Ο Τζορτζ Όργουελ έγραψε το «1984» ενώ η φυματίωση του κατέστρεφε τους πνεύμονες. Το τελικό κείμενο το δακτυλογράφησε ο ίδιος, στο κρεβάτι, σε ένα απομονωμένο σπίτι στην Τζούρα της Σκωτίας. Το βιβλίο εκδόθηκε στις 8 Ιουνίου 1949 και ο συγγραφέας πέθανε λιγότερο από οκτώ μήνες αργότερα, στις 21 Ιανουαρίου 1950, σε ηλικία 46 ετών.

Όργουελ και φυματίωση: οι τελευταίοι τρεις χειμώνες

Ο Όργουελ πέθανε από φυματίωση λίγους μήνες μετά τη μεγαλύτερη επιτυχία του. Τα τελευταία τρία χρόνια της ζωής του τα πέρασε ανάμεσα σε νοσοκομεία, σανατόρια και ένα σπίτι χωρίς ρεύμα, και μέσα σε αυτά έγραψε και ξανάγραψε το «1984».

Στην Τζούρα εγκαταστάθηκε τον Μάιο του 1946. Τον Δεκέμβριο του 1947 διαγνώστηκε πνευμονική φυματίωση στο νοσοκομείο Hairmyres και τον Φεβρουάριο του 1948 πήρε στρεπτομυκίνη, ένα φάρμακο που τότε ήταν σχεδόν απλησίαστο στη Βρετανία. Το τελικό κείμενο του μυθιστορήματος το δακτυλογράφησε μόνος του τον Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 1948, και τον Ιανουάριο του 1949 μπήκε σε σανατόριο στο Cranham. Πέθανε στο University College Hospital του Λονδίνου.

Όπου οι πηγές διαφωνούν στις ημερομηνίες ή στις λεπτομέρειες, το γράφουμε καθαρά.

Μια αρρώστια που τον ακολουθούσε από το 1938

Η φυματίωση δεν εμφανίστηκε στην Τζούρα. Τον Μάρτιο του 1938 η υγεία του είχε επιδεινωθεί τόσο ώστε μπήκε στο σανατόριο Preston Hall στο Aylesford του Κεντ, όπου θεωρήθηκε αρχικά ότι είχε φυματίωση. Έμεινε ως τον Σεπτέμβριο, και μετά ταξίδεψε στο Μαρόκο με χρήματα που του έδωσε κρυφά ο συγγραφέας L. H. Myers, για να αποφύγει τον αγγλικό χειμώνα. Γύρισε στην Αγγλία στις 30 Μαρτίου 1939, κατά τη Wikipedia.

Ο βιογράφος D. J. Taylor μιλά για «δύο δεκαετίες χρόνιων πνευμονικών προβλημάτων» που τελικά διαγνώστηκαν ως φυματίωση, κατά το άρθρο του στον Guardian. Ο Όργουελ δεν βοηθούσε τον εαυτό του: κάπνιζε ασταμάτητα μαύρο καπνό, όπως γράφει ο Robert McCrum στο άρθρο του στον Guardian. Τον Φεβρουάριο του 1946, κατά τη Wikipedia, είχε αιμορραγία από τους πνεύμονες, την οποία έκρυψε.

Γιατί η Τζούρα: το Barnhill

Ο Όργουελ έφυγε από το Λονδίνο στις 22 Μαΐου 1946 με τον υιοθετημένο γιο του, τον Ρίτσαρντ, για το Barnhill, ένα εγκαταλελειμμένο αγροτόσπιτο στην Τζούρα. Η σύζυγός του Eileen είχε πεθάνει το 1945. Το σχέδιο για τη μετακόμιση στις Εβρίδες το είχαν κάνει μαζί πριν από τον θάνατό της, όπως φαίνεται από τα τελευταία γράμματά της, κατά το New Statesman. Τον Απρίλιο του 1946 έγραψε στον Arthur Koestler ότι ήθελε να «ελευθερωθεί από όλα και να έχει χρόνο να σκεφτεί ξανά».

Το Barnhill βρίσκεται στο βόρειο άκρο του νησιού, στο τέλος ενός δύσβατου δρόμου με θέα στη θάλασσα. Δεν είχε ηλεκτρικό ρεύμα. Μαγείρευε και ζέσταινε νερό με υγραέριο, φωτιζόταν με λάμπες πετρελαίου και έκαιγε τύρφη τα βράδια. Το μόνο μέσο επικοινωνίας με τον έξω κόσμο ήταν ένα ραδιόφωνο μπαταρίας, κατά τον McCrum, που προσθέτει ότι ο χειμώνας του 1946–47 ήταν από τους πιο κρύους του αιώνα. Το πλησιέστερο μαγαζί ήταν περίπου 25 μίλια μακριά και το ταχυδρομείο έφτανε μία φορά την εβδομάδα, κατά την Penguin.

Μαζί του ζούσε η αδελφή του, η Avril, που τον φρόντιζε όταν αρρώσταινε. Σήμερα το σπίτι νοικιάζεται ως εξοχική κατοικία. Κατά τη Wikipedia, παραμένει σχεδόν όπως ήταν την εποχή του Όργουελ, με γεννήτρια, ψυγείο υγραερίου και μια σόμπα Rayburn.

Πώς γράφτηκε το «1984» μέσα στην αρρώστια

Την ιδέα την είχε από το 1943 ή το 1944, όπως έγραψε ο ίδιος σε επιστολές του. Τον Ιούνιο του 1945 ανακοίνωσε ότι είχε γράψει 12 σελίδες και ως το τέλος Σεπτεμβρίου είχε περίπου 50. Στην Τζούρα έφτασε τον Μάιο του 1946, και τον Μάιο του 1947 ανέφερε ότι είχε φτάσει στο ένα τρίτο, κατά την Wikipedia.

Το πρώτο προσχέδιο ολοκληρώθηκε, κατά την ίδια πηγή, στις 7 Νοεμβρίου 1947, στο κρεβάτι, και μια δακτυλογράφος έβγαλε καθαρό αντίγραφο. Λίγο πριν τελειώσει η δεύτερη εκδοχή ο Όργουελ δίσταζε ανάμεσα στους τίτλους «The Last Man in Europe» και «Nineteen Eighty-Four». Τον δεύτερο τον πρότεινε ο εκδότης Fredric Warburg.

Οι ημερομηνίες του προσχεδίου δεν είναι απολύτως σαφείς. Σε επιστολή προς τον Warburg από το Hairmyres, στις 4 Φεβρουαρίου 1948, ο Όργουελ έγραφε ότι το πρώτο προσχέδιο είχε τελειώσει, εκτός από τις τελευταίες λίγες εκατοντάδες λέξεις, σύμφωνα με την περιγραφή του αρχείου του UCL. Ζητούσε επίσης από τον Richard Rees, τον εκτελεστή της λογοτεχνικής του περιουσίας, να καταστρέψει το χειρόγραφο χωρίς να το διαβάσει, αν πέθαινε πριν από την έκδοση.

Το Corryvreckan: η βάρκα που ανατράπηκε και η παρεξήγηση

Το καλοκαίρι του 1947, κατά τη Wikipedia στις 19 Αυγούστου, ο Όργουελ βγήκε με βάρκα από την Τζούρα, με τον μικρό Ρίτσαρντ και με τον ανιψιό και τις ανιψιές του. Η βάρκα ανατράπηκε στη δίνη Corryvreckan και ο γιος του παρασύρθηκε κάτω από το νερό. Σώθηκαν όλοι, χάρη σε έναν ψαρά αστακών που περνούσε, κατά την Penguin. Ο μοναδικός σχολιασμός του Όργουελ που έχει καταγραφεί αφορούσε τις περίεργες φώκιες που παρακολουθούσαν. Μούσκεψε, κάτι που, κατά τη Wikipedia, ήταν κακό για την υγεία του.

Σε ορισμένα κείμενα το περιστατικό παρουσιάζεται ως η αιτία της φυματίωσης, όπως στο άρθρο του Weiss στο New Criterion. Αυτό δεν στέκει: ο Όργουελ είχε νοσηλευτεί ως πιθανός φυματικός ήδη το 1938, και η φυματίωση είναι λοίμωξη, όχι αποτέλεσμα ενός κρυώματος. Το μόνο που μπορεί να ειπωθεί είναι ότι η περιπέτεια δεν τον βοήθησε.

Νοέμβριος και Δεκέμβριος 1947: η κατάρρευση και η διάγνωση

Τον Νοέμβριο του 1947 ο Όργουελ κατέρρευσε με «φλεγμονή των πνευμόνων», όπως έγραψε στον Koestler, και ήταν «πολύ άρρωστος στο κρεβάτι», με την Avril να τον φροντίζει, κατά τον McCrum. Λίγο πριν τα Χριστούγεννα ένας πνευμονολόγος από τη Γλασκώβη τον εξέτασε στην Τζούρα και τον έκρινε σοβαρά άρρωστο.

Στη Celia Kirwan έγραψε ότι ο ειδικός του είπε πως έπρεπε να μπει σε σανατόριο, «πιθανώς για περίπου τέσσερις μήνες». Ο ίδιος νοσηλεύτηκε τελικά στο νοσοκομείο Hairmyres, κοντά στη Γλασκώβη, και τα τεστ επιβεβαίωσαν μεταδοτική χρόνια πνευμονική φυματίωση. Η εισαγωγή έγινε την παραμονή των Χριστουγέννων του 1947 κατά την Hilda Bastian, ενώ η Wikipedia μιλά απλώς για «την εβδομάδα πριν από τα Χριστούγεννα».

Hairmyres: ένα σανατόριο που έγινε νοσοκομείο

Το Hairmyres, στο East Kilbride της Νότιας Λαναρκσάιρ, είχε ανοίξει στις 14 Ιουνίου 1919 ως σανατόριο και αγροτική αποικία για φυματικούς, με 250 κρεβάτια. Η θεραπεία στηριζόταν στη θρεπτική τροφή, τον καθαρό αέρα, τον ήλιο και την προοδευτική άσκηση, κατά τη Wikipedia.

Εκεί ο Όργουελ ακολούθησε τη συνηθισμένη θεραπεία της εποχής: θεραπεία κατάρρευσης του πνεύμονα, χειρουργικές επεμβάσεις, βιταμίνες, καθαρό αέρα και ξεκούραση στο κρεβάτι. Το προσωπικό κατέσχεσε τη γραφομηχανή του και του είπε να σταματήσει να δουλεύει, κατά την Bastian. Στο ίδιο νοσοκομείο, κατά τη Wikipedia, πέρασε μεγάλο μέρος του χρόνου του γράφοντας, περπατώντας και παίζοντας κροκέ.

Η στρεπτομυκίνη: πώς ένα σπάνιο φάρμακο έφτασε στη Σκωτία

Η στρεπτομυκίνη κυκλοφορούσε στις ΗΠΑ από το 1946, αλλά στη Βρετανία ήταν σπάνια. Λόγω της έλλειψης δολαρίων, η κυβέρνηση μπορούσε να εισαγάγει μόλις 50 κιλά για ολόκληρη τη χώρα, και σχηματίστηκε μαύρη αγορά. Το Συμβούλιο Ιατρικής Έρευνας (MRC) μοίραζε τις λιγοστές ποσότητες με τυχαία κατανομή, στο πλαίσιο μελέτης με επικεφαλής τον Austin Bradford Hill. Σε αυτήν δεν συμμετείχε κανένα νοσοκομείο της Σκωτίας και ο Όργουελ, κατά την ανάλυση της Bastian στο PLOS, δεν θα πληρούσε τα κριτήρια, εν μέρει λόγω ηλικίας.

Η λύση ήρθε με προσωπικές διασυνδέσεις. Ο ειδικός του, ο Bruce Dick, πρότεινε να το αγοράσει από τις ΗΠΑ ο φίλος του David Astor, του Observer, που είχε αμερικανικές διασυνδέσεις, με τον Όργουελ να τον αποζημιώσει. Η εισαγωγή απαιτούσε άδεια από το Board of Trade, που συνήθως την αρνιόταν λόγω δολαρίων. Ο Astor δέχτηκε αμέσως και ζήτησε από τον Dick να πείσει τον Όργουελ να μην ανησυχεί για τα χρήματα. Ο Astor επικοινώνησε και με τον Aneurin Bevan, τότε υπουργό Υγείας και παλιό αρχισυντάκτη του Όργουελ στο Tribune, ώστε να μην προκύψουν εμπόδια. Τα δολάρια προήλθαν από λογαριασμό στις ΗΠΑ με έσοδα από το «Φάρμα των ζώων». Ο Όργουελ έγινε έτσι ο πρώτος άνθρωπος στη Σκωτία στον οποίο προσφέρθηκε στρεπτομυκίνη, κατά την Bastian.

Σε επιστολή προς τον Astor την 1η Φεβρουαρίου 1948 έγραφε ότι ο γιατρός ζητούσε 70 γραμμάρια και ότι το φάρμακο κόστιζε περίπου μία λίρα το γραμμάριο, όπως μεταφέρει το blog του Darcy Moore. Η θεραπεία ξεκίνησε στις 19 ή 20 Φεβρουαρίου 1948: ένα γραμμάριο την ημέρα για 50 ημέρες. Στο κόστος προστέθηκε φόρος αγοράς 60%.

Οι παρενέργειες: τα νύχια, τα μαλλιά και το στόμα

Ο Όργουελ κατέγραψε τις παρενέργειες στο τελευταίο του λογοτεχνικό σημειωματάριο, στις 24 Μαρτίου 1949, με τα λόγια ότι αξίζει να τις γράψει πριν τις ξεχάσει. Στην αρχή το κάτω μέρος των νυχιών των χεριών και των ποδιών άλλαξε χρώμα, το πρόσωπο κοκκίνισε και το δέρμα έγινε φολιδωτό, με εξάνθημα στην πλάτη χωρίς φαγούρα.

Περίπου τρεις εβδομάδες μετά την αρχή της θεραπείας εμφανίστηκε έντονος πονόλαιμος, που δεν υποχωρούσε με παστίλιες πενικιλίνης και τον ανάγκαζε σε ειδική δίαιτα. Στο στόμα και στον λαιμό σχηματίστηκαν έλκη και φουσκάλες, και τα χείλη του αιμορραγούσαν και κολλούσαν μεταξύ τους το πρωί. Τα νύχια αποσπάστηκαν από τις ρίζες, τα μαλλιά έπεσαν και στο πίσω μέρος του κεφαλιού φάνηκαν άσπρα σημεία. Μετά τη διακοπή τα χείλη και το εξάνθημα επουλώθηκαν και τα μαλλιά ξαναφύτρωσαν με περισσότερο γκρίζο. Τα νέα νύχια έμειναν λεπτά και αυλακωτά, κατά το Darcy Moore, που μεταφέρει το σημειωματάριο.

Η Wikipedia περιγράφει την αντίδραση ως τοξική επιδερμική νεκρόλυση, μια σπάνια παρενέργεια, και σημειώνει ότι το φάρμακο διακόπηκε. Κατά την Bastian, η διακοπή του φαρμάκου λόγω παρενεργειών δεν είχε συμβεί σε κανέναν ασθενή της μελέτης του MRC.

Ο Όργουελ δώρισε το φάρμακο που περίσσεψε στο νοσοκομείο. Δύο σύζυγοι γιατρών, κατά την Bastian, το πήραν και έγιναν καλά από φυματίωση.

Επιστροφή στην Τζούρα: 28 Ιουλίου 1948

Τον Ιούλιο του 1948 ο Όργουελ έφυγε από το Hairmyres, μετά από περίπου επτά μήνες νοσηλείας, και στις 28 Ιουλίου γύρισε στο Barnhill, σύμφωνα με το orwelltoday.com. Ο Norman Bissell, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Barnhill», υποστηρίζει στη Scotsman ότι αυτή η απόφαση, να μην ανακτήσει δυνάμεις σε σανατόριο του νότου, «πιθανότατα του κόστισε τη ζωή». Είναι άποψη ενός συγγραφέα, όχι ιατρικό εύρημα.

Ο Όργουελ ήθελε να τελειώσει το βιβλίο. Ο Warburg του είχε πει ότι, για τη λογοτεχνική του πορεία, ήταν σημαντικό να παραδώσει το κείμενο ως το τέλος της χρονιάς. Στις αρχές Οκτωβρίου έγραψε στον Astor ότι βρισκόταν στα «τελευταία στάδια αυτού του καταραμένου βιβλίου» και ότι είχε συνηθίσει να γράφει στο κρεβάτι, όπως παραθέτει ο Michael Weiss στο New Criterion.

Νοέμβριος–Δεκέμβριος 1948: η δακτυλογράφηση

Στις 15 Νοεμβρίου 1948 έγραψε από το Barnhill στον Anthony Powell: «Κάνω τώρα την απαίσια δουλειά να δακτυλογραφώ το μυθιστόρημά μου». Δεν μπορούσε να κάθεται στο τραπέζι και να δακτυλογραφεί πολλή ώρα. Είχε ζητήσει από τον Roger Senhouse να βρει μια στενογράφο για δύο εβδομάδες, αλλά κανείς δεν ήθελε να ταξιδέψει σε ένα τόσο απομακρυσμένο νησί, γράφει το blog του Darcy Moore.

Έτσι τελικά ξαναδακτυλογράφησε μόνος του όλο το βιβλίο, καθισμένος στο κρεβάτι σε μια φθαρμένη γραφομηχανή, κατά τον McCrum. Ο Bissell γράφει ότι έβγαλε πέντε αντίγραφα και ότι η προσπάθεια «κατέστρεψε ό,τι είχε μείνει από την υγεία του». Την πληροφορία για τα πέντε αντίγραφα την έχουμε μόνο από τον Bissell.

Τα πιο ασφαλή στοιχεία είναι οι ημερομηνίες των επιστολών του. Στις 4 Δεκεμβρίου 1948 έγραψε στον πράκτορά του Leonard Moore ότι είχε στείλει δύο αντίγραφα του χειρογράφου στον Moore και ένα στον Warburg. Το αντίγραφο του Moore έχει σφραγίδα παραλαβής στις 9 Δεκεμβρίου. Η έκθεση του Warburg, στις 13 Δεκεμβρίου, ξεκινά λέγοντας ότι το «1984» είναι «από τα πιο τρομακτικά βιβλία» που διάβασε, κατά το orwelltoday.com. Την 5η Δεκεμβρίου έγραφε στον Tosco Fyvel: «Δεν μπορώ να γράψω τίποτα. Είμαι πολύ άρρωστος».

Στις 21 Δεκεμβρίου 1948 έγραψε στον Warburg ότι η μετακόμισή του στο Cotswold Sanatorium είχε καθυστερήσει επειδή τελείωνε το «1984», και ότι είχε «μια εκπληκτική ιδέα για ένα πολύ σύντομο μυθιστόρημα», κατά την περιγραφή του αρχείου του UCL. Σύμφωνα με την Bastian, είχε γράψει ότι έπρεπε να είχε μπει στο σανατόριο δύο μήνες νωρίτερα, αλλά ήθελε πρώτα να τελειώσει «αυτό το καταραμένο βιβλίο».

Ιανουάριος 1949: το σανατόριο του Cranham

Ο Όργουελ έφυγε οριστικά από την Τζούρα λίγο μετά την Πρωτοχρονιά του 1949, έπειτα από έναν μήνα στο κρεβάτι, και πήγε στο Cotswold Sanatorium στο Cranham του Γκλόστερσαϊρ, μια ομάδα ξύλινων περιπτέρων κοντά στο Stroud. Το Barnhill δεν το ξαναείδε. Οι επισκέπτες σοκαρίστηκαν από την εμφάνισή του και ανησύχησαν για τις ελλείψεις της περίθαλψης, κατά τη Wikipedia.

Ο Powell τον επισκέφθηκε αρχές του έτους. Στα τέλη Φεβρουαρίου ήρθε με τον Malcolm Muggeridge, περπατώντας περίπου επτά μίλια από τον σταθμό. Βρήκαν τον Όργουελ «τρομερά φθαρμένο», αλλά να καπνίζει, να βήχει και να μοιράζεται μαζί τους ένα μπουκάλι ρούμι. Ήλπιζε να ζήσει άλλα δέκα χρόνια, κατά τη Hilary Spurling, που γράφει τη βιογραφία του Powell και την παραθέτει το Literary Hub.

Η θεραπεία δεν προχώρησε. Η στρεπτομυκίνη διακόπηκε λόγω της σοβαρής αντίδρασης, κατά τη Wikipedia. Τον Απρίλιο του 1949 δοκιμάστηκε ξανά στρεπτομυκίνη, κίνηση που έχει χαρακτηριστεί «ατυχής επιλογή». Σύμφωνα με την Bastian, ο Όργουελ έγραψε στον Fyvel ότι μία μόνο δόση είχε «φρικτά αποτελέσματα». Δοκίμασε και το παρα-αμινοσαλικυλικό οξύ (PAS), που τον έκανε να νιώθει ναυτία και δεν βοήθησε. Για τη βρογχεκτασία του δόθηκε πενικιλίνη, αν και οι γιατροί ήξεραν ότι δεν δρα στη φυματίωση.

Τον Μάιο ο Όργουελ είπε στον Powell ότι θα ήταν πιθανότατα κατάκοιτος, και ένας σύμβουλος γιατρός του είχε πει ότι η μόνη του ελπίδα ήταν να μη γράψει τίποτα για 12 μήνες, κατά τη Spurling. Περίπου έξι μήνες πριν από τον θάνατό του, κατά τον Taylor, είχε κοντέψει να πεθάνει στο σανατόριο.

8 Ιουνίου 1949: η έκδοση του «1984»

Το «Nineteen Eighty-Four» κυκλοφόρησε στη Βρετανία στις 8 Ιουνίου 1949 από τον οίκο Secker & Warburg και στις ΗΠΑ στις 13 Ιουνίου από τον Harcourt, Brace. Το βιβλίο έγινε αμέσως επιτυχία, κατά την Penguin. Για τον ίδιο, γράφει το Orwell Foundation, η διεθνής αναγνώριση ήρθε «πολύ αργά».

Το University College Hospital και ο γάμος με τη Sonia Brownell

Τον Σεπτέμβριο του 1949 ο Όργουελ μεταφέρθηκε στο University College Hospital του Λονδίνου. Ο πνευμονολόγος Andrew Morland, που τον πρότεινε ο Warburg, τον είχε αναλάβει ως ιδιώτη ασθενή. Δεν περίμενε ίαση. Ήλπιζε ότι ο Όργουελ θα φτάσει στο στάδιο του «καλού χρόνιου» ασθενή, γράφει ο D. J. Taylor. Ο Warburg ζήτησε από Αμερικανούς εκδότες να επισπεύσουν την αποστολή ενός νέου φαρμάκου, της αυρεομυκίνης.

Ο Όργουελ είχε χάσει τόσο βάρος που οι γιατροί δυσκολεύονταν να βρουν σάρκα για τις ενέσεις. Παρόλα αυτά ο Morland ενέκρινε ταξίδι στην Ελβετία για τον Ιανουάριο.

Η Sonia Brownell, πολύ νεότερή του, δούλευε στο περιοδικό Horizon του Cyril Connolly. Ο Όργουελ τής είχε ξαναζητήσει να τον παντρευτεί και αυτή τη φορά εκείνη δέχτηκε, κατά τη Wikipedia. Παντρεύτηκαν στις 13 Οκτωβρίου 1949, με ειδική άδεια, στο δωμάτιο του νοσοκομείου. Ο Astor ήταν κουμπάρος κατά τη Wikipedia, ενώ ο Taylor γράφει ότι «παρέδωσε τη νύφη», και παρών ήταν ο ιερέας του νοσοκομείου W. H. Braine. Οι καλεσμένοι δείπνησαν μετά στο Ritz, ενώ ο Όργουελ έμεινε στο κρεβάτι. Η Spurling δίνει ως ημερομηνία τις 21 Οκτωβρίου, ενώ η Wikipedia και ο Taylor γράφουν 13 Οκτωβρίου, ημερομηνία που ακολουθούμε. Ο Powell, κατά τη Spurling, βρήκε για την τελετή ένα κόκκινο βελούδινο σακάκι.

Οι τελευταίες εβδομάδες: το ταξίδι στην Ελβετία που δεν έγινε

Ο Όργουελ έπρεπε να μεταφερθεί σε σανατόριο στις ελβετικές Άλπεις, με αναχώρηση στις 25 Ιανουαρίου 1950, με ιδιωτικό αεροπλάνο, και ως συνοδούς τη Sonia και τον Lucian Freud, κατά τον Taylor. Η Wikipedia, στη σελίδα για τη Sonia Orwell, γράφει ότι ο προορισμός ήταν το σανατόριο του Montana-Vermala και ότι είχε κλειστεί αεροπορικό ασθενοφόρο.

Ο Όργουελ έκανε ακόμη σχέδια για βιβλία: μια μελέτη για τον Conrad και ένα σύντομο μυθιστόρημα. Στις 25 Δεκεμβρίου 1949 ο Muggeridge τον βρήκε «πολύ θανατερό και άθλιο», και στις 12 Ιανουαρίου 1950 «πιο θανατερό από ποτέ». Ο Julian Symons τον επισκέφθηκε περίπου μια εβδομάδα αργότερα και τον βρήκε ενθουσιασμένο με το ταξίδι. Ο Όργουελ αστειεύτηκε ότι θα πάει «αν δεν κρυώσω». Ο Paul Potts πέρασε την Παρασκευή 20 Ιανουαρίου, τον βρήκε να κοιμάται και άφησε ένα πακέτο τσάι.

Ο μικρός Ρίτσαρντ είχε δικαίωμα μόνο σε σύντομες επισκέψεις. Ο Όργουελ τον απομάκρυνε για να μη του μεταδώσει τη νόσο, κατά τον Taylor.

Τρεις ημέρες πριν πεθάνει έκανε νέα διαθήκη, με μάρτυρες τη Sonia και τη Gwen O’Shaughnessy. Η Sonia και ο Richard Rees έγιναν εκτελεστές της λογοτεχνικής του περιουσίας. Η περιουσία του εκτιμήθηκε σε περίπου 12.000 λίρες.

Ο θάνατος: 21 Ιανουαρίου 1950

Τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου 21 Ιανουαρίου 1950 ο Όργουελ έπαθε μαζική πνευμονική αιμορραγία και πέθανε, μόνος του, στο University College Hospital, σε ηλικία 46 ετών, κατά τον McCrum. Η Sonia είχε φύγει από το νοσοκομείο το βράδυ και ενημερώθηκε τηλεφωνικά, σύμφωνα με τον Taylor και τη Wikipedia.

Η αιτία θανάτου ήταν, κατά τη Wikipedia, ρήξη της πνευμονικής αρτηρίας λόγω επιπλοκών της φυματίωσης.

Η κηδεία και ο τάφος στο Sutton Courtenay

Ο Όργουελ είχε ζητήσει να θαφτεί «σύμφωνα με τα τελετουργικά της Εκκλησίας της Αγγλίας, στο πλησιέστερο βολικό νεκροταφείο». Στο κέντρο του Λονδίνου δεν υπήρχε χώρος. Η Sonia ζήτησε από φίλους να βρουν εκκλησία με διαθέσιμο χώρο. Ο David Astor κανόνισε την ταφή στην εκκλησία All Saints του Sutton Courtenay στο Όξφορντσαϊρ, κοντά στο κτήμα της οικογένειάς του. Ο Powell και ο Muggeridge οργάνωσαν την κηδεία, κατά τη Wikipedia και τον Taylor.

Η τελετή έγινε την Πέμπτη 26 Ιανουαρίου 1950. Ήρθαν 50 με 60 άνθρωποι. Ο Warburg υποδεχόταν τους πενθούντες. Ο Powell επέλεξε τρεις ύμνους και ένα ανάγνωσμα από τον Εκκλησιαστή: «Τότε το χώμα θα επιστρέψει στη γη όπως ήταν, και το πνεύμα θα επιστρέψει στον Θεό που το έδωσε». Τη χαρακτήρισε «μία από τις πιο σπαραχτικές» που είχε παρακολουθήσει, κατά τη Spurling. Μετά ακολούθησε συγκέντρωση στο Chester Gate 1.

Στο ίδιο νεκροταφείο είναι θαμμένοι ο Astor και ο πρωθυπουργός H. H. Asquith, που προτίμησε το χωριό από το Αββαείο του Γουέστμινστερ για την απλότητά του, κατά τη Wikipedia. Ο Muggeridge, την ημέρα της κηδείας, διαβάζοντας τα νεκρολογικά σημειώματα, σκέφτηκε ότι έβλεπε «πώς δημιουργείται ο μύθος ενός ανθρώπου», κατά το Orwell Foundation.

Τι δεν γνωρίζουμε

• Αν το γεγονός ότι τελείωσε το βιβλίο πριν μπει στο σανατόριο επιτάχυνε τον θάνατό του. Το υποστηρίζει ο Bissell, αλλά δεν είναι ιατρικό εύρημα και καμία πηγή δεν το αποδεικνύει.
• Πότε ακριβώς τελείωσε το πρώτο προσχέδιο: 7/11/1947 κατά τη Wikipedia, ενώ επιστολή του 4/2/1948 μιλά για λίγες εκατοντάδες λέξεις που έλειπαν.
• Την ακριβή ημέρα εισαγωγής στο Hairmyres: παραμονή Χριστουγέννων 1947 κατά την Bastian, «την εβδομάδα πριν από τα Χριστούγεννα» κατά τη Wikipedia.
• Την ημερομηνία του γάμου: 13/10/1949 κατά τη Wikipedia και τον Taylor, 21/10 κατά τη Spurling. Και την ημερομηνία μεταφοράς στο UCH: Σεπτέμβριος κατά τη Wikipedia και το Orwell Foundation, Αύγουστος κατά τη Spurling.
• Πόσα αντίγραφα έβγαλε από την τελική δακτυλογράφηση. Τα πέντε αναφέρει μόνο ο Bissell.
• Την ακριβή ώρα του θανάτου και αν ήταν κάποιος μαζί του.

Τρεις παρανοήσεις

• «Ο Όργουελ κόλλησε φυματίωση στο Corryvreckan». Το 1938 είχε ήδη νοσηλευτεί ως πιθανός φυματικός, και η διάγνωση του Hairmyres έγινε τέσσερις μήνες μετά το περιστατικό. Η βάρκα που ανατράπηκε δεν ήταν η αιτία.
• «Ο τίτλος 1984 είναι το 1948 ανάποδα». Είναι διαδεδομένη εξήγηση, αλλά ο Dorian Lynskey, κατά τη Wikipedia, την απορρίπτει. Στα πρώτα προσχέδια η χρονιά ήταν 1980, μετά 1982 και μόνο αργότερα 1984.
• «Το “1984” τον σκότωσε». Είναι σχήμα λόγου που χρησιμοποιούν και τίτλοι άρθρων. Ο Όργουελ είχε προβλήματα στους πνεύμονες για χρόνια· το βιβλίο δεν προκάλεσε τη νόσο, και ό,τι ακούγεται για την επίδραση της προσπάθειας είναι εκτίμηση του Bissell, όχι ιατρικό εύρημα.

Λιγότερο γνωστά στοιχεία

• Στο Hairmyres του κατάσχεσαν τη γραφομηχανή, και αυτός συνέχισε να γράφει.
• Τα δολάρια για τη στρεπτομυκίνη προήλθαν από τα έσοδα του «Φάρμα των ζώων» στις ΗΠΑ.
• Ο Όργουελ ζήτησε να καταστραφεί το χειρόγραφο χωρίς να διαβαστεί, αν πέθαινε πριν εκδοθεί.
• Το φάρμακο που περίσσεψε το έδωσε στο νοσοκομείο, και το πήραν δύο σύζυγοι γιατρών.
• Ένα χειρόγραφο του «1984» δωρήθηκε το 1992 από τον Daniel G. Siegel στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Brown, κατά το orwelltoday.com.

Χρονολόγιο

• 03/1938–09/1938: Νοσηλεία στο σανατόριο Preston Hall, Κεντ.
• 22/05/1946: Φεύγει από το Λονδίνο για το Barnhill, Τζούρα.
• 19/08/1947: Η βάρκα ανατρέπεται στη δίνη Corryvreckan.
• 07/11/1947: Ολοκληρώνεται το πρώτο προσχέδιο, κατά τη Wikipedia.
• 12/1947: Εξέταση στην Τζούρα από πνευμονολόγο της Γλασκώβης· εισαγωγή στο Hairmyres.
• 19 ή 20/02/1948: Ξεκινά η στρεπτομυκίνη.
• 28/07/1948: Επιστρέφει στο Barnhill.
• 15/11/1948: Γράφει στον Powell ότι δακτυλογραφεί μόνος του το μυθιστόρημα.
• 04/12/1948: Στέλνει αντίγραφα του χειρογράφου στον Moore και στον Warburg.
• 01/1949: Φεύγει από την Τζούρα και μπαίνει στο σανατόριο του Cranham.
• 08/06/1949: Κυκλοφορεί το «1984» στη Βρετανία.
• 09/1949: Μεταφέρεται στο University College Hospital.
• 13/10/1949: Παντρεύεται τη Sonia Brownell στο νοσοκομείο.
• 21/01/1950: Πεθαίνει.
• 26/01/1950: Κηδεία και ταφή στο Sutton Courtenay.

Για παρόμοιες ιστορίες δες τις τελευταίες στιγμές διάσημων, τους συγγραφείς και ποιητές, τους τάφους διασήμων και τους διάσημους που πέθαναν ανά έτος.

Συχνές ερωτήσεις