Το τροχαίο του Τζέιμς Ντιν έγινε το απόγευμα της Παρασκευής 30 Σεπτεμβρίου 1955, σε μια διασταύρωση της Καλιφόρνιας κοντά στο Τσολέιμ (Cholame). Ο 24χρονος ηθοποιός οδηγούσε το καινούργιο του Porsche 550 Spyder προς το Σαλίνας, όπου την επομένη ξεκινούσε αγώνας ταχύτητας στον οποίο είχε γραφτεί. Στις 17:45 ένα Ford Tudor που έστριβε αριστερά βρέθηκε μπροστά του. Ο Ντιν πέθανε στο νοσοκομείο, ο μηχανικός που τον συνόδευε επέζησε και ο οδηγός του Ford έφυγε με μώλωπες. Εδώ θα βρεις τη διαδρομή ώρα προς ώρα, το πόρισμα της ανακριτικής κρίσης και τα σημεία όπου οι πηγές διαφωνούν.

Το άρθρο περιγράφει θανατηφόρο τροχαίο. Η «κατάρα» του αυτοκινήτου που θα βρεις παρακάτω είναι θρύλος, και το σημειώνω όπου τον αναφέρω.

Το τροχαίο του Τζέιμς Ντιν με μια ματιά

• Ποιος: ο Τζέιμς Ντιν, 24 ετών, πρωταγωνιστής των «Ανατολικά της Εδέμ» και του «Επαναστάτη χωρίς αιτία».
• Πότε και πού: Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου 1955, γύρω στις 17:45, στη διασταύρωση των δρόμων US 466 (σήμερα SR 46) και SR 41, κοντά στο Τσολέιμ, στην Καλιφόρνια.
• Το αυτοκίνητο: Porsche 550 Spyder, με το παρατσούκλι «Little Bastard» και τον αριθμό 130 στο καπό.
• Ο προορισμός: ο αγώνας του Σαλίνας, που ξεκινούσε στις 1–2 Οκτωβρίου.
• Ο άλλος οδηγός: ο Ντόναλντ Τέρνιπσιντ (Donald Turnupseed), 23 ετών, φοιτητής, με Ford Tudor του 1950.
• Ο συνεπιβάτης: ο Ρολφ Βύτεριχ (Rolf Wütherich), μηχανικός της Porsche, επέζησε με σοβαρά τραύματα.
• Ο θάνατος: στο νοσοκομείο του Πάσο Ρόμπλες, με ώρα θανάτου 18:20 κατά τη Wikipedia και 17:59 κατά το History.com.
• Το πόρισμα: ανακριτική κρίση της 11ης Οκτωβρίου 1955 έκρινε τον θάνατο ατύχημα, χωρίς ποινική πρόθεση και χωρίς ευθύνη του Τέρνιπσιντ.
• Τι μένει ανοιχτό: η ταχύτητα, οι τελευταίες λέξεις και η τύχη του αυτοκινήτου, που εξαφανίστηκε το 1960.

Ο ηθοποιός που δεν μπορούσε να αγωνίζεται

Το 1955 ο Ντιν ερωτεύτηκε τους αγώνες. Τον Μάρτιο αντάλλαξε ένα MG με ένα Porsche Speedster και στις 26–27 Μαρτίου έτρεξε στο Palm Springs: τερμάτισε πρώτος στην κατηγορία των αρχαρίων και δεύτερος στον κυρίως αγώνα της Κυριακής. Στο Μπέικερσφιλντ (1–2 Μαΐου) βγήκε πρώτος στην κατηγορία και τρίτος συνολικά. Ο τελευταίος του αγώνας με το Speedster, στη Σάντα Μπάρμπαρα στις 30 Μαΐου, τελείωσε νωρίς: ξεκίνησε 18ος, έφτασε 4ος και έσπασε έμβολο από υπερβολικές στροφές (Wikipedia).

Μετά ήρθε το «Giant». Από τον Ιούνιο ως τα μέσα Σεπτεμβρίου η Warner Bros. του είχε απαγορεύσει κάθε αγώνα. Τον Ιούλιο άφησε προκαταβολή για ένα Lotus Mark IX, που θα αργούσε να παραδοθεί. Στις 21 Σεπτεμβρίου, με τα γυρίσματα να τελειώνουν, αντάλλαξε ξαφνικά το Speedster με το νέο, ισχυρότερο Porsche 550 Spyder και δήλωσε συμμετοχή στο Σαλίνας. Αγόρασε και ένα Ford Country Squire, για να σέρνει το Spyder πάνω σε τρέιλερ ως τους αγώνες (Wikipedia).

Το «Little Bastard» και ο αριθμός 130

Η αντιπροσωπεία Competition Motors στο Hollywood δέχτηκε να πουλήσει στον Ντιν το Spyder, ένα από πέντε που έφτασαν εκείνον τον μήνα για ιδιώτες αγωνιζόμενους, μόνο υπό τον όρο ότι θα έπαιρνε μαζί του μηχανικό. Έτσι μπήκε στο σχέδιο ο Βύτεριχ, εκπαιδευμένος στο εργοστάσιο της Porsche (Wikipedia). Ο ειδικός στις βαφές Dean Jeffries έγραψε με μη μόνιμο μαύρο χρώμα τον αριθμό 130 στο καπό, στις πόρτες και στο πίσω μέρος, και τη φράση «Little Bastard» με καλλιγραφικά γράμματα στο πίσω κάλυμμα (Wikipedia).

Για την προέλευση του ονόματος υπάρχουν δύο εκδοχές. Ο κασκαντέρ Bill Hickman έλεγε ότι έτσι τον φώναζε, και ο Ντιν τον αποκαλούσε «big bastard». Οι φίλοι του Phil Stern και Lew Bracker υποστηρίζουν ότι τον είχε αποκαλέσει έτσι ο ίδιος ο Τζακ Γουόρνερ, όταν ο Ντιν αρνήθηκε να αδειάσει το καμαρίνι του στο στούντιο, και ότι εκείνος διάλεξε το όνομα για να τον πειράξει, αφού το αυτοκίνητο ήταν η απάντησή του στην απαγόρευση των αγώνων (Wikipedia).

Από τη μοτοσικλέτα στο Spyder: τα αυτοκίνητα του Ντιν

Τον Απρίλιο του 1954, μόλις πήρε τον ρόλο του Cal Trask στα «Ανατολικά της Εδέμ», ο Ντιν αγόρασε μια μοτοσικλέτα Triumph Tiger T110 των 650 κυβικών και, λίγο αργότερα, ένα μεταχειρισμένο κόκκινο MG TD. Τον Μάρτιο του 1955 αντάλλαξε το MG με ένα καινούργιο Porsche Speedster από την Competition Motors. Τρεις μέρες μετά τα γυρίσματα των «Ανατολικά της Εδέμ» αντάλλαξε και τη Triumph με μια Triumph TR5 Trophy (Wikipedia).

Η προειδοποίηση του Άλεκ Γκίνες

Το 1985, στα απομνημονεύματά του «Blessings in Disguise», ο Βρετανός ηθοποιός Άλεκ Γκίνες διηγήθηκε ότι στις 23 Σεπτεμβρίου 1955, την πρώτη του βραδιά στο Λος Άντζελες, συνάντησε τον Ντιν έξω από ένα εστιατόριο. Ο Ντιν τούς κάλεσε στο τραπέζι του και τους έδειξε το ασημένιο Porsche, που μόλις είχε παραλάβει. Ο Γκίνες λέει ότι τον προειδοποίησε να μην μπει ποτέ μέσα και του είπε ότι, αν το κάνει, θα τον βρουν νεκρό σε αυτό ως την ίδια ώρα της επόμενης Παρασκευής (Wikipedia).

Η ιστορία δημοσιεύτηκε τριάντα χρόνια μετά και δεν επιβεβαιώνεται από κάποιο ντοκουμέντο της εποχής. Την αναφέρω γιατί ανήκει πια στην ιστορία του τροχαίου, όχι γιατί αποδεικνύεται.

Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου: η αναχώρηση από το Hollywood

Το πρωί ο Ντιν και ο Βύτεριχ ετοίμαζαν το Spyder στην Competition Motors, στην οδό Vine. Ο Ντιν σκόπευε να το σύρει με το Country Squire, που θα οδηγούσε ο Hickman, με τον φωτογράφο Sanford Roth, που ετοίμαζε ρεπορτάζ για το Collier’s. Ο Βύτεριχ όμως του πρότεινε να οδηγήσει ο ίδιος το Spyder ως το Σαλίνας: το αυτοκίνητο δεν είχε κάνει ακόμη τα χιλιόμετρα που χρειάζονταν για να πάρει μέρος στον αγώνα (Wikipedia).

Η παρέα ήπιε καφέ και έφαγε ντόνατς στην αγορά Hollywood Ranch Market, απέναντι από το συνεργείο, και ξεκίνησε γύρω στη 1:15 το μεσημέρι. Στις 2:00 σταμάτησαν για βενζίνη σε πρατήριο Mobil στη Sherman Oaks. Έπειτα πήραν τον αυτοκινητόδρομο 99, προς το Grapevine και το Μπέικερσφιλντ (Wikipedia). Η διαδρομή ως το Σαλίνας είναι περίπου 300 μίλια, σύμφωνα με το Autologics.

15:30: η κλήση στο Mettler

Στις 3:30 το απόγευμα ο αστυνομικός της Οδικής Περιπολίας Καλιφόρνιας Otie V. Hunter σταμάτησε τον Ντιν στον σταθμό Mettler, νότια του Μπέικερσφιλντ, γιατί οδηγούσε με 65 μίλια την ώρα σε ζώνη των 55. Ο Hickman, που ακολουθούσε με το Country Squire και το τρέιλερ, πήρε κι εκείνος κλήση: για όχημα με ρυμουλκούμενο το όριο ήταν 45 μίλια την ώρα και έτρεχε 20 πάνω (Wikipedia).

Κάποιες δημοσιεύσεις γράφουν ότι ο Ντιν είχε πιαστεί με 120 μίλια την ώρα, και ότι λίγη ώρα αργότερα έτρεχε με 85 (Autologics). Η κλήση που σώζεται, όπως τη διαβάζει η Wikipedia, είναι για 65 σε ζώνη 55. Ο αστυνομικός Hunter έζησε αρκετά για να μιλήσει σε ντοκιμαντέρ το 2009 (Wikipedia).

Ο «δρόμος των αγωνιστών» και το Blackwells Corner

Μετά την κλήση, κατά τη Wikipedia, ο Ντιν και ο Hickman πήραν την SR 166/SR 33, γνωστή ανάμεσα στους οδηγούς σπορ αυτοκινήτων ως «ο δρόμος των αγωνιστών», για να αποφύγουν το αργό κέντρο του Μπέικερσφιλντ. Ο βιογράφος Warren Beath διαφωνεί: επικαλείται την κατάθεση του Βύτεριχ στην ανακριτική κρίση, ότι πέρασαν από το Μπέικερσφιλντ και έστριψαν αριστερά στη US 466. Ο αστυνομικός Hunter κατέθεσε επίσης ότι ο Ντιν συνέχισε προς το Μπέικερσφιλντ (Wikipedia).

Η διαδρομή οδηγούσε στο Blackwells Corner, ένα πρατήριο με μαγαζί στη διασταύρωση με τη US 466. Εκεί ο Ντιν σταμάτησε για αναψυκτικά και συνάντησε τους αγωνιζόμενους Lance Reventlow και Bruce Kessler, που πήγαιναν κι αυτοί στο Σαλίνας με ένα Mercedes-Benz 300 SL. Συμφώνησαν να συναντηθούν για δείπνο στο Πάσο Ρόμπλες. Το Blackwells Corner ήταν η τελευταία στάση του Ντιν (Wikipedia, Los Angeles Times μέσω AOL).

17:15–17:45: Polonio Pass και Antelope Grade

Γύρω στις 5:15 ο Ντιν και ο Hickman έφυγαν από το Blackwells Corner προς το Πάσο Ρόμπλες, σε απόσταση περίπου 60 μιλίων. Ο Ντιν επιτάχυνε και άφησε το Country Squire πολύ πίσω. Πέρασε από το Polonio Pass και κατέβηκε τον μακρύ κατήφορο Antelope Grade, προσπερνώντας αυτοκίνητα, προς τη διασταύρωση της US 466 με τη SR 41 (Wikipedia).

Την ίδια ώρα, ένα ασπρόμαυρο Ford Tudor του 1950 κατευθυνόταν ανατολικά στη US 466, λίγο πριν από τη διασταύρωση, κοντά στο Shandon. Το οδηγούσε ο Ντόναλντ Τέρνιπσιντ, 23 ετών, βετεράνος του Ναυτικού και φοιτητής στο Cal Poly (Wikipedia).

Η σύγκρουση στη διασταύρωση

Ο Τέρνιπσιντ έστριψε αριστερά προς τη SR 41, με κατεύθυνση το Φρέσνο. Καθώς το Ford διέσχιζε τη διαχωριστική γραμμή, ο Ντιν, που κατάλαβε τι θα συμβεί, προσπάθησε έναν «πλάγιο» ελιγμό αγωνιστικής οδήγησης, αλλά δεν υπήρχε χρόνος ούτε χώρος. Τα δύο αυτοκίνητα συγκρούστηκαν σχεδόν μετωπικά (Wikipedia).

Ένας μάρτυρας, ο John Robert White, είπε ότι το Spyder χτύπησε στο έδαφος δύο ή τρεις φορές, σε κυβιστήσεις, και κατέληξε σε χαντάκι δίπλα στο δρόμο. Το πολύ βαρύτερο Ford γλίστρησε 39 πόδια (12 μέτρα) στο αντίθετο ρεύμα. Ο Ντιν υπέστη κάταγμα αυχένα και πολλά ακόμη τραύματα, και το αριστερό του πόδι είχε συνθλιβεί ανάμεσα στο πεντάλ του συμπλέκτη και του φρένου. Ο Βύτεριχ είχε εκτοξευτεί από το αυτοκίνητο και ήταν σχεδόν αναίσθητος στην άκρη του δρόμου. Μια γυναίκα με εμπειρία νοσηλεύτριας βρήκε στον λαιμό του Ντιν έναν αδύναμο σφυγμό (Wikipedia).

Πόσο γρήγορα έτρεχε;

Πολλά κείμενα γράφουν ότι ο Ντιν έτρεχε με 85 μίλια την ώρα. Ο αστυνομικός Ronald Nelson, που εξέτασε το σημείο, υπολόγισε, με βάση τα συντρίμμια και τη θέση του σώματος του Ντιν, ότι η πραγματική ταχύτητα ήταν περίπου 55 μίλια την ώρα (Wikipedia, Los Angeles Times). Οι αυτόπτες μάρτυρες που επικαλείται το All That’s Interesting λένε ότι δεν έτρεχε υπερβολικά, παρά την κλήση της ίδιας μέρας (All That’s Interesting).

Το Spyder ήταν ένα χαμηλό, ανοιχτό αυτοκίνητο και ο Τέρνιπσιντ είπε στην ανακριτική κρίση ότι δεν το είδε παρά μόνο αφού είχε αρχίσει να στρίβει.

Οι τελευταίες λέξεις: «Εκείνος ο τύπος πρέπει να σταματήσει»

Ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι ο Ντιν είπε λίγο πριν από τη σύγκρουση, όταν ο Βύτεριχ του είπε να μειώσει ταχύτητα, ότι «εκείνος ο τύπος πρέπει να σταματήσει, θα μας δει». Η φράση εμφανίζεται σε βιβλίο για τα γυρίσματα του «Επαναστάτη» (Frascella και Weisel) (Wikipedia). Ο Lee Raskin, ιστορικός της Porsche, τη θεωρεί υπόθεση. Σύμφωνα με την κατάθεση του Βύτεριχ στο νοσοκομείο και με συνέντευξή του το 1960, εκείνος δεν θυμόταν τίποτα από τις στιγμές πριν ή μετά τη σύγκρουση.

Η φράση, επομένως, είναι ό,τι ήθελαν να φανταστούν όσοι διηγήθηκαν την ιστορία. Δεν υπάρχει αυτόπτης μάρτυρας που να την επιβεβαιώνει.

Το ασθενοφόρο και το νοσοκομείο του Πάσο Ρόμπλες

Ο Hickman και ο Roth έφτασαν στο σημείο περίπου δέκα λεπτά μετά τη σύγκρουση και ο Hickman βοήθησε να βγει ο Ντιν από τα συντρίμμια. Οι αστυνομικοί Ernest Tripke και Ronald Nelson είδαν τον Ντιν αναίσθητο και ετοιμοθάνατο να τον βάζουν σε ασθενοφόρο (Wikipedia). Ο Ντιν και ο Βύτεριχ μεταφέρθηκαν με το ίδιο ασθενοφόρο στο νοσοκομείο War Memorial του Πάσο Ρόμπλες, 28 μίλια μακριά.

Ο γιατρός Robert Bossert τον βεβαίωσε νεκρό κατά την άφιξη. Η Wikipedia γράφει ώρα 6:20 μ.μ., ενώ το History.com 5:59 (History.com). Στο πιστοποιητικό θανάτου αναγράφονται σπασμένος αυχένας, πολλαπλά κατάγματα στην άνω και κάτω γνάθο, σπασμένα και τα δύο χέρια και εσωτερικά τραύματα (Wikipedia). Ο Beath γράφει ότι ο Ντιν πέθανε στην αγκαλιά του φίλου του Hickman, ενώ άλλες περιγραφές τον θέλουν να πεθαίνει στο νοσοκομείο. Οι πηγές δεν ταυτίζονται.

Ο Ντόναλντ Τέρνιπσιντ

Ο Τέρνιπσιντ είχε μώλωπες στο πρόσωπο και αιμορραγία από τη μύτη. Αφού τον ρώτησε η αστυνομία, γύρισε με ωτοστόπ στο σπίτι του στην Tulare, μέσα στο σκοτάδι (Wikipedia). Δεν του απαγγέλθηκε καμία κατηγορία. Έδωσε μία μόνο συνέντευξη, στην εφημερίδα Tulare Advance-Register αμέσως μετά το δυστύχημα, και ύστερα αρνήθηκε να μιλήσει δημόσια.

Έγινε επιχειρηματίας, με μια επιτυχημένη οικογενειακή επιχείρηση ηλεκτρολογικών εργασιών στην Tulare. Πέθανε το 1995, σε ηλικία 63 ετών, από καρκίνο των πνευμόνων (Wikipedia). Η Wikipedia γράφει ότι το γεγονός τον στοίχειωσε σε όλη του τη ζωή. Δική του δήλωση που να το επιβεβαιώνει δεν υπάρχει.

Η ανακριτική κρίση της 11ης Οκτωβρίου

Ο ιατροδικαστής του νομού κάλεσε ανακριτική κρίση, που έγινε στο δημοτικό συμβούλιο του San Luis Obispo στις 11 Οκτωβρίου 1955. Ο Τέρνιπσιντ είπε στους ενόρκους ότι δεν είδε το χαμηλό Spyder παρά μόνο όταν είχε ήδη αρχίσει να στρίβει. Μετά τις καταθέσεις της Οδικής Περιπολίας και των μαρτύρων, οι ένορκοι αποφάσισαν θάνατο από ατύχημα, χωρίς ποινική πρόθεση, και έκριναν ότι ο Τέρνιπσιντ δεν είχε καμία συνυπευθυνότητα (Wikipedia).

Στην ίδια ακρόαση, δύο από τους πρώτους μάρτυρες, ο Tom Frederick και ο 15χρονος κουνιάδος του Don Dooley, είχαν καταθέσει ότι τον Spyder οδηγούσε ο Βύτεριχ και ο Ντιν καθόταν στη θέση του συνοδηγού (Wikipedia). Η εκδοχή δεν υιοθετήθηκε από κανένα ανεξάρτητο στοιχείο και δεν πέρασε στο πόρισμα.

Ο Ρολφ Βύτεριχ

Ο Βύτεριχ έσπασε τη γνάθο και υπέστη σοβαρά τραύματα στο ισχίο και στον μηρό, που χρειάστηκαν άμεση επέμβαση. Ύστερα από αρκετές πολύπλοκες εγχειρήσεις γύρισε στη Δυτική Γερμανία το 1957, με ψυχολογικά και νομικά προβλήματα. Δούλεψε για τμήματα δοκιμών και αγωνιστικές ομάδες της Porsche στη δεκαετία του 1960 (Wikipedia).

Το 1981, σε ηλικία 53 ετών, έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του στο Kupferzell και χτύπησε σε σπίτι. Όπως και ο Ντιν, τον έβγαλαν από τα συντρίμμια, και πέθανε επιτόπου (Wikipedia, Wikipedia για τον Βύτεριχ).

Η κηδεία στο Fairmount της Ιντιάνα

Η κηδεία έγινε στις 8 Οκτωβρίου 1955 στη Friends Church του Fairmount, στην Ιντιάνα. Το φέρετρο έμεινε κλειστό, για να κρυφτούν τα τραύματα στον κορμό και στο πρόσωπο. Μέσα στην εκκλησία ήταν περίπου 600 άνθρωποι και έξω, κατά την πομπή, άλλοι 2.400 θαυμαστές. Ο Ντιν είναι θαμμένος στο Park Cemetery του Fairmount, σε λιγότερο από ένα μίλι από τη φάρμα όπου μεγάλωσε, στη θεία και στον θείο του (Wikipedia).

Το σποτ που άφησε πίσω του

Στη διάρκεια των γυρισμάτων του «Giant», ο Ντιν γύρισε μαζί με τον ηθοποιό Gig Young ένα σύντομο διαφημιστικό μήνυμα για το Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας. Ντυμένος ως ο χαρακτήρας του, ο Jett Rink, έλεγε ότι η υπερβολική ταχύτητα στον δρόμο ίσως είναι πιο επικίνδυνη από τον αγώνα στην πίστα. Στο τέλος, αντί για τη φράση του σεναρίου «Η ζωή που θα σώσεις μπορεί να είναι η δική σου», είπε αυτοσχεδιάζοντας «Η ζωή που ίσως σώσεις μπορεί να είναι η δική μου» (Wikipedia).

Οι ταινίες μετά τον θάνατο και τα Όσκαρ

Ο «Επαναστάτης χωρίς αιτία» κυκλοφόρησε περίπου έναν μήνα μετά τον θάνατό του, στα τέλη Οκτωβρίου 1955 (EntertainmentNow). Το «Giant» βγήκε το 1956. Επειδή ο Ντιν δεν μπορούσε πια να τελειώσει την ηχογράφηση, ο Nick Adams ξαναμίλησε μερικές από τις ατάκες του Jett Rink, στον λόγο στο ξενοδοχείο (Wikipedia).

Ο Ντιν είναι ο πρώτος ηθοποιός που προτάθηκε για Όσκαρ μετά θάνατον, για τα «Ανατολικά της Εδέμ». Την επόμενη χρονιά πήρε δεύτερη υποψηφιότητα για το «Giant», και μένει ο μόνος ηθοποιός με δύο μεταθανάτιες υποψηφιότητες (Wikipedia, History.com).

Από ναυάγιο σε έκθεση οδικής ασφάλειας

Η πορεία των συντριμμιών ως τον Barris δείχνει πόσο λίγα ξέρουμε. Σύμφωνα με τον Raskin, η εταιρεία ασφάλισης έδωσε στον πατέρα του Ντιν, Winton, την αγοραία αξία και έβγαλε το Spyder στη μάντρα του Burbank. Ο Eschrich αφαίρεσε τον κινητήρα και τα μηχανικά μέρη και έβαλε τον τετρακάμερο κινητήρα της Porsche στο δικό του αγωνιστικό Lotus IX, που το έλεγε «Potus». Αγωνίστηκε με αυτό σε επτά αγώνες της California Sports Car Club το 1956 και στις 21 Οκτωβρίου 1956, στην Pomona, είχε ένα μικρό ατύχημα με άλλον οδηγό (Wikipedia).

Ο Barris πήρε το σώμα του αυτοκινήτου όταν είχε ήδη βγει ο κινητήρας. Το 1956 δήλωσε ότι θα το ξαναφτιάξει, αλλά το σασί είχε χάσει κάθε αντοχή. Έτσι κόλλησε φύλλα αλουμινίου πάνω στο συνθλιμμένο αριστερό φτερό και στον θάλαμο του οδηγού, και τα χτύπησε με ξύλο 2×4 για να μοιάζουν με ζημιά από σύγκρουση. Ύστερα το δάνεισε στο παράρτημα του Εθνικού Συμβουλίου Ασφάλειας στο Λος Άντζελες, και εκτέθηκε ως «Το τελευταίο σπορ αυτοκίνητο του Τζέιμς Ντιν» σε εκθέσεις, κινηματογράφους, μπόουλινγκ και εκθέσεις οδικής ασφάλειας σε όλη την Καλιφόρνια το 1957–1959 (Wikipedia).

Τα συντρίμμια που έβλεπε το κοινό, δηλαδή, δεν ήταν ακριβώς τα συντρίμμια του Τσολέιμ.

Η «κατάρα» του Little Bastard

Η ιστορία ότι το αυτοκίνητο ήταν καταραμένο ξεκινά, κατά τον αρχειοθέτη Warren Beath, από τον George Barris, που αυτοπροσδιοριζόταν ως «βασιλιάς των customizers» και λέει ότι αγόρασε το ναυάγιο. Ο Barris εξέθεσε τα συντρίμμια το 1956 και διηγήθηκε επί χρόνια σειρά ατυχημάτων ως το 1960, με τραυματισμούς θεατών ακόμη και θάνατο οδηγού φορτηγού (Wikipedia).

Η εικόνα που δίνει ο Raskin είναι άλλη. Η ασφαλιστική κήρυξε το Spyder ολική καταστροφή και το πούλησε μέσω μάντρας στο Burbank στον Δρ William Eschrich, που είχε αγωνιστεί απέναντι στον Ντιν. Εκείνος αφαίρεσε τον κινητήρα και τον τοποθέτησε σε δικό του αγωνιστικό Lotus. Ο μόνος γνήσιος θάνατος που συνδέεται με το «Little Bastard» είναι ο γιατρός McHenry, που σκοτώθηκε σε αγώνα με οχήμα που είχε μεταξύ άλλων το πίσω σύστημα ανάρτησης του Spyder. Ο Eschrich είπε ότι δεν πιστεύει πως χρησιμοποιούσε το κιβώτιο. Οι περισσότερες ιστορίες για την κατάρα στηρίζονται στο βιβλίο του Barris «Cars of the Stars» (1974) και δεν επιβεβαιώνονται. Το ίδιο ισχύει για την πυρκαγιά του 1959 στο Φρέσνο: κάηκαν δύο ελαστικά και χάλασε το χρώμα (Wikipedia).

Το αυτοκίνητο που εξαφανίστηκε το 1960

Κατά τον Barris, το 1960 το Spyder γύριζε από έκθεση οδικής ασφάλειας στη Φλόριντα, μέσα σε σφραγισμένο βαγόνι. Όταν το τρένο έφτασε στο Λος Άντζελες, λέει, υπέγραψε το δελτίο, είδε ότι η σφραγίδα ήταν άθικτη και το βαγόνι ήταν άδειο. Ο Raskin πιστεύει ότι ο Barris άφησε το αυτοκίνητο να «χαθεί» επειδή η έκθεση είχε χάσει το ενδιαφέρον της, και ότι οι ιστορίες για την εξαφάνιση συντηρούσαν τον μύθο, ιδίως στις επετείους (Wikipedia).

Το 2005 το Volo Auto Museum της Ιλινόι παρουσίασε ως πόρτα του Spyder ένα εξάρτημα και προσέφερε, μαζί με τον Barris, ένα εκατομμύριο δολάρια σε όποιον αποδείξει ότι έχει τα απομεινάρια. Κανείς δεν παρουσιάστηκε. Ο κινητήρας με αριθμό 90059 βρίσκεται ακόμη στην οικογένεια του Eschrich, και το κιβώτιο (αριθμός 10046) σε συλλέκτη της Μασαχουσέτης (Wikipedia).

Το μνημείο στο Τσολέιμ

Το 1977 στήθηκε στο Τσολέιμ ένα μνημείο από ανοξείδωτο ατσάλι γύρω από ένα δέντρο, μπροστά από το πρώην ταχυδρομείο. Σχεδιάστηκε στην Ιαπωνία και έφτασε στην Καλιφόρνια με τον χορηγό του, τον επιχειρηματία Seita Ohnishi από το Κόμπε. Ο Ohnishi διάλεξε το σημείο αφού μελέτησε τη θέση της διασταύρωσης. Τα στοιχεία γέννησης και θανάτου είναι χαραγμένα πάνω του, μαζί με ένα χειρόγραφο του φίλου του Ντιν, William Bast, που παραθέτει τη φράση από τον «Μικρό Πρίγκιπα», «ό,τι είναι ουσιώδες είναι αόρατο στα μάτια» (Wikipedia).

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2005, με την 50ή επέτειο, η διασταύρωση ονομάστηκε επίσημα James Dean Memorial Junction. Η διασταύρωση έχει μετατοπιστεί ελαφρά με τα χρόνια, και τον Απρίλιο του 2023 ξεκίνησαν εργασίες για νέο ανυψωμένο κόμβο, που θα καταργήσει την αριστερή στροφή του δρόμου 46 απέναντι στην κυκλοφορία (Wikipedia).

Τι δεν είναι σαφές

• Η ταχύτητα. Από 55 μίλια την ώρα, κατά τον αστυνομικό Nelson, ως 85 και πάνω, κατά διάφορα κείμενα (Wikipedia, Autologics).
• Η ώρα θανάτου. 18:20 κατά τη Wikipedia, 17:59 κατά το History.com.
• Η διαδρομή. Μέσα από το Μπέικερσφιλντ ή από τον «δρόμο των αγωνιστών» (Wikipedia).
• Οι τελευταίες λέξεις. Δεν επιβεβαιώνονται από αυτόπτη μάρτυρα (Wikipedia).
• Ποιος οδηγούσε. Δύο πρώτοι μάρτυρες είπαν ότι οδηγούσε ο Βύτεριχ· το πόρισμα και όλες οι σύγχρονες πηγές λένε ο Ντιν (Wikipedia).
• Πού βρίσκεται το Spyder. Άγνωστο από το 1960. Δεν είναι βέβαιο ότι χάθηκε όπως το διηγείται ο Barris.

Τέσσερις παρανοήσεις

«Έτρεχε με 120 μίλια». Η κλήση της Οδικής Περιπολίας ήταν για 65 σε ζώνη 55 (Wikipedia). Οι αριθμοί των 85 και 120 μιλίων είναι από δημοσιεύματα και δεν στηρίζονται σε μέτρηση.

«Ο Τέρνιπσιντ κατηγορήθηκε και έφυγε ατιμώρητος». Η ανακριτική κρίση τον έκρινε χωρίς ευθύνη και δεν του απαγγέλθηκε κατηγορία (Wikipedia).

«Το αυτοκίνητο σκότωσε και άλλους». Ο Raskin βρίσκει ως μόνο γνήσιο θύμα τον γιατρό McHenry, και με επιφυλάξεις (Wikipedia).

«Ο Ντιν είχε δεκάδες ταινίες στο ενεργητικό του». Είχε εμφανιστεί μόλις σε τρεις μεγάλες ταινίες, και οι δύο τελευταίες βγήκαν μετά τον θάνατό του (Britannica).

Λιγότερο γνωστά στοιχεία

• Ο Ντιν είχε εγγραφεί στο Σαλίνας ενώ δεν είχε ακόμη τελειώσει τα γυρίσματα του «Giant», και το Spyder είχε αγοραστεί μόλις εννέα μέρες νωρίτερα (Wikipedia).
• Ο κασκαντέρ Bill Hickman πήρε κι εκείνος κλήση το ίδιο απόγευμα στο Mettler και ήταν στο Country Squire πολύ πίσω όταν έγινε η σύγκρουση (Wikipedia).
• Οι φωτογραφίες του Sanford Roth από το σημείο της σύγκρουσης αγοράστηκαν αργότερα από τον Ιάπωνα επιχειρηματία Seita Ohnishi, που έστησε το μνημείο στο Τσολέιμ (Wikipedia).
• Και οι τρεις αστυνομικοί που χειρίστηκαν την υπόθεση, ο Hunter, ο Tripke και ο Nelson, μίλησαν το 2009 σε ντοκιμαντέρ της SCVTV για την «Τελευταία διαδρομή του Τζέιμς Ντιν» (Wikipedia).
• Ο Βύτεριχ πέθανε με τρόπο παρόμοιο με του Ντιν, σε τροχαίο, το 1981 (Wikipedia).
• Ο Ντιν, κατά το Biography.com, προτάθηκε για Όσκαρ για τα «Ανατολικά της Εδέμ», πρώτος ηθοποιός μετά θάνατον στην ιστορία των βραβείων.

Χρονολόγιο

Οι βασικές ημερομηνίες, με τις επιφυλάξεις που σημειώνονται παραπάνω.

• 08/02/1931: Γεννιέται ο Τζέιμς Ντιν στο Marion της Ιντιάνα (Wikipedia).
• 26–27/03/1955: Πρώτος αγώνας στο Palm Springs.
• 30/05/1955: Ο τελευταίος αγώνας με το Speedster στη Σάντα Μπάρμπαρα.
• Ιούνιος–Σεπτέμβριος 1955: Γυρίσματα του «Giant», με απαγόρευση αγώνων.
• 21/09/1955: Αγοράζει το Porsche 550 Spyder και γράφεται στο Σαλίνας.
• 23/09/1955: Η προειδοποίηση του Άλεκ Γκίνες, όπως τη διηγείται ο ίδιος ο Γκίνες.
• 30/09/1955, 13:15: Αναχώρηση από το Hollywood.
• 30/09/1955, 15:30: Κλήση στον σταθμό Mettler.
• 30/09/1955, 17:15: Αναχώρηση από το Blackwells Corner.
• 30/09/1955, 17:45: Η σύγκρουση στη διασταύρωση SR 46/SR 41.
• 30/09/1955, 18:20: Ώρα θανάτου στο νοσοκομείο του Πάσο Ρόμπλες, κατά τη Wikipedia.
• 08/10/1955: Κηδεία στο Fairmount της Ιντιάνα.
• 11/10/1955: Ανακριτική κρίση στο San Luis Obispo: ατύχημα.
• Τέλη Οκτωβρίου 1955: Πρεμιέρα του «Επαναστάτη χωρίς αιτία».
• 1956: Το «Giant» στις αίθουσες. Δεύτερη υποψηφιότητα για Όσκαρ.
• 1957: Ο Βύτεριχ γυρίζει στη Δυτική Γερμανία.
• 1960: Το Spyder εξαφανίζεται, κατά την ιστορία του Barris.
• 1977: Στήνεται το μνημείο στο Τσολέιμ.
• 07/1981: Ο Βύτεριχ πεθαίνει σε τροχαίο.
• 1995: Πεθαίνει ο Τέρνιπσιντ.
• 30/09/2005: Η διασταύρωση γίνεται James Dean Memorial Junction.
• 04/2023: Ξεκινούν εργασίες για νέο κόμβο στο σημείο.

Για παρόμοιες υποθέσεις δες τα δυστυχήματα, τους τραγικούς θανάτους και τους θανάτους διάσημων, ή περιηγήσου στους διάσημους που πέθαναν ανά χρονιά. Διάβασε και για το δυστύχημα της Aaliyah το 2001 και για το αεροπορικό δυστύχημα των Buddy Holly, Ritchie Valens και Big Bopper.

Συχνές ερωτήσεις