 36% της εταιρείας Agatha Christie Limited, που κληρονόμησε η κόρη της, η Rosalind Hicks. Το Greenway του Devon πέρασε στο National Trust.

Ο τάφος

Ο τάφος της Agatha Christie και του Max Mallowan στο προαύλιο της εκκλησίας του St Mary στο Cholsey
Ο τάφος της Agatha Christie στο προαύλιο της εκκλησίας του St Mary, στο Cholsey.

Πηγές

<!– Επικόλληση στο πεδίο «Πηγές» (piges). –>
<ul>
<li>Wikipedia, <a href=”https://en.wikipedia.org/wiki/Agatha_Christie” target=”_blank” rel=”noopener”>Agatha Christie</a>.</li>
<li>Biography.com, <a href=”https://www.biography.com/people/agatha-christie-9247405″ target=”_blank” rel=”noopener”>Agatha Christie</a>.</li>
<li>Find a Grave, <a href=”https://www.findagrave.com/memorial/1563″ target=”_blank” rel=”noopener”>Dame Agatha Christie (Memorial 1563)</a>.</li>
<li>The Tombstone Tourist, <a href=”https://thetombstonetourist.com/?p=5345″ target=”_blank” rel=”noopener”>Agatha Christie</a>.</li>
<li>Nash Ford Publishing, <a href=”https://berkshirehistory.com/bios/achristie.html” target=”_blank” rel=”noopener”>Dame Agatha Christie (1890–1976)</a>.</li>
<li>North West Region (NWR), <a href=”https://nwr.org.uk/news/at-home-with-agatha-christie-2026-05-04/” target=”_blank” rel=”noopener”>At Home with Agatha Christie</a> (4/5/2026).</li>
<li>Guided Walks in London, <a href=”https://www.guidedwalksinlondon.co.uk/files/agatha_walks.pdf” target=”_blank” rel=”noopener”>Agatha Christie Trail, Cholsey and Wallingford</a>.</li>
<li>Janet Morgan, <em>Agatha Christie: A Biography</em> (1984, HarperCollins).</li>
<li>Laura Thompson, <em>Agatha Christie: An English Mystery</em> (2007).</li>
<li>Agatha Christie, <em>Agatha Christie: An Autobiography</em> (1977, Dodd, Mead &amp; Company).</li>
</ul>

Τελευταία ενημέρωση:

Βρήκες λάθος ή παράλειψη; Πρότεινε διόρθωση.